تخمدان پلی کیستیک یا همان تنبلی تخمدان، یکی از شایعترین بیماریهای مرتبط با تخمدانها است که به عنوان مقاومت به انسولین، ژنتیک، و ژنتیک بروز میکند. این سندروم با علائمی مثل قاعدگی نامنظم، ناباروری، رشد رشد زائد، آکنه و افزایش وزن همراه است. تشخیص بهموقع این اختلال از طریق بررسی علائم، سونوگرافی و آزمایش خون نقش مهمی در درمان هر چه سریعتر آن دارد. خانمهای بیماران به تخمدان پلی کیستیک در صورت رعایت دستورات پزشک، مصرف دارو و کاهش وزنشان میتوانند باردار شوند.
انواع کیست تخمدان :
تخمدانها دو شکل کوچک و بادامی در دو طرف رحم هستند که بخشی از دستگاه تولید مثل خانمها را میدهند. این دو، از طریق لولههای رحم با سیستمهای دیگر تناسلی در ارتباط و وظیفه اصلی تولید تخمک و بخشهای مهمی مانند استروژن و پروژهها هستند.
کیست تخمدان زمانی تشکیل میشود که کیسههای پر از مایع یا مواد نیمه جامد روی تخمدان یا داخل آن به وجود میآید. این اتفاق درها بسیار شایع است و با توجه به اینکه در هر سنی امکان بروز آن وجود دارد، خانم گاهی اوقات در سنین باروری یعنی از بلوغ تا یائسگی ایجاد میشود. اکثر این کیست ها بدون علامت و بی ضرر هستند و در عرض چند ماه خود به خود ناپدید می شوند، اما گاهی اوقات در شرایطی مانند تخمدان پلی کیستیک (PCOS)، تعداد زیادی کیست به شکل فولیکول های نابالغ در تخمدان ایجاد می شود و علائم خاصی ایجاد می کند.
انواع مختلفی از کیست تخمدان وجود دارد که شامل موارد زیر است: 👇
کیست فولیکولی
این نوع کیست زمانی اتفاق میافتد که فولیکول تخمدان در طول تخمکگذاری پاره نشود و تخمک آزاد نشود. در این حالت، فولیکول به جای ناپدید شدن، بزرگ شده و پر از مایع می شود. کیست های فولیکولی اغلب بدون علامت هستند و طی چند سیکل قاعدگی خود به خود ناپدید می شوند. در مواردی که کیست بزرگ شده باشد، فرد درد خفیفی در ناحیه لگن یا احساس سنگینی خواهد داشت. پزشک معمولا برای تشخیص این نوع کیست از سونوگرافی استفاده می کند. در بیشتر موارد نیازی به درمان خاصی نیست، مگر اینکه اندازه کیست خیلی بزرگ باشد یا درد زیادی ایجاد کند.
کیست جسم زرد
بعد از تخمک گذاری، بقایای فولیکول به نام جسم زرد به تولید هورمون در بدن کمک می کند. در برخی موارد، این ساختار با مایع یا خون پر می شود و به کیست جسم زرد تبدیل می شود. این کیست ها معمولا در عرض چند هفته تا چند ماه جذب بدن می شوند. اگر کیست پاره شود یا خونریزی کند، باعث درد شدید در ناحیه لگن می شود. در چنین شرایطی باید به پزشک مراجعه کرد تا اقدامات لازم را انجام دهد. درمان این نوع کیست ها معمولاً شامل نظارت دوره ای و در صورت لزوم جراحی است.
کیست هموراژیک
کیست هموراژیک در اثر خونریزی داخلی در کیست تخمدان ایجاد می شود. این کیست ها معمولا باعث درد شدید و ناگهانی در ناحیه شکم یا لگن می شوند. گاهی اوقات خونریزی داخلی اندازه کیست را افزایش می دهد و علائم شدیدتری ایجاد می کند. پزشک برای تشخیص این نوع کیست از سونوگرافی و آزمایشات دیگر استفاده می کند. بسیاری از کیست های هموراژیک خود به خود برطرف می شوند، اما در مواردی که خونریزی ادامه یابد یا درد شدیدتر شود، جراحی لازم است.
