درمان نازایی با IVF (آی وی اف)

درمان نازایی با IVF، یکی از روش‌های محبوب از میان مجموعه درمان‌های ART است. مبنای روش‌های درمانی مختلفی که به‌نوعی زیرمجموعه ART قرار می‌گیرند، همگی به یک‌شکل است. در اکثر این روش‌ها، تخمک و اسپرم به روش‌های بالینی مستقیم دست‌کاری شده و سپس به روش‌های جراحی، در رحم کاشته می‌شوند. به‌عبارت‌دیگر، روش‌های ART همگی شامل فرایندهایی هستند که طی آن‌ها لقاح خارج از رحم صورت می‌گیرد.

درمان نازایی با IVF

IVF اما به‌نوعی نماینده تکامل در روش‌های درمانی ART و انجام فرایند لقاح خارج از رحم است. ریسک درمانی پایین و شانس موفقیت بالای روش IVF، این روش را به یکی از محبوب‌ترین روش‌ها برای درمان ناباروری تبدیل می‌کند. در ادامه می‌خواهیم ضمن ارائه توضیح بیش­تر درباره این روش از لقاح آزمایشگاهی، بیان چگونگی موفقیت IVF در درمان ناباروری را در کنار یکدیگر بررسی کنیم.

روش IVF چیست؟

لقاح آزمایشگاهی که به‌منظور درمان ناباروری انجام می‌گیرد، روشی برای کمک به رشد جنین و فرایند لانه‌گزینی در روند بارداری است. بر اساس این روش، مراحل اولیه بارداری در محیط آزمایشگاهی صورت می‌گیرد و به‌این‌ترتیب شانس تجربه بارداری موفقیت‌آمیز افزایش می‌یابد. مدت‌زمان فرایند درمان نازایی با IVF حدود یک ماه الی پنج هفته به طول خواهد انجامید. طی این مدت‌زمان، دانه رویان رشد می‌کند تا پس از رسیدن به یک وضعیت پایدار آماده انتقال به داخل بدن شود.

برای آماده‌سازی دانه رویان و به انجام رساندن فرایند درمان نازایی با IVF لازم است که تخمدان را برای پذیرش رویان آماده کنید. بدین منظور، پزشکان وضعیت جسمانی متقاضیان انجام IVF را به کمک داروهایی مانند گنادوتروپین آماده ورود به فرایند لقاح مصنوعی می‌کنند. با مصرف داروهایی که پیش از شروع فرایند لقاح مصنوعی و در حدفاصل بین ۱۴ روز تا شروع قاعدگی برای متقاضی تجویز می‌شوند، رحم وی آماده بارداری شده و اقدام به آزادسازی پیش از موعد تخمک نخواهد کرد.

چنانچه این مرحله به‌درستی انجام بگیرد، پزشکان می‌توانند با کمک داروهایی مختلف تخمک را طی مدت ۳۶ ساعت به بلوغ کامل برسانند. سپس، تخمک بالغ شده را از بدن فرد متقاضی خارج می‌کنند تا ادامه فرایندهای درمان نازایی با IVF را در محیط آزمایشگاه به انجام برسانند.

لقاح خارج از رحم

این فرایند طی یک فرایند جراحی سبک که تحت عنوان جراحی پانکچر شناخته می‌شود، انجام خواهد گرفت. با خارج کردن حداقل ۱۵ تخمک بالغ از بدن، پزشکان هرکدام از تخمک‌ها را به کمک روشی تحت عنوان میکرواینجکشن باردار می‌کنند. تخمک‌های باردار شده طی مدت ۵ روز به رشد کافی برای کاشت دوباره در بدن خواهند رسید. بدین منظور، به مدت‌زمان ۵ روز پس از عمل پانکچر، لازم است برای دریافت رویان بار دیگر به بیمارستان مراجعه کنید.

آن چه گفته شد، خلاصه‌ای از روش درمان نازایی با IVF است. طبیعتاً این روش درمانی از لحاظ عملی و آکادمیک پیچیدگی‌های مخصوص به خود را دارد. بااین‌حال، آن چه گفته شد خلاصه‌ای از روش درمان نازایی به کمک ایجاد لقاح مصنوعی در آزمایشگاه است.

چه کسانی به IVF نیاز دارند؟

به‌طورکلی، کیس‌های مختلفی هستند که می‌توان به روش IVF شانسی برای باردار شدن پیش رویشان گذاشت. بااین‌حال، به‌کارگیری روش IVF در بعضی از کیس‌ها می‌تواند شانس موفقیت بیش­تری داشته باشد. برای مثال، در افراد مبتلا به آندومتریوز یا همان رشد بافت آندومتریوم در قسمت خارجی رحم، مشکلی مبتنی بر عدم لقاح در تخمک افراد به چشم نمی‌خورد؛ بنابراین، پزشکان می‌توانند شانس افراد مبتلا به این عارضه برای باردار شدن را به کمک روش IVF به‌صورت قابل‌ملاحظه‌ای افزایش دهند.

