نفخ شکم در یکی از مشکلات رایجی است که بسیار از والدین با آن کودکان میشوند. این عارضه میتواند باعث ناراحتی، بیقراری و حتی درد در کودک شود. عوامل متفاوت تغذیه، نحوه بلع هوا هنگام خوردن شیر یا خوراکیهای غذایی میتوانند در بروز نفخ نقش داشته باشند. در موارد بیشتر، این مشکل موقتی است و با رعایت نکات سادهای میتوان آن را کاهش داد. علتهای ایجاد نفخ و روشهای تسکین آن میتواند به والدین کمک کند تا کودک را آرام کند و از بروز ناراحتیهای بیشتر جلوگیری کند.
نفخ شکم در کودکان چیست؟
نفخ شکم در کودکان به حالتی گفته میشود که مقدار زیادی گاز در معده یا روده تجمع پیدا کرده و باعث احساس پری، سفتی و ناراحتی در شکم میشود. این وضعیت می تواند با علائمی مانند بی قراری، درد شکم، گریه مداوم (به ویژه در نوزادان)، نفخ شکم و دفع مکرر گاز همراه باشد.
نفخ معمولاً در اثر عوامل مختلفی مانند بلعیدن هوا در حین غذا خوردن، مصرف برخی از غذاهای نفخآور، یبوست، عدم رشد سیستم گوارشی یا آلرژی غذایی ایجاد میشود. در بسیاری از موارد این مشکل موقتی است و با تغییر الگوی غذا خوردن، ماساژ شکم و رعایت نکات ساده قابل حل است. با این حال، اگر نفخ کودک مداوم و همراه با علائم شدید مانند استفراغ، کاهش وزن یا بی اشتهایی باشد، تحقیقات توسط علل نفخ در کودکان نفخ شکم در کودکان ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد که برخی از آنها به رژیم غذایی و برخی دیگر به عملکرد دستگاه گوارش مربوط می شود. در ادامه به مهم ترین علل نفخ شکم در کودکان اشاره می کنیم:1. بلعیدن هوا هنگام غذا خوردن
کودکان، بهویژه نوزادان، ممکن است هنگام تغذیه یا نوشیدن مایعات، هوای زیادی را قورت دهند که میتواند باعث تجمع گاز در معده و ایجاد نفخ شود. استفاده از شیشه شیر نامناسب، مکیدن طولانی پستانک یا گریه زیاد نیز از عواملی هستند که باعث ورود هوا به معده کودک می شوند.
2. تغذیه نادرست و مصرف برخی غذاها
برخی غذاها مانند حبوبات، محصولات لبنی، کلم، گل کلم، نوشیدنی های گازدار و غذاهای غنی از فیبر می توانند تولید گاز در معده و روده را افزایش دهند. مصرف زیاد این مواد می تواند باعث نفخ و ناراحتی شکمی در کودکان خردسال شود. همچنین، برخی از نوزادان ممکن است به لاکتوز موجود در شیر حساس باشند که منجر به گاز و نفخ می شود.
3. عدم رشد کامل دستگاه گوارش
در نوزادان و کودکان خردسال، دستگاه گوارش هنوز به طور کامل توسعه نیافته است. این موضوع می تواند باعث هضم ناقص برخی غذاها و در نتیجه تجمع گاز در معده و روده شود. رشد تدریجی دستگاه گوارش معمولاً به مرور زمان نفخ را در کودکان کاهش می دهد.
4. یبوست و اختلالات گوارشی
کودکانی که یبوست دارند بیشتر مستعد نفخ شکم هستند. تجمع غذا در روده و کاهش حرکات روده باعث ایجاد گاز و احساس سنگینی در معده می شود. عدم مصرف آب و فیبر کافی یکی از علل شایع یبوست و نفخ در کودکان است.
5. آلرژی و حساسیت غذایی
برخی از کودکان ممکن است به برخی غذاها مانند شیر گاو، گلوتن یا برخی میوه ها حساسیت داشته باشند. این حساسیت می تواند باعث مشکلات گوارشی مانند نفخ، درد شکم، اسهال یا یبوست شود. شناسایی و حذف مواد حساسیتزا از رژیم غذایی کودک میتواند به کاهش این علائم کمک کند.
6. رشد و تغییرات هورمونی
در طول مراحل خاصی از رشد، مانند نوزادی یا اوایل کودکی، تغییرات هورمونی ممکن است بر عملکرد دستگاه گوارش تأثیر بگذارد. این تغییرات می تواند تولید گاز و نفخ شکم را در برخی از کودکان افزایش دهد.
7. عفونت های دستگاه گوارش
وجود عفونتهای ویروسی یا باکتریایی در دستگاه گوارش کودک میتواند باعث اختلالات گوارشی و افزایش گاز در روده شود. در این شرایط، علاوه بر نفخ، ممکن است کودک علائمی مانند اسهال، استفراغ یا از دست دادن اشتها را نیز تجربه کند.
8. مصرف برخی داروها
برخی داروها، مانند آنتی بیوتیک ها، می توانند تعادل باکتری های مفید روده را مختل کنند و باعث مشکلات گوارشی مانند نفخ شوند. در چنین مواردی استفاده از پروبیوتیک ها تحت نظر پزشک می تواند به بهبود وضعیت گوارشی کودک کمک کند.
با شناسایی علل احتمالی نفخ در کودکان و رعایت نکات تغذیه ای و مراقبتی، می توانید به کاهش این مشکل و بهبود سلامت گوارش آنها کمک کنید.
