تشخیصعلائم مرده شدن جنین در شکم یکی از مسائل حساس و مهم در دوران بارداری است که می تواند سلامت جسمی و روانی مادر را تحت تاثیر قرار دهد. دانستن این علائم به مادران کمک می کند تا تغییرات طبیعی بارداری را از روی علائم هشدار دهنده تشخیص دهند و در صورت لزوم اقدامات پزشکی را به موقع انجام دهند. در ادامه این مقاله از پزشکتان به بررسی علائم فیزیکی و تغییرات بدن مادر و روش های تشخیص پزشکی می پردازیم تا مادران و خانواده ها با آگاهی کامل تصمیمات به موقع و ایمن بگیرند.
علائم مرده شدن جنین در معده چیست؟
مرگ جنین در رحم یکی از علائم خطر بارداری است. یکی از اولین نشانه ها کاهش یا قطع کامل حرکات و لگد زدن جنین است. در حالت طبیعی، مادر باید حرکت جنین را به طور منظم احساس کند. توقف ناگهانی این حرکات می تواند زنگ خطر باشد.
علاوه بر کاهش حرکات، علائم دیگری مانند عدم ضربان قلب یا حرکت جنین در سونوگرافی، گرفتگی دردناک شکمی و خونریزی واژن نیز ممکن است مشاهده شود. مشاهده هر یک از این علائم باید بلافاصله به پزشک اطلاع داده شود تا معاینه پزشکی مناسب انجام شود و از عوارض جدی جلوگیری شود.
در زیر مهمترین علائم مرده بودن جنین در رحم مادر آمده است:
عدم وجود یا توقف کامل حرکات جنین
کاهش ناگهانی و مداوم حرکات جنین
خونریزی یا لکه بینی واژینال
نشت مایع از واژن را پاک کنید
درد شکم
تب و لرز و علائم عفونت
کاهش ناگهانی علائم بارداری
نشنیدن ضربان قلب
رشد آهسته جنین
جدول زیر علائم شایع و خطرناک مرده شدن جنین در ناحیه شکم و اقدام مناسب پس از مشاهده آنها را نشان می دهد.
علائم
دسته (شایع یا خطرناک)
اقدام مناسب
جنین حرکت نمی کند یا لگد نمی زند
متداول
برای مانیتورینگ قلب یا سونوگرافی ارجاع (NST)
عدم شنیدن ضربان قلب جنین
شایع
با سونوگرافی پیشرفته تایید کنید و سپس برای زایمان برنامه ریزی کنید
لکه بینی واژینال خفیف یا خونریزی
عفونت شایع
قاعده ادغام سقط
درد خفیف یا گرفتگی شکم
شایع
معاینه پزشکی برای بررسی انقباضات و رد علل جدی
تب یا لرز
خطرناک است
اگر زمان عفونت در مورد زایمان تایید شده باشد. ایجاد شده
خونریزی شدید واژن
خطرناک
مرجع فوری به بیمارستان برای سونوگرافی و احتمال زایمان فوری
ترشحات غیرطبیعی یا بدبو
ارزیابی خطرناک آنتی بیوتیک
خطرناک لازم است
درد شدید و مداوم شکم
خطرناک
بستری شدن در بیمارستان و بررسی دقیق برای رد عفونت با زایمان برنامه ریزی شده در صورت تایید داخل رحمی IUFD یا مرگ
1. عدم وجود یا توقف کامل حرکات جنین
حرکات جنین معمولاً از هفته 18 تا 24 بارداری احساس می شود و در ماه های بعدی بارداری واضح تر می شود. قطع ناگهانی و کامل حرکات می تواند نشانه جدی اختلال در سلامت جنین باشد. اگر مادر متوجه شد که جنین برای مدت طولانی حرکت نمی کند، باید سریعاً به پزشک مراجعه کند.
هر گونه کاهش مشخص و مداوم در تعداد حرکات روزانه جنین باید جدی گرفته شود. کاهش حرکات می تواند نشان دهنده مشکل جریان خون یا کمبود اکسیژن در جنین باشد و نیاز به ارزیابی فوری با سونوگرافی و نظارت بر قلب جنین دارد.
موقعیت جنین ممکن است باعث شود که ضربان قلب>دیده نشود.
3. خونریزی واژینال یا لکه بینی
وجود خونریزی یا لکه بینی، به ویژه در سه ماهه دوم و سوم بارداری، می تواند یک علامت جدی باشد. این خونریزی ممکن است نشانه سقط جنین، جدا شدن جفت یا مشکلات دیگر باشد و در برخی موارد با مرگ جنین همراه است. هر گونه خونریزی باید فوراً توسط پزشک بررسی شود.
4. نشت مایع شفاف از واژن
نشت مایع شفاف معمولاً نشانه پارگی کیسه آب است و بدون کنترل پزشکی می تواند باعث عفونت و خطری برای جنین شود. حتی اگر نشت آب کم باشد، لازم است مادر برای بررسی وضعیت کیسه آب و سلامت جنین به بیمارستان مراجعه کند.