کیست درموئید
توده درموئید از سلول های جنینی تشکیل شده و اغلب شامل بافت هایی مانند مو، چربی و حتی دندان است. این کیست ها در خانم های جوان بیشتر دیده می شوند و معمولا به کندی رشد می کنند. اگر کیست تخمدان را بزرگ یا بپیچاند، باعث درد و سایر علائم می شود. برای درمان، جراحی که معمولاً به روش لاپاراسکوپی انجام می شود، بهترین گزینه است، با این حال، می توانید توسط بهترین دکتر لاپاراسکوپی در تهران مراجعه کنید. این نوع کیست ها معمولاً خوش خیم هستند و با تشخیص و درمان به موقع آنها می توان از مشکلات جدی تری جلوگیری کرد.
کیست اندومتریوما (شکلاتی)
اندومتریوما یا کیست شکلاتی زمانی اتفاق میافتد که بافت داخلی رحم (آندومتر) به داخل تخمدان نفوذ کرده و مایع قهوهای تیره تولید میکند. این کیست ها اغلب با درد شدید لگن همراه بوده و در صورت پیشرفته بودن باعث ناباروری می شوند. چسبندگی ناشی از این کیست ها به تخمدان ها و لوله های فالوپ آسیب می رساند و عملکرد آنها را مختل می کند. درمان کیست اندومتریوما یک جراحی لاپاراسکوپی است که برای برداشتن کیست و کاهش چسبندگی انجام می شود.
کیست آدنوما
کیست آدنوما به دلیل رشد غیر طبیعی بافت تخمدان ایجاد می شود و معمولاً حاوی مایع غلیظ یا مخاط است. این کیست ها معمولا بزرگ می شوند و با اعمال فشار بر اندام های مجاور علائمی مانند درد شکم، سنگینی یا تورم ایجاد می کنند. کیست آدنوما معمولاً به درمان دارویی پاسخ نمی دهد و برای برداشتن آن نیاز به جراحی است. تشخیص زودهنگام این نوع کیست و معاینه دقیق از طریق روش های تصویربرداری نقش بسیار مهمی در کاهش عوارض جدی تر دارد.
آیا تخمدان پلی کیستیک خطرناک است
؟تنبلی تخمدان یا سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) یک اختلال هورمونی شایع در بین زنان است که در آن تعداد زیادی کیست کوچک در داخل تخمدان به دلایل مختلف ایجاد میشود. تخمدان پلی کیستیک به خودی خود یک بیماری کشنده نیست، اما اگر به موقع تشخیص داده نشود و درمان نشود، منجر به مشکلات جدی تری می شود.
این وضعیت تعادل هورمونی و عملکرد غدد را مختل می کند. این اختلال هورمونی به نوبه خود عوارضی مانند دیابت نوع 2، فشار خون بالا، چاقی و افزایش خطر ابتلا به سرطان رحم را به همراه دارد. علاوه بر این، تنبلی تخمدان باعث ایجاد مشکلاتی در بارداری می شود.
علائم تخمدان پلی کیستیک
از آنجایی که کیست تخمدان یک بیماری شایع در بین زنان است، بسیار مهم است که زنان به محض مشاهده علائم غیرطبیعی برای بررسی بیشتر به متخصص زنان مراجعه کنند. در این زمینه، دکتر. گیتی قزی - متخصص زنان، زایمان و لاپاراسکوپی - می تواند با تشخیص دقیق و ارائه روش های درمانی موثر، تاثیر زیادی در بهبود کیفیت زندگی و رفع نگرانی های شما داشته باشد.
علائم تخمدان پلی کیستیک عبارتند از:
- قاعدگی نامنظم یا کاهش تعداد قاعدگی
- آندروژن اضافی که باعث رشد موی اضافی می شود
- آکنه شدید و مقاوم به درمان
- تخمدان های بزرگ یا با کیست های زیاد
- افزایش وزن به خصوص در ناحیه شکم
- خستگی خشکی واژن
- ناباروری
- ریزش مو با الگوی مردانه و طاسی
- لکه های پوستی تیره یا ضخیم در نواحی خاصی از پوست (گردن، زیر بغل، زیر سینه ها)
سندرم تخمدان پلی کیستیک
هنگامی که تعادل هورمونی در بدن مختل می شود، ترشح هورمون های زنانه استروژن و پروژسترون و هورمون مردانه آندروژن، در بدن فرد دچار تغییرات غیرعادی می شود. این عدم تعادل هورمونی بر روند طبیعی تخمک گذاری تاثیر منفی می گذارد و آن را تغییر می دهد. در این حالت تخمک ها رشد نمی کنند و تخمدان نمی تواند آنها را آزاد کند. بنابراین، فولیکول های تخمدان در آنجا باقی می مانند و به کیست های کوچک متعدد و در نهایت به سندرم تخمدان پلی کیستیک یا تنبلی تخمدان تبدیل می شوند.