اگر در مورد کم خونی نوزاد خود سوالی دارید می توانید با مطب دکتر علی فرجی تماس بگیرید
زمان مراجعه به پزشک
نفخ شکم در کودکان اغلب طبیعی است و بیشتر به دلیل هضم غذا یا گازهای گوارشی اتفاق می افتد. اما گاهی اوقات ممکن است نشانه مشکل جدی تری باشد که نیاز به مراقبت پزشکی دارد. اگر کودک شما علائم زیر را دارد، بهتر است به پزشک مراجعه کنید:- درد شدید یا مداوم شکم که باعث گریه و ناراحتی شدید می شود.
- تب همراه با نفخ.
- استفراغ یا استفراغ مکرر بعد از غذا خوردن.
- کاهش وزن یا کاهش اشتها.
- یبوست شدید یا اسهال مداوم.
- ورم شدید شکم که بسیار قابل مشاهده است.
اگر هیچ یک از این علائم را ندارید و نفخ طبیعی است، معمولاً جای نگرانی نیست. با این حال، اگر نگران هستید، همیشه با پزشک خود مشورت کنید.
بیشتر بخوانید: d9%8%a نوزادان
روش های درمان نفخ شکم در کودکان
روش های درمان نفخ در کودکان عبارتند از:
ماساژ شکم
ماساژ آرام شکم کودک می تواند به کاهش گازهای به دام افتاده و کاهش نفخ کمک کند. برای این کار کف دست خود را روی شکم کودک بگذارید و با حرکات دایره ای در جهت عقربه های ساعت ماساژ دهید. این به حرکت گاز در روده و کاهش فشار شکمی کمک می کند. انجام این روش قبل از خواب یا بعد از تغذیه می تواند موثر باشد.
علاوه بر این، خم کردن آرام پاهای کودک به سمت معده (به خصوص در نوزادان) به ترشح گازها کمک می کند. این تمرین را چندین بار انجام دهید تا کودک احساس راحتی بیشتری کند. همچنین، مطمئن شوید که لباسهای کودک خیلی تنگ نباشد، زیرا فشار زیاد روی شکم میتواند نفخ را بدتر کند.
تغییر در رژیم غذایی
در کودکانی که با شیر مادر تغذیه میشوند، برخی از غذاهایی که مادر مصرف میکند ممکن است باعث نفخ نوزاد شود. غذاهایی مانند لبنیات، کلم، حبوبات و نوشیدنی های گازدار می توانند باعث ایجاد گاز شوند. در این موارد، مادر میتواند تأثیر آن را با حذف یا کاهش این مواد از رژیم غذایی خود بررسی کند.
اگر کودک از شیر خشک استفاده کند، برخی از انواع شیر خشک ممکن است باعث نفخ شود. تغییر به فرمول ضد نفخ یا مشورت با پزشک برای انتخاب گزینه مناسب می تواند کمک کننده باشد. در کودکان بزرگتر مصرف غذاهای پفکی مانند فست فودها، نوشابه های گازدار و غذاهای چرب باید محدود شود. همچنین، آهسته جویدن غذا و مصرف فیبر کافی به هضم بهتر غذا کمک می کند.
استفاده از گرمای ملایم
گرما می تواند به شل شدن عضلات شکم و کاهش گرفتگی ناشی از نفخ کمک کند. برای این کار می توانید از یک پارچه گرم یا کیسه آب گرم که با حوله ای روی شکم نوزاد پوشانده شده است استفاده کنید. این کار باعث افزایش جریان خون در ناحیه شکم و کاهش درد می شود.
البته باید مراقب باشید که بیش از حد گرم نشوید تا دچار سوختگی پوست نشوید. استفاده از این روش قبل از خواب میتواند به خواب راحتتر کودک کمک کند.
استفاده از داروهای ضد نفخ
در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهای ضد نفخ مانند سیمتیکون را توصیه کند. این دارو به شکستن حباب های گاز معده کمک می کند و نفخ را کاهش می دهد. این دارو معمولاً بی خطر است و طبق تجویز پزشک قابل استفاده است.
با این حال، داروها باید به عنوان آخرین راه حل مورد استفاده قرار گیرند و ابتدا باید روش های طبیعی مانند تغییر رژیم غذایی و ماساژ شکم را امتحان کرد. همچنین، استفاده بیش از حد از داروهای ضد نفخ ممکن است باعث وابستگی دستگاه گوارش به آنها شود، بنابراین باید با احتیاط مصرف شوند.
اطمینان حاصل کنید که شیردهی صحیح است
در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می شوند، وضعیت شیردهی بسیار مهم است. اگر نوزاد به درستی به سینه مادر چسبیده نباشد، ممکن است هوای زیادی را همراه با شیر ببلعد و منجر به نفخ شود. اطمینان از قرارگیری صحیح دهان کودک روی سینه و جلوگیری از ورود هوا می تواند از این مشکل جلوگیری کند.
همچنین در نوزادانی که از شیشه شیر استفاده می کنند باید از شیشه های ضد نفخ یا شیشه هایی که جریان خوبی دارند استفاده شود. بعد از هر وعده شیر، آروغ زدن کودک به آزاد شدن هوای اضافی معده و جلوگیری از نفخ کمک می کند.
نتیجه گیری
درمان نفخ شکم در کودکان به ترکیبی از روش ها مانند تغییر در رژیم غذایی، دارودرمانی، ماساژ و غیره نیاز دارد. با رعایت نکات صحیح تغذیه و شیردهی می توانید از بروز این مشکل جلوگیری کرده و آرامش بیشتری را برای کودک فراهم کنید.
