به خلاصه این مقاله در این پادکست گوش دهید

کم خونی در زنان یکی از شایع ترین مشکلات سلامتی در سراسر جهان است که می تواند کیفیت زندگی، بهره وری و حتی سلامت عمومی آنها را تحت تاثیر قرار دهد. این مشکل به‌ویژه در سنین باروری، بارداری و یائسگی به دلیل تغییرات هورمونی و نیازهای تغذیه‌ای خاص اهمیت دارد. کاهش تعداد گلبول های قرمز یا کاهش هموگلوبین در خون منجر به کاهش اکسیژن رسانی به بافت ها و اندام ها می شود. زنان به دلیل قاعدگی، بارداری و نیاز به آهن بیشتر در معرض خطر بیشتری نسبت به مردان هستند. شناخت کامل علائم، علل، روش های تشخیص، درمان و پیشگیری از کم خونی می تواند نقش مهمی در بهبود سلامت عمومی زنان داشته باشد. در این مقاله قصد داریم بررسی جامعی از این موضوع از سوی پزشک شما انجام دهیم.

کم خونی در زنان چیست؟

کم خونی در زنان وضعیتی است که در آن سطح هموگلوبین، تعداد گلبول های قرمز یا ظرفیت حمل اکسیژن خون کمتر از حد طبیعی است و علل مختلفی دارد که هر کدام باید به دقت تشخیص داده شوند. شایع ترین نوع این بیماری، کم خونی در زنان در سنین باروری است که معمولاً به دلیل کمبود آهن ناشی از خونریزی قاعدگی و بارداری است، اما علل دیگری مانند کمبود ویتامین B12، بیماری های مزمن و مشکلات جذب نیز مهم است.

رژیم غذایی نامناسب به خصوص در گیاهخواران نیز می تواند یکی دیگر از عوامل موثر در کم خونی در زنان باشد. این بیماری در صورت تشخیص زودهنگام قابل درمان است، اما در صورت نادیده گرفتن می تواند منجر به ضعف عضلانی، کاهش تمرکز و اختلال در سیستم ایمنی شود. تعیین اینکه کدام یک از انواع کم خونی علت بیماری است، برای درمان مناسب مهم است.

1. کم خونی در زنان یائسه

کم خونی در زنان یائسه معمولاً کمتر با خونریزی قاعدگی مرتبط است و بیشتر به مشکلاتی مانند بیماری های گوارشی، تغذیه نامناسب، جذب ضعیف مواد مغذی، کاهش جذب آهن و ویتامین B12، خونریزی پنهان معده یا استفاده از برخی داروها مربوط می شود. ممکن است برای مدیریت این نوع کم خونی، تشخیص و درمان دقیق زیر نظر پزشک، از جمله آزمایش خون و کولونوسکوپی ضروری باشد. اگر یک زن یائسه از کم خونی فقر آهن رنج می برد، استاندارد مراقبت این است که علاوه بر درمان آهن، علت کمبود آهن را نیز جدی گرفت.

2. کم خونی در زنان باردار

زنان باردار به دلیل نیاز به آهن در بدن و رشد جنین بیشتر مستعد ابتلا به کم خونی هستند، به ویژه کم خونی در هنگام تولد نوزاد می تواند خطر زایمان شدید و بدون ایمنی را افزایش دهد. مشکلات تغذیه مناسب، مصرف مکمل های آهن و پیگیری آزمایشات منظم ضروری است. همچنین کمبود اسید فولیک یا ویتامین B12، به ویژه در زنانی که رژیم غذایی محدودی دارند، می تواند باعث کم خونی شود. درمان به موقع و مراقبت دقیق نقش مهمی در پیشگیری از عوارض دارد.

