آیا تا به حال اصطلاح لوزبادی (Loose Body) را شنیده‌اید؟ اگر دچار این مشکل یا همان اجسام و قطعات شناور در زانو شده‌اید موارد زیر را تجربه کرده‌اید:

• اخیراً عکس اشعه ایکس گرفته‌اید و مقداری اجسام شناور در زانوی شما شناسایی شده است
• احساس می‌کنید چیزی در زانو وجود دارد و هرگونه احتمال موجود را در گوگل سرچ کرده‌اید
• درد یا مشکلاتی در خم کردن زانو دارید و نمی‌دانید علت آن لوزبادی است یا خیر

همه این احتمالات دلایل خوبی برای یافتن اطلاعات بیشتر در مورد این مشکل عجیب زانو هستند.

لوزبادی چیست؟

قطعات شناور در زانو، قطعه‌ای غضروف یا استخوان است که از سطح مفصل جدا شده است. گاهی اوقات این قطعه در محل باقی می‌ماند، شل می‌شود و آزادانه در مایع سینویال غلیظ و محافظ مفاصل شناور می‌شود (که به آن لوزبادی ناپایدار می‌گویند).

حتی ممکن است بتوانید آن را زیر پوست احساس کنید!

علت ایجاد اجسام یا قطعات شناور در زانو

لوزبادی در زانو می‌تواند به علت یک آسیب به زانو یا ساییدگی ایجاد شود. شایع‌ترین علت، ضربه است مثل تصادف، سقوط، چرخش پا حین ورزش یا تکل. احتمال دیگر، ساییدگی غضروف مفصل است یعنی ساییدگی باعث شده مفصل تکه تکه شده و از سطح استخوان جدا شود.

اجسام شناور در زانو در این ورزش‌ها رایج است:

• بسکتبال
• فوتبال
• راگبی
• والیبال
• ورزش‌های رزمی

سایر عوامل که می‌توانند منجر به تشکیل لوزبادی در زانو شوند:

آرتروز و ساییدگی مفصل

در افراد مبتلا به آرتروز زانو، سطح مفصلی به مرور زمان تخریب می‌شود. قطعات ریز غضروف یا استخوان از سطح جدا شده و به شکل لوزبادی در مفصل باقی می‌مانند.

استئوکندریت دیسکان (Osteochondritis Dissecans)

بیماری‌ای است که در آن بخشی از استخوان زیر غضروف به‌خوبی خون‌رسانی نمی‌شود. این ناحیه به مرور جدا شده و تبدیل به قطعه شناور می‌شود.

آسیب‌های مینیسک

پارگی‌های خاص در مینیسک گاهی منجر به جدا شدن بخش کوچکی از آن و ایجاد قطعات آزاد در مفصل می‌شوند.

جراحی‌های قبلی زانو

پس از برخی جراحی‌ها مانند تعویض جزئی یا ترمیم‌های غضروفی، احتمال باقی‌ماندن یا تشکیل قطعات ریز وجود دارد.

تومورها یا بیماری‌های متابولیک نادر

در برخی بیماری‌های نادر مانند سینوویال کندروماتوز، قطعات متعددی از غضروف در مفصل شکل می‌گیرند.

علائم قطعات شناور در زانو یا لوزبادی چیست؟

نشانه‌ها و علائم اجسام شناور در زانو عبارتند از:

• درد ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی در زانو
• احساس گیرکردن مفصل هنگام حرکت
• قفل شدن زانو به علت گیر کردن قطعه در مفصل
• تورم و التهاب زانو به علت تحریک مایع مفصلی
• احساس وجود جسم خارجی در مفصل
• کاهش دامنه حرکتی
• شنیدن صدای ساییدگی هنگام حرکت زانو یا صدای تق تق

اندازه لوزبادی چقدر است؟

اجسام شناور می‌توانند میکروسکوپی و ریز باشند اما اندازه متوسط آنها حدود 5 تا 10 میلی‌متر است. با رشد سلول‌های جدید روی سطح قطعه یا کلسیفیه شدن و استخوانی شدن آن، ابعادش بزرگ‌تر می‌شود.

پزشکان اغلب این پروسه را به شکل مرواریدی در صدف تشبیه می‌کنند. لوزبادی می‌تواند به طرز قابل توجهی رشد کند، حتی اندازه توپ گلف.

مشکل اجسام شناور در زانو چقدر جدی است؟

لوزبادی معمولاً تا زمانی که شروع به ایجاد علائم تحریک کننده نکرده مشکلی به وجود نمی‌آورد.

واضح‌ترین علامت، درد، تورم و التهاب است. اگر این قطعات به داخل مفصل حرکت کنند می‌توانند باعث مشکلات مکانیکی هم شوند مثل قفل شدن یا گیر کردن زانو. یعنی نتوانید آن را تکان داده، خم و یا دراز کنید. گاهی اوقات راه رفتن هم سخت می‌شود.

برای رفع این مشکل چه باید کرد؟

اولین قدم مهم این است که دقیقاً آنچه در زانو اتفاق افتاده را بررسی کنید. لوزبادی‌ای که در عکس اشعه ایکس ظاهر می‌شود لزوماً کل داستان را بازگو نمی‌کند.

