آیا کشیدن دندان عقل ضروری است؟ راهنمای کامل تصمیم گیری

• 18 مرداد 1404

مقدمه: دندان عقل، مهمان ناخوانده یا عضوی از خانواده دهان و دندان؟

دندان عقل، دندان سوم از انتهای فک پایین و بالا است که معمولاً در سنین 17 تا 25 سالگی شروع به رشد می‌کند. در حالی که برخی افراد دندان عقل خود را بدون مشکل دارند، برای بسیاری این دندان‌ها مشکلات و دردهای زیادی ایجاد می‌کنند. اگر شما هم از درد یا مشکلات مرتبط با دندان عقل رنج می‌برید، ممکن است این سوال برایتان پیش آمده باشد که “چه زمانی باید دندان عقل کشیده شود؟” اگر با درد دندان عقل، تورم یا ناراحتی مواجه هستید، ممکن است زمان کشیدن دندان عقل فرا رسیده باشد. در این راهنما، با علائم هشداردهنده، عوارض دندان عقل نهفته و بهترین زمان برای جراحی دندان عقل آن آشنا می‌شوید.

تصمیم‌گیری در مورد کشیدن یا نگه داشتن این دندان‌ها نیازمند درک دقیق وضعیت دهان و دندان شما و همچنین مشورت با جراح فوق تخصص فک و صورت است. در این مقاله جامع و گسترده، به تمامی جوانب این موضوع خواهیم پرداخت، از علائم هشداردهنده گرفته تا عوارض دندان عقل خراب و زمان مناسب برای کشیدن آن، تا بتوانید با آگاهی کامل، بهترین تصمیم را برای سلامت دهان و دندان خود بگیرید. هدف ما این است که شما را از خطرات احتمالی آگاه کنیم و به شما کمک کنیم تا با دیدی باز به این مسئله نگاه کنید.

دندان عقل چیست و چرا مشکل‌ساز می‌شود؟ درک عمیق‌تر از انواع نهفتگی

در واقع، دندان‌های عقل بقایای تکاملی نیاکان ما هستند که فک‌های بزرگ‌تری برای جویدن غذاهای سفت و خام داشتند. اما امروزه با تغییر رژیم غذایی و کوچک‌تر شدن فک انسان، اغلب فضای کافی برای رویش صحیح این دندان‌ها وجود ندارد. مشکلات رایج ناشی از دندان عقل، اغلب به دلیل نهفتگی (Impaction) است. نهفتگی به حالتی گفته می‌شود که دندان به صورت کامل یا جزئی در زیر لثه یا استخوان فک گیر می‌کند و نمی‌تواند به درستی بیرون بیاید. این نهفتگی خود انواع مختلفی دارد که هر کدام مشکلات خاص خود را ایجاد می‌کنند:

• نهفتگی عمودی (Vertical Impaction): در این حالت، دندان عقل در راستای عمودی قرار دارد، اما فضای کافی برای بیرون آمدن ندارد و به دندان‌های کناری فشار می‌آورد.
• نهفتگی افقی (Horizontal Impaction): این نوع نهفتگی یکی از خطرناک‌ترین انواع است. دندان عقل به صورت کامل به پهلو خوابیده و به ریشه دندان مولر دوم فشار می‌آورد. این فشار می‌تواند باعث تخریب ریشه و پوسیدگی دندان مجاور شود.
• نهفتگی زاویه‌دار (Angled/Mesial Impaction): در این حالت، دندان عقل با زاویه به سمت دندان مجاور رشد می‌کند و به آن فشار وارد می‌کند. این شایع‌ترین نوع نهفتگی است.
• نهفتگی دیستال (Distal Impaction): دندان عقل با زاویه به سمت عقب فک رشد می‌کند که می‌تواند به استخوان فک آسیب برساند.
• نهفتگی روی عصب (Nerve Impaction): در این وضعیت حساس، ریشه دندان عقل در نزدیکی یا حتی در تماس مستقیم با عصب آلوئولار تحتانی (عصب اصلی حس لب و چانه) قرار می‌گیرد. این حالت می‌تواند کشیدن دندان عقل را بسیار پیچیده کند، چرا که خطر آسیب به عصب و ایجاد بی‌حسی یا مورمور شدن دائمی یا موقت در ناحیه لب و چانه وجود دارد.

