از افتادگی رحم به عنوان یکی از بیماران شایع در بین زنان یاد می‌شود. رحم دارای ساختاری عضلانی است که بوسیله رباط‌های لگن و هدایت در محل خود ثابت نگه داشته می‌شود. اگر به هر دلیلی این اندام ها ضعیف شوند یا بیش از حد کشیده شوند، دیگر نمی توانند رحم را در جای خود نگه دارند.

در این شرایط رحم از جای خود می لغزد، آویزان می شود و در مجرای زایمان قرار می گیرد که به این حالت افتادگی رحم می گویند. گاهی اوقات، تغییرات هورمونی می تواند باعث بروز این وضعیت شود. این بیماری می تواند به طور جزئی یا کامل رخ دهد. در افتادگی جزئی رحم، این بافت تا حدی در داخل واژن قرار می گیرد، در حالی که در نوع کامل، رحم آنقدر از جای خود خارج می شود که بخشی از بافت آن از واژن خارج می شود.

چهار حالت مختلف افتادگی رحم

• وضعیت اول: در این شرایط طول واژن کاهش می یابد. این به این دلیل است که دهانه رحم به داخل واژن کشیده یا خم شده است.
• وضعیت دوم: در این مرحله بین دهانه رحم و دیواره واژن چسبندگی وجود دارد.
• وضعیت سوم: افتادگی شدید است و رحم خارج از واژن حرکت می کند.
• وضعیت چهارم: در این شرایط کل عضله رحم خارج از واژن خواهد بود. این حالت Uterus Procidentia نامیده می شود.

اگر میزان افتادگی خفیف باشد، نیازی به درمان ندارد و با رعایت توصیه های پزشکی قابل کنترل است، در غیر این صورت از روش های درمانی شناخته شده ای استفاده می شود.

علل افتادگی رحم

یکی از مهم ترین دلایل افتادگی رحم، زایمان طبیعی متعدد و سخت است. فشاری که در هنگام زایمان طبیعی به عضلات حمایت کننده رحم وارد می شود بسیار زیاد است. این باعث کشیدگی بیش از حد در آنها می شود، به همین دلیل نمی توانند رحم را در جای اصلی خود نگه دارند. زنانی که چندین زایمان را تجربه می‌کنند یا نوزادان چاق و بزرگی به دنیا می‌آورند، بیش از دیگران از این عارضه رنج می‌برند.

یبوست از دلایل دیگری وجود دارد که زمینه را برای بروز این بیماری فراهم می کند. در این مدت حرکات روده کند می شود و مدفوع برای مدت طولانی تری در روده باقی می ماند که باعث می شود مدفوع قوام طبیعی خود را از دست داده و به توده های خشک و سفت تبدیل شود. در این شرایط بیمار فشار بیشتری به خود وارد می کند تا آن را دفع کند.

این امر بر عضلات کف لگن تأثیر می گذارد و زمینه را برای افتادگی مثانه و رحم فراهم می کند. در این شرایط با تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی، یبوست برای پیشگیری از عوارضی مانند بواسیر، افتادگی رحم، شقاق و افتادگی مثانه درمان می شود.

دلایل افتادگی رحم چیست؟

• چاقی و اضافه وزن
• بالا بردن اجسام سنگین
• تغییرات هورمونی
• سرفه مزمن و برونشیت

علائم افتادگی رحم را بشناسید

حتی اگر افتادگی رحم جزئی باشد، معمولاً هیچ علامتی نشان نمی دهد، در غیر این صورت احتمالاً بیمار علائم زیر را تجربه خواهد کرد:

• اختلال در برقراری روابط جنسی
• خونریزی از واژن
• افزایش مایعات و ترشحات واژن
• احساس سنگینی یا تنش در ناحیه لگن
• بروز عفونت مثانه مکرر. همچنین ممکن است بیمار در تخلیه ادرار مشکل داشته باشد.
• برداشتن بافت رحم از واژن

در صورت مواجهه با این علائم توصیه می شود در اسرع وقت به پزشک متخصص مراجعه کنید. نادیده گرفتن آنها باعث عوارض جدی دیگری می شود.

