• مجله تاج دنتال, مقالات درمان
• 1403/11/12
• 12 بهمن 1403

پرکردن دندان یکی از رایج‌ترین روش‌های درمانی در دندانپزشکی است که به منظور ترمیم دندان‌های پوسیده، شکسته یا آسیب‌دیده انجام می‌شود. انتخاب ماده مناسب برای پرکردن دندان نقش مهمی در دوام، زیبایی و سلامت کلی دهان و دندان‌ها دارد. در این مقاله، به معرفی انواع مواد مورد استفاده برای پرکردن دندان، مزایا و معایب هر یک، و نکاتی که باید در انتخاب ماده مناسب مد نظر قرار دهید، می‌پردازیم.

انواع مواد برای پرکردن دندان

1. پرکردن دندان با آمالگام

تعریف و کاربرد

آمالگام یکی از قدیمی‌ترین مواد مورد استفاده برای پرکردن دندان است که از ترکیب جنس‌هایی مانند نقره، جیوه، قلع و مس تشکیل شده است. این ماده بیشتر برای پر کردن دندان‌های خلفی که تحت فشار بیشتری قرار دارند، استفاده می‌شود.

مزایا

• دوام بالا: آمالگام دارای عمر طولانی و مقاومت بالایی در برابر فشارهای جویدن است.
• هزینه مقرون‌به‌صرفه: آمالگام یکی از ارزان‌ترین مواد پرکردن دندان است.
• نیاز به تکنیک کمتر: نصب آمالگام نسبتاً ساده‌تر از برخی مواد دیگر است و نیاز به تجهیزات خاصی ندارد.

معایب

• ظاهر نامطلوب: آمالگام دارای رنگ نامطلوبی است که در دندان‌های جلو قابل مشاهده است.
• حساسیت به فلوراید: مصرف زیاد فلوراید ممکن است باعث تخریب بیشتر آمالگام شود.
• نگرانی‌های بهداشتی: وجود جیوه در آمالگام باعث نگرانی‌هایی در مورد سلامت بیمار شده است.

2. پرکردن دندان با کامپوزیت

تعریف و کاربرد

کامپوزیت یک ماده مصنوعی زیبا است که از رزین‌های اپوکسی و فیبرهای شیشه‌ای تشکیل شده است. این ماده می‌تواند با رنگ دندان‌ها تطابق پیدا کند و بیشتر برای پر کردن دندان‌های جلویی و متضرر استفاده می‌شود.

مزایا

• ظاهر طبیعی: کامپوزیت قابلیت تطابق با رنگ دندان‌ها را دارد و به طور طبیعی در دندان جای می‌گیرد.
• عدم نیاز به برداشتن حجم زیاد دندان: به دلیل قابلیت چسبندگی بالا، نیاز به برداشتن حجم کمتری از دندان‌های سالم برای کاشت کامپوزیت وجود دارد.
• امکان تعمیر‌پذیری: در صورت آسیب، کامپوزیت را می‌توان به راحتی تعمیر کرد.

معایب

• دوام کمتر: نسبت به آمالگام، کامپوزیت دوام کمتری دارد و ممکن است زودتر نیاز به تعمیر داشته باشد.
• هزینه بالاتر: معمولا کامپوزیت از آمالگام گران‌تر است.
• آسیب‌پذیری نسبت به روغن‌ها و لکه‌ها: مواد مستعار غذایی ممکن است باعث رنگ‌پریدگی و لکه‌دار شدن شوند.

3. پرکردن دندان با سرامیک

تعریف و کاربرد

سرامیک‌ها از جنس سرامیک‌های خاصی ساخته می‌شوند که شبیه به مینای دندان هستند. این مواد بیشتر برای پرکردن دندان‌های جلویی و مناطقی که زیبایی ظاهر اهمیت بیشتری دارد، استفاده می‌شوند.

مزایا

• ظاهر بسیار طبیعی: سرامیک‌ها بسیار زیبا و شفاف هستند و بهترین تطابق را با رنگ دندان دارند.
• دوام بالا: با توجه به کیفیت بالا، سرامیک‌ها دارای دوام بالایی هستند و می‌توانند سالیان سال بدون نیاز به تعویض باقی بمانند.
• مقاومت در برابر لکه‌دار شدن: سرامیک برخلاف کامپوزیت کمتر مستعد لکه‌دار شدن است.