هر یک از این نهفتگی‌ها می‌توانند دلایل موجهی باشند که نشان می‌دهند چه زمانی باید دندان عقل کشیده شود تا از مشکلات پیچیده‌تر جلوگیری به عمل آید. شاید سوال مهم‌تر این باشد که برای کشیدن دندان عقل باید کجا و نزد چه پزشکی اقدام کنیم.

چه زمانی باید دندان عقل کشیده شود؟ 7 نشانه کلیدی که باید جدی بگیرید

تصمیم به کشیدن دندان عقل باید بر اساس شواهد و علائم واضح اتخاذ شود. در اینجا به برخی از مهم‌ترین دلایل و نشانه‌هایی اشاره می‌کنیم که دندانپزشکان را به سمت کشیدن دندان عقل هدایت می‌کنند. اگر یکی یا چند مورد از این علائم را تجربه می‌کنید، زمان آن رسیده است که با دندانپزشک خود مشورت کنید.

1. درد و ناراحتی مداوم و غیرقابل تحمل: درد شدید و پیوسته در ناحیه فک، لثه یا حتی گوش و سردرد، یکی از اولین و واضح‌ترین نشانه‌هایی است که دندان عقل شما در حال ایجاد مشکل است. این درد ممکن است به صورت ضربان‌دار و یا تیز باشد.
2. عفونت‌های مکرر و التهاب لثه (پری‌کورونیت): اگر بخشی از دندان عقل از لثه بیرون آمده باشد، ممکن است باکتری‌ها و ذرات غذا در فضای اطراف آن گیر کنند و باعث التهاب، تورم، قرمزی و عفونت دردناک شوند. این وضعیت به نام پری‌کورونیت شناخته می‌شود. اگر این عفونت‌ها به صورت مکرر اتفاق می‌افتند، کشیدن دندان عقل بهترین راه‌حل است.
3. آسیب به دندان‌های مجاور: فشار ناشی از دندان عقل نهفته یا کج می‌تواند به ریشه دندان مولر دوم فشار وارد کرده و باعث پوسیدگی، آسیب به مینای دندان یا حتی تحلیل رفتن ریشه آن شود. این آسیب‌ها اغلب در عکس‌های رادیوگرافی مشخص می‌شوند.
4. تشکیل کیست یا تومور: در موارد نادر، کیسه‌هایی پر از مایع (کیست) در اطراف دندان عقل نهفته تشکیل می‌شود که می‌تواند به استخوان فک، ریشه دندان‌ها و حتی عصب‌های مجاور آسیب جدی برساند.
5. پوسیدگی شدید و غیرقابل درمان: به دلیل موقعیت نامناسب دندان عقل در انتهای دهان، تمیز کردن آن بسیار دشوار است و به همین دلیل به راحتی پوسیده می‌شود. اگر پوسیدگی به حدی پیشرفت کرده باشد که با پر کردن قابل درمان نباشد، کشیدن دندان عقل تنها راه حل است.
6. نامرتب شدن سایر دندان‌ها: فشار ناشی از دندان عقل نهفته می‌تواند به تدریج باعث جابجایی و نامرتب شدن دندان‌های دیگر شود و تمامی زحمات ارتودنسی شما را از بین ببرد.
7. کاهش فضای مناسب برای رویش: گاهی اوقات، دندانپزشک با مشاهده عکس‌های رادیوگرافی و ارزیابی فک، پیش‌بینی می‌کند که دندان عقل به دلیل کمبود فضا نمی‌تواند به درستی رویش کند. در این موارد، ممکن است کشیدن پیشگیرانه برای جلوگیری از مشکلات آینده توصیه شود.

عوارض دندان عقل خراب: چرا نباید آن را نادیده گرفت؟ نگاهی عمیق‌تر به خطرات

نادیده گرفتن دندان عقل خراب یا مشکل‌ساز می‌تواند عواقب جدی و گاهی غیرقابل جبران برای سلامت دهان و دندان شما به همراه داشته باشد. عوارض دندان عقل خراب تنها به درد و ناراحتی محدود نمی‌شود و ممکن است به مشکلات پیچیده‌تری منجر شود که در ادامه به تفصیل به آن‌ها می‌پردازیم:

