درمان ریشه دندان که به آن عصب‌کشی نیز گفته می‌شود، یکی از روش‌های رایج دندانپزشکی برای نجات دندان‌های آسیب دیده یا عفونی است و این درمان زمانی انجام می‌شود که پالپ (مغز دندان) دچار التهاب، عفونت یا آسیب شدید شده باشد، اگر به موقع به آن رسیدگی نشود، باعث درد شدید، تورم و حتی از دست رفتن دندان می‌شود، اما دقیقا این درمان چگونه انجام می‌شود و تا چه حد می‌تواند موفقیت‌آمیز باشد؟

چه زمانی به درمان کانال ریشه دندان نیاز است؟

درمان ریشه زمانی انجام می‌شود که پالپ داخلی دندان به دلیل پوسیدگی، ترک، ضربه یا عفونت آسیب دیده باشد، با نفوذ باکتری‌ها به پالپ، خطر عفونت و ایجاد آبسه افزایش می‌یابد و این التهاب باعث درد شدید شده و در صورت عدم درمان، آسیب جبران‌ناپذیری به دندان وارد می‌شود، با انجام درمان ریشه، می‌توان دندان طبیعی را حفظ کرد و از نیاز به کشیدن آن جلوگیری نمود و دندان طبیعی عملکرد بهتری نسبت به پروتز دارد و حفظ آن همیشه اولویت دارد.

علائم آن شامل موارد زیر است:

• دندان درد شدید هنگام گاز گرفتن یا جویدن
• تحریک پذیری در معرض سرما یا گرما که پس از برطرف شدن گرما یا سرما نیز ادامه می یابد
• تیره شدن سطح دندان
• لثه های متورم و حساس
• وجود چرک در اطراف دندان عفونی
• تورم صورت یا گردن
• شل یا لق شدن دندان

چه چیز باعث آسیب پالپ دندان مى شود؟

علل عمده صدمه به پالپ عبارتند از:

• پوسیدگی عمیق و درمان نشده دندان
• انجام چندین روش دندانپزشکی روی همان دندان
• وجود ترک بر روی دندان
• وارد شدن آسیب به دندان (ممکن است در صورت ضربه به دهان به دندان صدمه وارد شود)

برای دریافت نوبت از دکتر امیر مقدادی با شماره های 02122598369 و 02122543934 تماس بگیرید.

نحوه درمان کانال ریشه دندان

در ابتدا از دندان های بیمار تصویر رادیوگرافی تهیه می شود تا شکل کانال ریشه دندان بیمار را ببیند و تعیین کند که آیا در استخوان اطراف دندان آسیب دیده عفونتی وجود دارد یا خیر، پس از تشخیص آسیب دیدگی دندان مراحل زیر دنبال می شود:

بی حسی موضعی

دندانپزشک مقدار کمی از داروهای بی حسی را به لثه های بیمار در نزدیکی دندان آسیب دیده تزریق می کند و ممکن است کمی احساس احساس سوزش در ناحیه تزریق حس شود، اما به سرعت برطرف می شود، بیمار در طول فرآیند درمان بهوش است، اما ماده بی حسی باعث می شود هیچ گونه دردی حس نکند.

برداشتن پالپ آسیب دیده دندان

زمانی که دندان بی حس می شود، متخصص اندودنتیست یا دندانپزشک عمومی در قسمت بالای دندان یک شکاف کوچک ایجاد می کند، تا پالپ آسیب دیده دندان در معرض دید قرار گیرد، دندانپزشک با استفاده از ابزارهای ویژه ای به دقت آنها را خارج می کند و حین پاک کردن تمام مسیرها (کانال ها) در دندان بسیار مراقب خواهند بود.

آنتی بیوتیک‌ها

پس از برداشتن پالپ آسیب دیده دندان، دندانپزشک منطقه را با یک آنتی بیوتیک موضعی پوشش داده تا اطمینان حاصل شود که عفونت از بین رفته است و از عفونت مجدد جلوگیری می کند و پس از تمیز کردن و ضد عفونی شدن کانال ها، دندانپزشک دندان را با ماده ای به نام گوتا پرکا پر می کند، همچنین ممکن است آنتی بیوتیک های خوراکی برای بیمار تجویز کند.

پر کردن موقتی دندان

دندانپزشک با یک ماده نرم به طور موقتی، شکاف کوچکی که در قسمت بالای دندان ایجاد کرده می بندد و این کار به جلوگیری از آسیب دیدن کانال های دندان کمک می کند.

نکته: درمان ریشه ممکن است در یک جلسه تمام شود و یا دندانپزشک ممکن است پیش از پر کردن کانال ها با یک پرکننده استریل، طی چند جلسه این کانال ها را تمیز کرده و آن ها را برای درمان نهایی آماده کند و در فاصله بین این جلسات دندان را با یک پرکننده ی موقت پانسمان می کند، هنگامی که درمان ریشه به پایان برسد، فضای داخل کانال با ماده ای به نام گوتا پرکا پر می شود.

بیشتر بخوانید: تفاوت بین پالپوتومی یا پالپکتومی چیست؟

چرا درمان ریشه طی دو مرحله انجام می شود؟

عصب‌کشی یا درمان ریشه معمولا در دو مرحله انجام می‌شود تا درمان دقیق‌تر، مؤثرتر و با کمترین خطر عوارض انجام شود، دلایل اصلی برای انجام درمان ریشه در دو جلسه عبارت‌اند از:

درمان دقیق‌تر دندان‌های پیچیده

دندان‌هایی که کانال‌های خمیده یا زیاد دارند مانند دندان‌های آسیاب بزرگ، نیاز به زمان و دقت بیشتری دارند و در این موارد، تقسیم درمان به دو جلسه باعث کیفیت بهتر و کاهش احتمال شکست درمان می‌شود.

