علیقلی میرزا اعتضادالسلطنه

علیقلی میرزا اعتضاد السلطنه (۱۱۹۸–۱۲۵۹ خورشیدی)، پسر پنجاه و چهارم فتحعلی‌شاه و عموی محمدشاه، سیاسی و یکی از شخصیت‌های برجسته. او از جوانی وارد خدمات دولتی شد و با علاقه به ایده‌های روشنگری اروپا، در این آموزش‌ها در ایران نقش نقشی ایفا کرد.

اعتضاد السلطنه در دوران طلایی مدرسه دارالفنون، به عنوان رئیس مدرسه فعالیت می‌کرد و سهم بسزایی در ماندگاری و پیشرفت این مؤسسه آموزشی داشت. در سال ۱۸۶۰، همزمان با ریاست دارالفنون، وزارت علوم را نشان داد و به مدت ۲۲ سال به عنوان اولین وزیر ایران خدمت کرد.

علاوه بر ریاست دارالفنون و وزارت علوم، وی در مقاطع مختلف باز‌هایی چون وزارت صنایع و وزارتخانه، وزارت، وزارت تلگرام، چاپخانه دولتی و فرمانداری ملایر و تویسرکان را نیز بر عهده داشت.

اعتضاد السلطنه آثار متعدد در حوزه‌های مختلف علمی و تاریخی تألیف کرد که مهم‌ترین آن‌ها از نظریه‌های نیوتن به زبان فارسی برداشت می‌کنند. او کتابخانه و سالن مطالعه‌ای برای مدرسه سپهدار ایجاد کرد و کتابخانه شخصی خود را در سال ۱۲۴۲ به دارالفنون اهدا کرد. وی همچنین مسئول احداث اولین خطوط تلگراف بین تهران – زنجان و زنجان – تبریز بود.

اعتضاد السلطنه عضو گروه ایرانی-فرانسوی‌ای بود که کتاب «گفتار در روش دکارت» را به فارسی ترجمه کرد. در این اثر، تئوری های علمی مهم اروپا، به ویژه قوانین نیوتن، به صورت خلاصه شرح داده شده است. همچنین ناظر روزنامه‌های «ملتی»، «ایالتی ایران» و «علمی دولتی ایران» بود و نویسنده کتاب «فلک السعاده» به شماره می‌رود. از دیگر موارد لغو رسمیت اعتقاد به سعد و نحس از طریق نجوم بود که گامی در مبارزه با خرافات در ایران می‌شد.