• کج شدن سایر دندان‌ها و اختلال در بایت (Bite): فشار مداوم دندان عقل می‌تواند به دندان‌های جلویی‌تر فشار وارد کند و آن‌ها را از جای خود حرکت دهد. این تغییرات ممکن است نامحسوس باشند اما به مرور زمان باعث نامرتبی دندان‌ها و اختلال در نحوه جفت شدن فک بالا و پایین شوند.
• عفونت گسترده (آبسه دندانی): عفونت دندان عقل می‌تواند به سرعت گسترش یابد. اگر باکتری‌ها وارد جریان خون شوند، ممکن است به سایر نقاط بدن سرایت کرده و باعث مشکلات جدی در سلامت عمومی شوند. آبسه دندانی در ناحیه فک و صورت یک وضعیت اورژانسی است که نیاز به درمان فوری دارد.
• تخریب استخوان فک و تحلیل رفتن ریشه: کیست‌ها و عفونت‌های مزمن می‌توانند به تدریج استخوان فک را در اطراف دندان عقل تحلیل ببرند و ساختار آن را تضعیف کنند. همچنین، فشار مداوم می‌تواند باعث تحلیل ریشه دندان مولر دوم و در نتیجه لق شدن و از دست رفتن آن دندان شود.
• مشکلات سینوسی: در فک بالا، دندان عقل ممکن است در نزدیکی حفره‌های سینوسی قرار داشته باشد. رشد و فشار آن می‌تواند باعث درد، احتقان و مشکلات سینوسی شود که اغلب با عفونت سینوس اشتباه گرفته می‌شود.
• بوی بد دهان و مشکلات بهداشتی: به دلیل موقعیت دشوار دندان عقل، تمیز کردن صحیح آن با مسواک و نخ دندان تقریباً غیرممکن است. این موضوع باعث تجمع باکتری‌ها و ذرات غذا می‌شود که نه تنها منجر به پوسیدگی دندان عقل می‌شود، بلکه بوی بد دهان مزمن را نیز به همراه دارد.چ

فرآیند کشیدن دندان عقل: از مشاوره تا بهبودی کامل

کشیدن دندان عقل یک عمل جراحی سرپایی است که بسته به پیچیدگی و نهفتگی دندان، ممکن است توسط دندانپزشک عمومی یا جراح دهان، فک و صورت انجام شود.

مرحله اول: مشاوره و برنامه‌ریزی

قبل از هر اقدامی، دندانپزشک شما را معاینه کرده و یک عکس رادیوگرافی (مانند OPG) از فک شما تهیه می‌کند. این عکس به دندانپزشک کمک می‌کند تا وضعیت دقیق دندان عقل، ریشه آن، و نزدیکی آن به عصب‌ها یا حفره‌های سینوسی را ارزیابی کند. در این مرحله، تمامی گزینه‌های درمانی و خطرات احتمالی با شما در میان گذاشته می‌شود. توجه کنید درصورتی که دندان عقل نهفته باشد حتماً می‌بایست تصویر cbct نیز تهیه شود. این تصویر محل دقیق ریشه دندان عقل را مشخص می‌کند و از عوارضی مانند بی‌حس شدن لب که ممکن است بعد از کشیدن دندان عقل به وجود بیاید، جلوگیری می‌کند.

مرحله دوم: انجام جراحی

بسته به پیچیدگی کار، دندانپزشک برای کشیدن دندان عقل از یکی از روش‌های بی‌حسی یا بیهوشی استفاده می‌کند:

• بی‌حسی موضعی: این رایج‌ترین روش برای کشیدن دندان عقل است. در این روش، تنها ناحیه اطراف دندان بی‌حس می‌شود و شما بیدار خواهید بود، اما دردی احساس نخواهید کرد.
• آرام‌بخشی تحت سدیشن: در این روش، از داروهایی استفاده می‌شود که شما را در حالت آرام و نیمه‌خواب قرار می‌دهد، اما همچنان قادر به پاسخگویی خواهید بود. این روش برای افرادی که اضطراب شدید دارند، مناسب است.
• بیهوشی عمومی: در موارد بسیار پیچیده یا برای کشیدن هم‌زمان چند دندان عقل، ممکن است از بیهوشی عمومی استفاده شود. در این حالت، شما در طول جراحی کاملاً بی‌هوش خواهید بود.