کنترل عفونت

در مرحله اول، عفونت و باکتری‌ها از داخل کانال ریشه پاک‌سازی می‌شوند، گاهی اوقات لازم است داروی ضدعفونی‌ کننده مانند کلسیم هیدروکسید داخل کانال قرار گیرد تا باقی‌مانده‌ی باکتری‌ها از بین بروند، این دارو باید چند روز تا یک هفته در کانال بماند.

کاهش التهاب و درد

بعضی دندان‌ها، به‌ ویژه آن‌هایی که قبل از درمان درد یا آبسه داشته‌اند، نیاز دارند که التهاب به‌ تدریج فروکش کند، انجام مرحله نهایی که همان پر کردن کانال‌هااست در جلسه دوم، پس از کاهش التهاب احتمال موفقیت را بیشتر می‌کند.

ارزیابی پاسخ دندان به درمان اولیه

بین دو جلسه، دندانپزشک واکنش بافت‌های اطراف دندان را بررسی می‌کند و اگر مشکلی باقی مانده باشد مانند ترشح چرک یا درد شدید، درمان نهایی به تعویق می‌افتد تا وضعیت بهبود یابد.

بیشتر بخوانید: اینله و آنله دندان چیست؟

پس از درمان ریشه دندان چه انتظاری می توان داشت؟

پس از درمان ریشه دندان، آنتی بیوتیک ها برای درمان یا جلوگیری از عفونت تجویز می‌شوند، اطمینان حاصل کنید که دستورالعمل های دندانپزشک خود را با دقت دنبال کنید، با اینکه عوارض بعد از درمان حداقل است ولی بهبودی چند روز و گاهی تا یک هفته طول می کشد و طبیعی است که پس از درمان کمی ناراحتی از جمله درد جزئی ایجاد شود که با داروهای بدون نسخه قابل کنترل است.

• هنگامی که اثر داروی بی حسی در دندان و لثه از بین برود، کمی احساس درد می‌کنید.
• لثه های شما ممکن است متورم شود.
• در بیشتر موارد این علائم با داروهای بدون نسخه درد مانند استامینوفن یا ایبوپروفن درمان خواهد شد، اما در صورت درد شدید بیش از چند روز، بهتر است با دندانپزشک خود تماس بگیرید.
• روز بعد از عمل می توانید روال عادی خود را از سر بگیرید ولی تا دندان به طور کامل پر نشده از جویدن مواد خوراکی خودداری کنید.
• چند روز بعد از دندانپزشک، دندان ها را به وسیله اشعه ایکس معاینه می کند تا مطمئن شود عفونت دندان به طور کامل از بین رفته باشد و سپس اقدام به انجام مرحله دوم می کند.
• اگر تمایل داشته باشید، دندانپزشک زیبایی یک تاج دائمی بر روی دندان قرار می دهد و تاج همان روکش هایی است که از پرسلن یا طلا ساخته می شود.
• ممکن است چندین هفته طول بکشد تا در مورد احساس دندان بعد از عمل عادت کنید. این طبیعی است و هیچ دلیلی برای نگرانی نیست.

عوارض درمان ریشه دندان

عوارض درمان ریشه دندان معمولا نادر هستند، اما در برخی موارد مشکلاتی ایجاد می‌شود که در ادامه به مهم‌ترین عوارض احتمالی درمان ریشه اشاره می‌شود:

• درد خفیف تا متوسط پس از عصب‌کشی طبیعی است و معمولا طی چند روز کاهش می‌یابد.

• اگر درد شدید یا مداوم باشد، ممکن است نشانه‌ی عفونت یا التهاب باقی‌مانده باشد.

• اگر همه کانال‌ها به‌طور کامل پاک‌سازی و پر نشده باشند، یا دندان دچار ترک یا پوسیدگی جدید شود، احتمال بازگشت عفونت وجود دارد.

• شکست یا ترک خوردگی دندان

• گاهی اوقات مواد پرکننده یا ضدعفونی‌کننده ممکن است از انتهای ریشه خارج شده و باعث تحریک یا آسیب به استخوان یا اعصاب اطراف شود.

• برخی دندان‌ها پس از درمان ریشه ممکن است به مرور تیره می‌شوند که بیشتر جنبه‌ی زیبایی دارد و با درمان‌های ترمیمی مانند روکش یا بلیچینگ قابل اصلاح است.

• در مواردی که کانال‌ها به شدت خمیده، باریک یا مسدود باشند، درمان کامل انجام نشده و نیاز به مراجعه به متخصص درمان ریشه (اندودنتیست) است.

سوالات متداول

در نهایت…

درمان ریشه دندان روشی مؤثر برای حفظ دندان‌های آسیب‌ دیده یا عفونی است که مانع از کشیدن آن‌ها می‌شود و این درمان با برداشتن عصب و ضدعفونی کانال‌ها، درد و عفونت را از بین می‌برد و در صورت مراقبت مناسب و ترمیم نهایی مانند روکش، دندان درمان‌ شده عملکرد طبیعی و طول عمر بالا خواهد داشت، این روش راه‌حلی ایمن و کاربردی برای حفظ سلامت دهان و دندان است.