نشت مایع شفاف باید فوراً ارزیابی شود زیرا ممکن است نشانه ای از پارگی کیسه آب یا عفونت باشد. اما به تنهایی نشان دهنده مرگ جنین نیست.
5. درد شکم
درد زیر شکم در زنان، به ویژه با خونریزی یا انقباضات غیرطبیعی، می تواند نشانه سقط جنین، اختلالات جفتی یا عفونت باشد. درد شکم هرگز نباید نادیده گرفته شود و نیاز به بررسی فوری با سونوگرافی و معاینات بالینی دارد. در برخی موارد، درد ناگهانی با مرگ جنین یا خطر زایمان زودرس همراه است.
سونوگرافی ابزار اصلی برای تشخیص حرکت قلب مرده، جنین و جنین توسط جنین و رشد جنین در داخل بدن است. پزشک می تواند مرگ داخل رحمی را به دقت تایید کند.
6. تب و لرز و علائم عفونت
تب، لرز، درد هنگام ادرار کردن، یا علائم کلی عفونت میتواند ناشی از عفونت رحم، جفت یا مایع آمنیوتیک باشد. این عفونت ها می تواند با مرگ جنین یا زایمان زودرس همراه باشد. توجه سریع به علائم عفونت می تواند جان جنین و مادر را نجات دهد.
7. کاهش ناگهانی علائم بارداری
علائمی مانند حالت تهوع، حساس شدن سینهها یا خستگی که به طور ناگهانی فروکش میکنند ممکن است نشاندهنده تاخیر رشد یا مرگ جنین باشد. کاهش این علائم معمولاً با علائم خطر دیگری مانند توقف حرکات جنین یا خونریزی همراه است و نیاز به ارزیابی سریع با سونوگرافی دارد. این تغییر ناگهانی، برخلاف نوسانات طبیعی بارداری، همیشه باید جدی گرفته شود.
البته، نوسان یا کاهش علائم بارداری به تنهایی معیاری برای مرگ جنین نیست. اگر نگرانی وجود دارد، به خصوص با کاهش حرکات، ارزیابی فوری (NST یا اولتراسوند) ضروری است.
متن انگلیسی: هورمونهای بارداری ممکن است تا مدتی پس از مرگ نوزاد همچنان بالا باشند، بنابراین ممکن است همچنان احساس بارداری داشته باشید و تست بارداری ممکن است همچنان مثبت باشد. ترجمه فارسی: ممکن است مقداری از زمان بارداری برای هورمونهای بارداری بالا باشد. بنابراین ممکن است همچنان احساس بارداری داشته باشید و تست بارداری همچنان مثبت باشد.
8. نشنیدن ضربان قلب
نشنیدن ضربان قلب جنین در سونوگرافی یا معاینات روتین یکی از نشانه های مرگ جنین است. اگر ضربان قلب دیده یا شنیده نشود، پزشک معمولاً آزمایشات و سونوگرافی های اضافی را برای تعیین علت توقف رشد یا مرگ جنین انجام می دهد. این معاینات برای تصمیم گیری در مورد ادامه بارداری یا اقدامات پزشکی ضروری است.
9. رشد آهسته جنین
رشد جنین کمتر از حد طبیعی، که در سونوگرافی های بعدی مشخص می شود، می تواند ناشی از مشکلات جفت، تغذیه ناکافی جنین، یا عوامل ژنتیکی باشد. رشد ناکافی جنین، در موارد شدید، با افزایش خطر مرگ داخل رحمی همراه است و نیاز به مراقبت ویژه و نظارت مکرر دارد. ارزیابی دقیق شامل اندازهگیری وزن، دور سر و طول استخوانها و بررسی جریان خون جفت است.
رشد آهسته جنین یک عامل خطر مهم برای مرده زایی است، اما یک علامت تشخیصی نیست.
علائم مرده بودن جنین در شکم در سه ماهه اول
در سه ماهه اول بارداری، مرگ جنین معمولاً به صورت سقط خودبهخود اتفاق میافتد و مادر ممکن است ابتدا تغییرات ظریفی را در بدن خود احساس کند. خونریزی واژینال یا لکه بینی و دردهای قاعدگی شایع ترین علائم هستند. کاهش یا قطع ناگهانی علائم بارداری مانند حالت تهوع و حساس شدن سینه ها نیز می تواند علامت هشدار دهنده مرده بودن جنین در شکم باشد. در موارد شدید، ترشح بافت یا مایعات غیرطبیعی از واژن نشان دهنده توقف رشد جنین است.
نشانههای زیر نشانههای مهم مرگ جنین در رحم مادر در 3 ماه اول هستند:
خونریزی واژن: می تواند از لکه بینی تا خونریزی شدید باشد
درد یا انقباضات شکمی: دردی شبیه به قاعدگی یا گرفتگی عضلات که معمولاً با خونریزی همراه است
کاهش علائم بارداری: قطع ناگهانی حالت تهوع، حساسیت پستان یا خستگی، که نشان دهنده اختلال هورمونی ناشی از مرگ جنین است
نشنیدن ضربان قلب جنین در سونوگرافی اولیه
اما، در برخی موارد، ممکن است هیچ علامتی وجود نداشته باشد و مادر فقط در طول سونوگرافی بارداری متوجه توقف رشد یا عدم وجود ضربان قلب جنین شود. این وضعیت از نظر پزشکی به عنوان علائم سقط جنین سقط از دست رفته یا تاخیری
شناخته می شود.