ممکن است جسم شناور نشانه‌ای از آسیب عمیق‌تر باشد و نیاز به بررسی بیشتر دارد مثل آسیب غضروف یا آرتروز.

چه زمانی باید قطعات شناور حذف شوند؟

قطعات اضافه و شناور همیشه نیاز به برداشتن ندارند. برخی از آنها به سادگی و بدون هیچ علائمی رفع می‌شوند اما اگر بزرگ شوند و مشکل ایجاد کنند احتمالاً جراحی توصیه شود.

در این عمل دو برش بسیار کوچک در دو طرف زانو زده می‌شود و بعد پزشک دوربین کوچکی را در برش قرار می‌دهد تا ببیند داخل آن چه می‌گذرد.

بعد از بررسی و یافتن قطعه یا قطعات، با دقت از محل خود با دستگاه خارج خواهند شد. این عمل تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود و حدود 30 دقیقه طول می‌کشد.

معمولا دوران نقاهت 2 تا 4 هفته است. حذف لوزبادی از زانو ساده بوده و در بیشتر موارد، مشکل حل می‌شود.

گاهی اوقات تکۀ استخوان یا غضروف متعلق به ساختاری در زانو می‌تواند شل شده یا از جای طبیعی خود جدا شود که به آن لوزبادی می‌گویند.

اگر این اجسام شناور در اطراف مفصل زانو باشند، لوزبادی ناپایدار نام دارند. لوزبادی‌ها اندازه‌های مختلفی دارند و حرکت طبیعی زانو را مهار می‌کنند. در نتیجه مفصل زانو قفل می‌شود.

زمان مراجعه به پزشک

اگر علائم لوزبادی را در زانو تجربه کرده‌اید، مثل تورم یا قفل شدن، به متخصص ارتوپدی مراجعه کنید.

در طول جلسه ویزیت پزشک می‌خواهد علائم را شرح دهید و سپس زانو را از نظر درد و تورم معاینه می‌کند. برای تشخیص بهتر، پزشک آزمایش‌های زیر را تجویز خواهد کرد:

• عکس اشعه ایکس برای تشخیص یک تکه استخوان شل در زانو
• ام.آر.آی جهت شناسایی یک تکه غضروف شل در زانو

درمان‌های غیرجراحی قطعات شناور در زانو یا لوزبادی

این روش‌ها بیشتر برای موارد خفیف یا زمانی که علائم شدید نیستند به‌کار می‌روند:

• استراحت و کاهش فشار بر زانو
• داروهای ضدالتهاب و مسکن‌ها (مانند ایبوپروفن)
• فیزیوتراپی برای تقویت عضلات اطراف زانو و بهبود حرکت
• تزریق داخل مفصلی (مانند کورتون یا ژل هیالورونیک اسید) برای کاهش التهاب و درد
• استفاده از بریس یا زانوبند حمایتی

⚠️ نکته: درمان غیرجراحی معمولاً باعث حذف لوزبادی نمی‌شود، بلکه به کنترل علائم کمک می‌کند.

درمان جراحی و تهاجمی

اگر لوزبادی علائم ایجاد کند باید با جراحی برداشته شود. در این صورت قطعه شناور در زانو با جراحی آرتروسکوپی به عنوان رایج‌ترین روش جراحی و درمان این عارضه، برداشته خواهد شد.

جراحی آرتروسکوپی یک روش جراحی کم تهاجمی است که در آن پزشک از چند برش کوچک به طول تقریباً یک سانتی‌متر استفاده می‌کند.

از راه این برش یک دوربین مخصوص متصل به لوله نازک و انعطاف پذیر به نام آرتروسکوپ وارد می‌شود. این دوربین به جراح اجازه می‌دهد تا لوزبادی را پیدا کند.

دوران نقاهت بعد از جراحی

بهبودی بعد از برداشتن لوزبادی معمولاً 2 تا 4 هفته طول می‌کشد. وقتی دامنه کامل حرکتی و قدرت را بدون درد به دست آوردید، به زندگی عادی برخواهید گشت. تمام دستورالعمل‌های بعد از جراحی را که پزشک داده دنبال کنید.

پاسخ به سوالات متداول

نتیجه‌گیری و سخن پایانی

قطعات شناور در زانو یا لوزبادی، یکی از مشکلات شایع مفصلی هستند که می‌توانند علائمی مانند درد، قفل‌شدن و محدودیت حرکتی ایجاد کنند. این مشکل معمولاً به علت آسیب‌های ورزشی، آرتروز یا بیماری‌های مفصلی به‌وجود می‌آید.

تشخیص دقیق از طریق معاینه و تصویربرداری امکان‌پذیر است و درمان بسته به شدت مشکل می‌تواند شامل دارو، فیزیوتراپی و در بسیاری از موارد آرتروسکوپی زانو باشد.

توجه به علائم و مراجعه سریع به پزشک می‌تواند از بروز عوارض جدی‌تر مانند تخریب سطح مفصلی و آرتروز پیشرفته جلوگیری کند. همچنین با رعایت اصول صحیح در ورزش و زندگی روزمره می‌توان تا حد زیادی از بروز این مشکل پیشگیری کرد.