معایب

• هزینه بالا: سرامیک‌ها از گران‌ترین مواد پرکردن دندان هستند.
• نیاز به تکنیک پیشرفته: نصب سرامیک نیاز به تجهیزات و تکنیک‌های پیشرفته دارد.
• قابل شکستگی: با وجود دوام بالا، سرامیک‌ها ممکن است در صورت ضربه شدید بشکنند.

4. پرکردن دندان با گلاس آئوریت

تعریف و کاربرد

گلاس آئوریت یک نوع سرامیک مقاوم است که برای ترمیم دندان‌های جلویی استفاده می‌شود. این ماده از ترکیب سرامیک و فویل‌های فلزی تشکیل شده است که باعث افزایش مقاومت آن می‌شود.

مزایا

• ظاهر طبیعی: گلاس آئوریت شبیه به مینای دندان است و زیبایی بالایی دارد.
• دوام مناسب: با ترکیب فلز و سرامیک، دوام مناسبی دارد.
• مقاومت در برابر ترک‌خوردگی: این ماده مقاومت مناسبی در برابر شکستگی و ترک‌خوردگی دارد.

معایب

• هزینه بالا: مانند سایر سرامیک‌ها، گلاس آئوریت نیز گران است.
• قابل شکستگی در صورت فشار زیاد: در برابر فشارهای بسیار زیاد ممکن است بشکند.
• نیاز به تکنیک دقیق: نصب این ماده نیاز به دقت و تخصص بالایی دارد.

5. پرکردن دندان با زینک اکساید آیونومر (Zirconomer)

تعریف و کاربرد

زینک اکساید آیونومر یک ماده پرکردنی است که از ترکیب زینک اکساید و پلی اِمِرها تشکیل شده است. این ماده بیشتر برای پرکردن دندان‌های پایدیک و کودکان استفاده می‌شود.

مزایا

• ترشحات فلوراید: این ماده می‌تواند فلوراید آزاد کند که به جلوگیری از پوسیدگی مجدد دندان کمک می‌کند.
• ماندگاری مناسب: دوام مناسبی دارد و برای پرکردن دندان‌های زمانی مناسب است.
• مناسب برای کودکان: به دلیل ایمنی و آسانی نصب، بیشتر برای کودکان مناسب است.

معایب

• ظاهر کمتر طبیعی: این ماده به اندازه‌ی کامپوزیت و سرامیک ظاهر طبیعی ندارد.
• دوام کمتر: نسبت به مواد دیگر دوام کمتری دارد و ممکن است نیاز به تعویض زودتر داشته باشد.
• حساسیت به رطوبت: نصب صحیح نیاز به محیط خشک دارد تا از آسیب‌پذیری در طول درمان جلوگیری شود.

جدول مقایسه‌ای انواع مواد پرکردن دندان

تجربه و مطالعات موردی

تجربه خانم ناهید

خانم ناهید، 40 ساله‌ای از تهران، با پوسیدگی‌های متعدد در دندان‌های پایدیک خود مواجه بود. پس از مشاوره با دندان‌پزشک خود، تصمیم گرفت از آمالگام برای پرکردن دندان‌های پشت استفاده کند تا از دوام بالا و هزینه مقرون‌به‌صرفه آن بهره‌مند شود. خانم ناهید همچنین از کامپوزیت برای ترمیم دندان‌های جلویی استفاده کرد تا ظاهر طبیعی دندان‌هایش حفظ شود. او گفت: “استفاده از آمالگام برای دندان‌های پشت به دلیل هزینه مناسب و دوام بالا، انتخاب درستی بود و کامپوزیت برای دندان‌های جلویی باعث شد لبخندم طبیعی‌تر به نظر برسد.”

مطالعه موردی: تحقیق Journal of Dental Materials

در یک مطالعه انجام شده توسط Journal of Dental Materials، 200 بیمار با انواع مختلف پرکردنی‌ها درمان شدند. نتایج نشان داد که:

• آمالگام: 90% از بیماران دارای دوام بالا و کمتر نیاز به تعویض بودند.
• کامپوزیت: 70% بیماران از ظاهر طبیعی آن رضایت داشتند، اما 30% نیاز به تعویض داشتند.
• سرامیک: 85% از بیماران به طول عمر و ظاهر آن رضایت داشتند.
• زینک اکساید آیونومر: بیشتر برای کودکان مناسب بود و تاثیر مثبت فلوراید را نشان داد.