علت تنبلی تخمدان هنوز به طور دقیق شناخته نشده است، اما عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند. یکی از این عوامل مقاومت به انسولین است که باعث می شود بدن به درستی از انسولین استفاده نکند. این باعث افزایش میزان انسولین در بدن می شود. افزایش انسولین به نوبه خود تولید آندروژن را در تخمدان ها افزایش می دهد و تخمک گذاری را مختل می کند.
علاوه بر این، ژنتیک و وجود التهاب در بدن نیز در بروز این بیماری دخیل است. به دلیل افزایش هورمون کورتیزول، استرس و اضطراب وضعیت هورمونی بدن را بدتر می کند و بر تخمک گذاری تاثیر می گذارد.
خانم بارداری موفقی را تجربه کردهاند. امید و صبر در کنار انتخاب پزشک مناسب راه شما را برای داشتن یک بارداری سالم هموار می کند و سوال کلی این است که خانم هایی که لاپاراسکوپی کرده اند و می خواهند باردار شوند این است که دکتر گیتی غیاثیمتخصص زنان، زایمان و لاپاراسکوپی یکی از بهترین پزشکان در این زمینه است. آنها علاوه بر درمان کیست تخمدان، در درمان بیماری های مختلف زنان مانند کیست بارتولین، سرطان تخمدان و زخم دهانه رحم نیز تخصص دارند. اخلاق حرفه ای، دانش بالا و استفاده از روش های نوین درمانی او را به گزینه ای مطمئن برای ارتقای سلامت زنان تبدیل کرده است.
سوالات متداول
تنبلی تخمدان چگونه تشخیص داده می شود؟ برای تشخیص این عارضه، پزشک ابتدا علائم بالینی شما مانند قاعدگی نامنظم، رشد موهای زائد، آکنه و افزایش وزن را ارزیابی می کند. سپس با انجام سونوگرافی و آزمایش خون تغییرات هورمونی و همچنین بزرگ شدن و وجود کیست های کوچک در تخمدان ها را بررسی می کند.چگونه از تخمدان پلی کیستیک پیشگیری کنیم؟
برای جلوگیری از این عارضه، باید وزن خود را متعادل نگه دارید. به طور منظم ورزش کنید، استرس و قند خون خود را کنترل کنید و اگر در خانواده خود سابقه این بیماری را دارید، برای بررسی مشکلات هورمونی به پزشک مراجعه کنید.
رژیم تنبلی تخمدان چیست؟
اگر به این بیماری مبتلا هستید، سبزیجات برگ سبز، گوشت بدون چربی و غذاهای غنی از آنتی اکسیدان مانند چای سبز را در رژیم غذایی خود بگنجانید. غلات کامل همچنین به تنظیم سطح انسولین کمک می کند. برای به حداقل رساندن علائم، از غذاهای فرآوری شده، لبنیات، گلوتن، کربوهیدرات های تصفیه شده و مشتقات سویا خودداری کنید.
توصیه های نهایی برای درمان کیست پلی کیستیک
سندرم تخمدان پلی کیستیک علاوه بر تأثیر مستقیم بر باروری، سلامت عمومی بدن را نیز تحت تأثیر قرار می دهد و مشکلاتی مانند چاقی، آکنه و رشد موهای زائد را ایجاد می کند. رعایت یک رژیم غذایی متعادل و کم کربوهیدرات همراه با ورزش منظم برای کنترل وزن و کاهش مقاومت به انسولین گام مهمی در درمان این اختلال است. خوشبختانه میزان بارداری در زنان مبتلا به این سندرم با استفاده از درمان های دارویی مناسب مانند کلومیفن، متفورمین یا گنادوتروپین ها به طور قابل توجهی افزایش می یابد. در مواردی که این روش ها موثر نیستند، پزشک از تکنیک های پیشرفته تری مانند IVF یا IUI استفاده می کند.