در این زمینه باید بدانید که خونریزی غیرطبیعی از واژن دلایل مختلفی دارد و نمی توان آن را به این عارضه محدود کرد. بسیاری از بیماری های رحمی مانند

وقتی از افتادگی رحم صحبت می کنیم به این معنی است که با افتادگی سایر اعضای مرتبط در لگن روبرو هستیم. همراه با این بیماری، ممکن است شرایط پزشکی زیر را تجربه کنید:

سیستوسل: این بیماری به نام افتادگی قدامی واژن نیز شناخته می شود. همچنین ممکن است آن را بشنوید که به آن افتادگی مثانه می گویند. در موارد خفیف، ممکن است هیچ علامتی دیده نشود. اما زمانی که پرولاپس شدید باشد، بیمار معمولا احساس پری یا فشار در لگن و واژن می کند. همچنین فرد در تخلیه مثانه با مشکل مواجه می شود.

به عنوان مثال ممکن است شروع و حفظ جریان ادرار مشکل باشد یا پس از تخلیه مثانه همچنان احساس پری و فشار در این ناحیه داشته باشد. نیاز مکرر به دستشویی رفتن یکی دیگر از علائم سیستوسل است. بسیاری از زنان بی اختیاری ادرار یا نشت ادرار را تجربه خواهند کرد. قرار گرفتن در شرایط خاص، مانند ایستادن طولانی مدت، باعث شدت عوارض می شود.

رکتوسل چیست؟

رکتوسل: به معنای افتادگی خلفی واژن است. این وضعیت زمانی رخ می دهد که دیواره بین واژن و راست روده ضعیف شود. این دیواره نازک این ماهیچه ها را از یکدیگر جدا نگه می دارد. با ضعیف شدن آن، زمینه برای چسبیدن دیواره واژن به راست روده فراهم می شود. زایمان و هر فعالیتی که منجر به فشار در این ناحیه شود منجر به بیماری می شود.

در موارد شدید، بافت از دهانه رحم بیرون زده، این بیرون زدگی دردناک نیست، اما وجود آن ناخوشایند است. همچنین تماس مکرر این پارچه با لباس زیر باعث زخم شدن آن می شود. این گروه از بیماران در اجابت مزاج مشکل دارند و همیشه در ناحیه رکتوم احساس فشار می کنند.

پرولپس رحم معمولاً با توجه به شرح حال و علائم بیمار تشخیص داده می شود. همچنین پزشک معاینه فیزیکی بیمار را با استفاده از ابزارهای پزشکی خاص مانند اسپکولوم انجام می دهد. با استفاده از این ابزار می توان محیط داخلی واژن را دید و بررسی کرد. معاینه لگن در حالت ایستاده و دراز کشیده انجام می شود.

برای تایید تشخیص و رد سایر مشکلات پزشکی، ممکن است از بیمار خواسته شود تا برخی از تصویربرداری های پزشکی مانند سونوگرافی را انجام دهد.

درمان افتادگی رحم

روش های درمان افتادگی رحم با توجه به شدت و علت آن تجویز می شود. در صورت بیماری خفیف، از بیمار درخواست می شود تا با رعایت توصیه های پزشکی، تغییر سبک زندگی و ورزش، عضلات کف لگن را تقویت کند. برای مثال، ممکن است پزشک از شما بخواهد که تمرینات کگل را در برنامه روزانه خود بگنجانید. برای انجام این تمرینات به باشگاه یا ابزار خاصی نیاز ندارید. انقباض مناسب در عضلات کف لگن کافی است.

اگر اضافه وزن دارید، باید یک ایده اساسی برای تغییر رژیم غذایی و کاهش وزن داشته باشید.

از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.

برای جلوگیری از یبوست از فیبر بیشتری در رژیم غذایی خود استفاده کنید.

پساری یکی از وسایلی است که در واژن و زیر دهانه رحم قرار می گیرد. این دستگاه به تثبیت رحم و باز شدن آن کمک می کند و به عنوان یکی از روش های غیر جراحی این بیماری استفاده می شود.

استفاده از استروژن نیز می تواند در درمان این بیماری موثر باشد. این هورمون به بازیابی استحکام بافت های واژن کمک می کند.

در مواردی که بیمار به درمان های غیر جراحی پاسخ نمی دهد، جراحی برای درمان پیشنهاد می شود.