این مطالعه نشان دهنده تأثیر مثبت و کاربردی هر ماده در شرایط مختلف بالینی است.

ملاحظات تخصصی و علمی در انتخاب مواد پرکردن دندان

اهمیت مشاوره با دندان‌پزشک

انتخاب ماده مناسب برای پرکردن دندان نیازمند مشاوره تخصصی با دندان‌پزشک است. دندان‌پزشک با بررسی وضعیت دندان‌ها، میزان پوسیدگی، مکان دندان در دهان و نیازهای زیبایی بیمار می‌تواند بهترین انتخاب را پیشنهاد دهد.

نقش تغذیه در سلامت دندان‌ها

تغذیه مناسب می‌تواند تأثیر زیادی بر دوام و سلامت پرکردگی‌های دندانی داشته باشد. مصرف غذاهای پرکلسیم و کم قند می‌تواند به تقویت مینای دندان و کاهش پوسیدگی کمک کند.

تکنیک‌های پیشرفته در پرکردن دندان

با پیشرفت‌های فناوری در دندانپزشکی، تکنیک‌های نوینی برای پرکردن دندان توسعه یافته است که به افزایش دوام و زیبایی پرکردگی‌ها کمک می‌کنند. از جمله این تکنیک‌ها می‌توان به استفاده از نور لیزر برای چسباندن مواد پرکردنی و استفاده از پرینت‌های سه‌بعدی برای ساخت پرکردگی‌های سفارشی اشاره کرد.

نکات نهایی در انتخاب ماده پرکردن دندان

1. تطابق رنگ: برای دندان‌های جلویی، استفاده از مواد با رنگ طبیعی مانند کامپوزیت و سرامیک توصیه می‌شود.
2. دوام و مقاومت: برای دندان‌های پایدیک که تحت فشار بیشتری قرار دارند، آمالگام و سرامیک گزینه‌های مناسبی هستند.
3. هزینه: آمالگام از ارزان‌ترین مواد پرکردن دندان است، در حالی که سرامیک و گلاس آئوریت گران‌تر هستند.
4. زیبایی: اگر زیبایی ظاهر دندان برای شما اهمیت دارد، کامپوزیت و سرامیک بهترین گزینه‌ها هستند.
5. سلامت عمومی: در صورت نگرانی در مورد مواد حاوی جیوه مانند آمالگام، کامپوزیت و سرامیک گزینه‌های بدون جیوه‌ای هستند.

منابع علمی و معتبر

مقالات و پژوهش‌ها

• Journal of Dental Materials: مقالات مرتبط با مواد پرکردن دندان و تحقیقات جدید در این حوزه.
• American Dental Association (ADA): www.ada.org – منابع و نکات تخصصی در دندانپزشکی.
• World Health Organization (WHO): www.who.int – اطلاعات بهداشتی عمومی و نقش بهداشت دهان و دندان.
• International Journal of Dental Hygiene: onlinelibrary.wiley.com/journal/1601190x – پژوهش‌های علمی در زمینه بهداشت دهان و دندان.

منابع آنلاین معتبر

• ResearchGate: مقالات و مطالعات بالینی منتشر شده در نشریات تخصصی دندانپزشکی.
• Phytotherapy Research: مقالات درباره درمان‌های طبیعی و مکمل‌های دندانپزشکی.

نتیجه‌گیری

انتخاب ماده مناسب برای پرکردن دندان یکی از تصمیمات مهم در دندانپزشکی است که نیازمند بررسی دقیق و مشاوره تخصصی است. هر ماده دارای مزایا و معایب خاص خود است و بسته به نیازهای فردی، مکان دندان و شرایط بالینی، می‌توان بهترین گزینه را انتخاب کرد. با در نظر گرفتن عواملی مانند ظاهر، دوام، هزینه و سلامت عمومی، می‌توانید تصمیم‌گیری آگاهانه‌تری داشته باشید و لبخندی سالم و زیبا داشته باشید.

همواره توصیه می‌شود که با دندان‌پزشک خود مشورت کنید و از تجربیات و دانش او بهره‌مند شوید تا بهترین نتیجه را در درمان دندان‌های خود حاصل کنید. با رعایت نکات بهداشتی و انتخاب مواد مناسب، می‌توانید از پرکردگی‌های دندانی خود به بهترین نحو استفاده کنید و از مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری کنید.