انسداد لوله‌های رحمی نیز یکی دیگر از عارضه‌های مرتبط با ساختار اندام تولیدمثلی زنان است که می‌تواند فرایند لقاح را تحت‌تأثیر قرار دهد. افراد مبتلا به عارضه انسداد لوله‌های رحم نیز از دیگر گروه‌هایی هستند که شانس بالایی برای باردار شدن از طریق IVF خواهند داشت.

لقاح آزمایشگاهی

به‌غیر از عارضه‌های ساختاری، آن دسته از افراد که با مشکلات مرتبط با نقص در فرایندهای لقاح نیز، مانند مشکلات مرتبط با تخمک‌گذاری و پایین بودن کیفیت تخمک دست‌وپنجه نرم می‌کنند نیز می‌توانند روی کارآمد بودن درمان نازایی با IVF حساب باز کنند. توجه داشته باشید که کارآمد درمان نازایی با IVF، صرفاً در موارد مرتبط با مشکلات زنان نیست و چنانچه آقایان هم با مشکلاتی همچون کم بودن تعداد اسپرم و یا کم‌تحرک بودن اسپرم‌ها روبه‌رو باشند، می‌توانند از روش IVF برای حل مشکلات مرتبط با لقاح اسپرم و تخمک کمک بگیرند.

طول دوره درمان

برای به انجام رساندن فرایندهای مرتبط با درمان نازایی با IVF به مدت زمانی ۴ الی ۶ هفته‌ای نیاز است. این که افراد متقاضی در کدام سوی این بازه زمانی قرار بگیرند، بستگی به‌سرعت واکنش بدنشان در برابر داروهای تزریقی طی دوره‌های IVF خواهد داشت. غیر از این، فرایندهای مرتبط با خارج کردن تخمک، لقاح و کاشت رویان زمان چندانی از بیمار نخواهد گرفت.

کل فرایندهای مرتبط با خارج کردن تخمک و انجام لقاح مصنوعی در آزمایشگاه نهایتاً ۴ ساعت به طول خواهد انجامید و حداکثر پس از ۵ روز، می‌توان شاهد رشد تخمک‌هایی شد که لقاح به‌درستی در آن‌ها صورت‌گرفته.

شانس موفقیت درمان

به‌طورکلی از هر ده نفری که به سراغ درمان نازایی با IVF می‌روند، ۵ نفر وارد دوره بارداری می‌شوند. از این آمار ۵ نفره که با موفقیت وارد دوره بارداری شده‌اند، ۴.۶ نفر زایمان سلامت را تجربه خواهند کرد. به‌عبارت‌دیگر، شانس موفقیت اولیه روش IVF برابر با ۵۳ و شانس این ۵۳ درصد برای زایمان موفق بیش از ۹۰ درصد خواهد بود.

درمان ناباروری

عوارض و پیامدهای IVF

اگرچه روش IVF یکی از کم عارضه‌ترین روش‌های درمان ناباروری است، اما همچنان مواردی از عوارض احتمالی برای آن در نظر گرفته می‌شود. عوارض و پیامدهای IVF تا حدود زیادی مرتبط با شرایط جسمانی فرد تحت درمان است. یکی از انواع این عارضه‌ها، ابتلا به سندروم تحریک بیش از حد تخمدان است که به دلیل بهم خوردن توازن در تزریق گنادوتروپین رخ می‌دهد.

حرف آخر

به‌کارگیری روش IVF برای درمان ناباروری چنان شایع است که بسیاری از اوقات حتی در صورت ناشناخته بودن علت بروز مشکل در بارداری نیز پزشکان استفاده از این روش را به بیمار توصیه می‌کنند. به‌غیر از هزینه قابل‌توجه به‌کارگیری این روش، به‌کارگیری IVF برای بالابردن شانس بارداری در افراد مانع دیگری ندارد. بااین‌حال، بهتر است هم به جهت بالارفتن هرچه بیش­تر شانس­تان در زایمان موفق و هم برای اطمینان هرچه بیش­تر از عدم ابتلا به عوارض احتمالی، تا می‌توانید در انتخاب پزشک دقت به خرج دهید.

سؤالات متداول

• چه زمانی می‌توان متوجه اثربخش نبودن IVF شد؟

افرادی که بر اساس روش‌های IVF با مشکل ناباروری مبارزه می‌کنند باید همواره تماس با دکتر طیبه همتی باشند، چراکه عوارض احتمالی ممکن است حتی قبل از مرحله استخراج تخمک مجال بروز پیدا کنند.

• آیا عوارضی برای جراحی تخمک گیری وجود دارد؟

اگر عوارض تخمک گیری در افراد فراتر از بروز لک‌های پوستی و گرفتگی عضلانی باشد، لازم است فرد تحت درمان هرچه زودتر به پزشک خود را در جریان قرار دهد.