ترجمه انگلیسی: اگر هیچ دلیل پزشکی برای تولد فوری نوزاد وجود ندارد، ممکن است منتظر بمانید تا زایمان طبیعی شروع شود. این تصمیم معمولاً نیازی به اتخاذ فوری ندارد و ممکن است ابتدا برای یک یا دو روز به خانه بروید. متن فارسی: اگر دلیل پزشکی برای تولد فوری نوزاد وجود نداشته باشد، شاید بتوان منتظر شروع طبیعی زایمان بود. این تصمیم معمولاً نیازی به تصمیم فوری ندارد و ممکن است بتوانید یکی دو روز اول به خانه بروید.
علائم مرده بودن جنین در شکم در سه ماهه دوم
در سه ماهه دوم بارداری، جنین بزرگتر است و مادر معمولاً حرکات جنین را احساس می کند. توقف یا کاهش حرکات می تواند اولین علامت جدیت باشد. درد شکم، خونریزی و کاهش ناگهانی علائم بارداری نیز می تواند همراه باشد. نشنیدن ضربان قلب جنین در سونوگرافی و نشت مایع شفاف از واژن از علائم خطر است. همچنین، تب و لرز می تواند نشانه عفونت باشد که نیاز به بررسی فوری دارد.
مهمترین علائم مرگ جنین در سه ماهه دوم بارداری شامل موارد زیر است:
کاهش یا عدم حرکت جنین
بدون ضربان قلب جنین
خونریزی یا ترشحات غیر طبیعی
درد شکمی مداوم
علائم مرده بودن جنین در شکم در سه ماهه سوم
در سه ماهه سوم بارداری، توقف رشد جنین یا مشکلات جفت معمولاً باعث کاهش یا توقف حرکات می شود. خونریزی واژینال، درد شدید شکم یا انقباضات غیرطبیعی نیز از علائم هشدار دهنده هستند. نشنیدن ضربان قلب و کندی رشد جنین در سونوگرافی از نشانه های مهم مرگ جنین در رحم یا مرگ جنین است. نشت مایع شفاف و علائم عفونت در این مرحله می تواند جدی و خطرناک باشد.
در صورت مشاهده هر یک از این علائم، باید فوراً به پزشک یا بیمارستان مراجعه کنید. برخی از این علائم ممکن است به دلایل دیگری ظاهر شوند و معاینه سریع از خطرات جدی برای مادر جلوگیری می کند. مهمترین نشانه های مرگ جنین در سه ماهه سوم بارداری شامل موارد زیر است:
حرکت نکردن جنین
عدم ضربان قلب جنین
علائم عفونت مانند تب یا لرز
نکته مهم این است که مرگ جنین داخل رحمی (IUFD) وضعیتی است که در آن جنین معمولاً بعد از هفته 20 تا 24 بارداری در رحم مادر بدون هیچ گونه علائم حیاتی مانند ضربان قلب می میرد. این وضعیت می تواند ناشی از مشکلات جفت، اختلالات کروموزومی، عفونت ها یا بیماری های مزمن مادر باشد. در حاملگی چند قلو، مرگ یک جنین ممکن است بر سلامت جنین های دیگر و روند طبیعی بارداری تأثیر بگذارد.
آیا علائم مرده شدن جنین در شکم برای همه یکسان است؟
علائم مرگ جنین در رحم برای همه افراد یکسان نیست و می تواند بر اساس مرحله بارداری، وضعیت فیزیکی مادر، اندازه و موقعیت جنین و سایر عوامل متفاوت باشد. به عنوان مثال، برخی از مادران حرکات جنین را با دقت بیشتری احساس می کنند و سریعتر متوجه کاهش آن می شوند، اما برخی دیگر ممکن است دیرتر متوجه آن شوند. به همین دلیل، حتی اگر تنها یک علامت غیر معمول مانند کاهش حرکات یا خونریزی وجود داشته باشد، باید فوراً برای بررسی وضعیت جنین به پزشک مراجعه کنید.
نتیجه گیری
علائم جنین مرده در شکم ممکن است شامل کاهش یا توقف حرکت جنین، خونریزی یا لکه بینی، درد شدید یا مداوم شکم، کاهش علائم طبیعی بارداری و تغییرات غیرطبیعی در بدن مادر باشد. تشخیص به موقع این علائم بسیار مهم است و مراجعه سریع به پزشک می تواند خطرات جسمی و روانی را کاهش دهد. در صورت مشاهده هر یک از این علائم حتی در صورت شک، بهتر است بدون معطلی با متخصص زنان و زایمان تماس گرفته و آزمایشات لازم را انجام دهید. آگاهی از این علائم و اقدام به موقع می تواند به حفظ سلامت مادر و مدیریت بهتر وضعیت کمک کند.