علائم کم خونی در زنان

علائم کم خونی در زنان ممکن است بسته به نوع و شدت بیماری متفاوت باشد، اما برخی از علائم در بیشتر موارد رایج است. مهمترین آنها خستگی مفرط، رنگ پریدگی پوست، سردرد، سرگیجه و تنگی نفس است. این علائم کم خونی شدید در زنان به دلیل کاهش اکسیژن رسانی به اندام ها ایجاد می شود و ممکن است در فعالیت های روزانه اختلال ایجاد کند. همچنین ضربان قلب سریع، احساس سرما، کاهش تمرکز و تحریک پذیری نیز در برخی از زنان مبتلا مشاهده می شود.

در موارد شدیدتر یا مزمن، علائم کم‌خونی در زنان شامل تغییراتی مانند شکنندگی ناخن‌ها، ریزش مو، خشکی پوست و لب‌های ترک خورده است. گاهی کم خونی به تدریج پیشرفت می کند و فرد بدون اینکه بداند با علائم خفیف کنار می آید تا زمانی که بیماری به مرحله پیشرفته تری برسد. به همین دلیل آگاهی از این علائم و آزمایش خون منظم برای تشخیص زودهنگام و پیشگیری از عوارض ضروری است. شایع ترین علائم کم خونی در زنان عبارتند از:

• خستگی غیرعادی و کاهش قدرت فعالیت
• رنگ پریده پوست یا غشای مخاطی داخل پلک
• تپش قلب تند
• سرگیجه و کم خونی با چشمان سیاه
تنگی نفس همراه با فعالیت
• دستها و پاهای سرد
• شکنندگی ناخن، خشکی پوست یا کم خونی ریزش مو
• سردرد یا از دست دادن تمرکز

1. علائم کم خونی در زنان یائسه

در زنان یائسه، کم خونی معمولاً با ضعف، خواب بی قرار، تنگی نفس و سردی دست و پا همراه است. تغییرات در حافظه، تمرکز یا خلق و خوی نیز دیده می شود. تپش قلب، بی حسی اندام ها و غش از دیگر علائم شایع هستند. بسیاری از این علائم ممکن است با علائم طبیعی یائسگی اشتباه گرفته شوند. اگر متوجه کاهش وزن بدون دلیل، مدفوع تیره یا کاهش اشتها شدید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. زیرا کم خونی در این سن ممکن است نشانه بیماری هایی مانند سرطان گوارش باشد.

2. علائم کم خونی در زنان میانسال

در زنان میانسال، کم خونی اغلب با خستگی، بی حالی، کاهش انرژی و خواب آلودگی خود را نشان می دهد و ممکن است فرد احساس کند مانند قبل پرانرژی نیست. اگر پریودها سنگین یا طولانی باشد، سرگیجه و تپش قلب در روزهای قاعدگی بیشتر می شود و حتی ورزش کردن یا بالا رفتن از پله ها سخت تر از قبل می شود. برخی افراد همچنین علائمی مانند سردرد، از دست دادن تمرکز یا بی قراری پاها در شب را تجربه می کنند که می تواند با کمبود آهن همزمان باشد. این علائم خاص نیستند و برای تشخیص، آزمایش CBC و بررسی ذخایر آهن مفید هستند.

3. علائم کم خونی در دختران نوجوان

علائم کم خونی در دختران نوجوان می تواند با رنگ پریدگی، خستگی در مدرسه، خواب آلودگی، از دست دادن تمرکز و کاهش عملکرد در ورزش ظاهر شود. شروع قاعدگی، رشد سریع و گاهی اوقات تغذیه نامنظم خطر کمبود آهن را افزایش می دهد، به خصوص اگر مصرف منابع آهن کم باشد یا رژیم های غذایی محدودی وجود داشته باشد. برخی از نوجوانان میل به یخ یا مواد غیر خوراکی را گزارش می دهند که می تواند نشانه کمبود آهن باشد. اگر والدین متوجه کاهش انرژی و رنگ پریدگی شده اند، بهتر است آزمایش خون و ارزیابی تغذیه را بررسی کنند تا درمان هدفمند شود.