مرحله سوم: مراقبت‌های پس از جراحی

مراقبت‌های پس از کشیدن دندان عقل برای بهبودی سریع و بدون عارضه بسیار حیاتی است. برخی از مهم‌ترین توصیه‌ها عبارتند از:

• کنترل خونریزی: گاز استریل را به مدت 30 تا 45 دقیقه روی محل زخم فشار دهید.
• کاهش تورم: در 24 ساعت اول، از کمپرس سرد به مدت 20 دقیقه روی گونه خود و 20 دقیقه استراحت استفاده کنید.
• رژیم غذایی: تا چند روز از غذاهای نرم و مایعات مانند سوپ، پوره و ماست استفاده کنید. از خوردن غذاهای سفت و داغ، و همچنین استفاده از نی خودداری کنید.
• داروها: مسکن‌ها و آنتی‌بیوتیک‌های تجویزشده توسط پزشک را به موقع و طبق دستور مصرف کنید.
• بهداشت دهان: روز بعد از جراحی می‌توانید دهان خود را با آب نمک ولرم شستشو دهید، اما از تف کردن و مسواک زدن مستقیم روی زخم خودداری کنید.

راهنمایی برای تصمیم‌گیری: کشیدن یا نگه داشتن؟ پرسش‌هایی که باید از دندانپزشک بپرسید

در نهایت، تصمیم‌گیری برای کشیدن دندان عقل یک انتخاب شخصی نیست، بلکه یک تصمیم درمانی است که باید با راهنمایی یک متخصص گرفته شود. برای گرفتن بهترین تصمیم، باید با دندانپزشک خود به طور کامل مشورت کنید.

پرسش‌هایی که می‌توانید از دندانپزشک خود بپرسید:

• آیا دندان عقل من نهفته است و از چه نوعی است؟
• آیا دندان عقل من به دندان‌های مجاور یا استخوان فک آسیب می‌رساند؟
• آیا خطر عفونت یا کیست در آینده وجود دارد؟
• آیا نگه داشتن این دندان بر روی سایر دندان‌ها تأثیر می‌گذارد؟
• آیا گزینه‌های دیگری به جز کشیدن دندان عقل وجود دارد؟
• چرا کشیدن دندان عقل در سنین پایین‌تر توصیه می‌شود؟

نتیجه‌گیری: سلامت دندان عقل، سلامت کل دهان و دندان

دندان عقل می‌تواند عضوی بی‌حاشیه و مفید باشد، یا به یک منبع دائمی درد و مشکل تبدیل شود. مهم‌ترین نکته این است که به علائم هشداردهنده توجه کنید و “چه زمانی باید دندان عقل کشیده” را به یک متخصص بسپارید. نادیده گرفتن “عوارض دندان عقل خراب” می‌تواند منجر به مشکلات جدی و دردهای غیرقابل تحمل شود. با مشورت به موقع و پیروی از توصیه‌های دندانپزشک، می‌توانید از سلامت دهان و دندان خود محافظت کرده و از بسیاری از مشکلات آینده پیشگیری کنید.

این مقاله را با دوستان و آشنایان خود به اشتراک بگذارید تا آن‌ها نیز با این موضوع مهم آشنا شوند. اگر همچنان سوالی در خصوص کشیدن دندان عقل دارید، در بخش نظرات بپرسید تا متخصصان ما به شما پاسخ دهند.

سؤالات متداول درباره کشیدن دندان عقل

آیا کشیدن دندان عقل دردناک است؟

خیر، با بی‌حسی یا بیهوشی دردی احساس نمی‌شود. درد پس از جراحی با مسکن قابل کنترل است. لازم به ذکر است در صورتیکه کشیدن دندان عقل خود را نزد دکتر مصطفی مرتضوی انجام میدهید این عمل نهایتا 5 الی 10 دقیقه زمان خواهد برد و با بی حسی موضعی انجام می شود.

چه مدت طول می‌کشد تا بهبود یابم؟

بهبودی کامل معمولاً 7-14 روز طول می‌کشد، در 90 درصد بیمارانی که دندان عقل خود را توسط دکتر مرتضوی جراحی کرده اند تورم ایجاد شده ظرف 48 ساعت از بین رفته است.

آیا همه باید دندان عقل خود را بکشند؟

خیر، اگر دندان عقل به‌درستی رشد کرده و مشکلی ایجاد نکند، نیازی به کشیدن آن نیست. اگر قصد کشیدن دندان عقل خود را دارید پیشنهاد ما ویزیت و معاینه شدن توسط جراح فوق تخصص فک و صورت است.

چرا کشیدن دندان عقل در سنین پایین بهتر است؟

ریشه‌های دندان در سنین پایین‌تر کوتاه‌تر هستند و جراحی آسان‌تر و بهبودی سریع‌تر است.

1403 – کلیه حقوق برای سایت دکتر سید مصطفی مرتضوی ، محفوظ بوده و هر گونه کپی برداری پیگرد قانونی دارد.