چرا کارهایم را نیمهکاره رها میکنم؟ آشنایی با طرحواره خویشتنداری ناکافی
محمد پیریزی
تهرانمشاور و روانشناس
چرا کارهایم را نیمهکاره رها میکنم؟ آشنایی با طرحواره خویشتنداری ناکافی
چرا کارهایم را نیمهکاره رها میکنم؟ آشنایی با طرحواره خویشتنداری ناکافیطرحواره خویشتنداری ناکافی چیست و چگونه درمان میشود؟
گاهی در زندگی دچار حالتی میشویم که انگار افسار رفتارهایمان از دستمان خارج شده؛ نمیتوانیم کارهایی که باید انجام دهیم را پیش ببریم و این ناتوانی، احساساتی چون بیارزشی، سرافکندگی و بیکفایتی را در ما زنده میکند.
چنین وضعیتی اغلب از الگوی ذهنیای بهنام «طرحواره خویشتنداری ناکافی» نشأت میگیرد؛ حالتی روانی که فرد را به سمت بیقراری، بیهدفی و تصمیمهای آنی سوق میدهد. اگر طرحواره خویشتنداری ناکافی، ریشهدار و درماننشده باقی بماند، ممکن است فرد برای رهایی از فشارهای روانی، به سمت رفتارهای پرخطر مانند اعتیاد، روابط جنسی خارج از کنترل، شرطبندی یا حتی رفتارهای خلاف قانون کشیده شود. در پس این آشفتگی، یک نیاز عمیق وجود دارد: اینکه فرد بتواند احساساتش را بهدرستی مدیریت کرده و به خودش باور داشته باشد.
طرحواره خویشتنداری ناکافی چیست؟
آیا تا به حال با افرادی روبهرو شدهاید که خیلی زود از کوره در میروند یا با کوچکترین فشار، کارهایشان را رها میکنند؟ چنین واکنشهایی ممکن است ریشه در طرحواره خویشتنداری ناکافی داشته باشد. این الگوی ذهنی، باعث میشود شخص نتواند احساساتش را بهدرستی هدایت کند و به جای تصمیمگیری آگاهانه، به شکل ناگهانی و بیفکر رفتار کند.
طرحواره خویشتنداری ناکافی اغلب از سالهای ابتدایی زندگی شکل میگیرد؛ یعنی وقتی کودک یاد نمیگیرد چطور احساسات دشوارش مثل خشم، اندوه یا ناامیدی را تاب بیاورد یا به تأخیر در لذتجویی عادت کند. نتیجهاش در بزرگسالی میشود فردی که نمیتواند روی کاری تمرکز کند، تصمیماتش ناپایدار است و به محض روبهرو شدن با مانعی، عقبنشینی میکند.
در عمق این مشکل، دو مهارت مهم دچار اختلال شدهاند:
- یکی توانایی کنترل هیجانها و واکنشها در موقعیتهای حساس.
- و دیگری تابآوری در برابر شرایط سخت یا خستهکننده تا زمان رسیدن به نتیجه.
درمان یا رشد در این زمینه نیازمند تقویت تابآوری هیجانی، افزایش تحمل در برابر فشارهای روانی و اعتماد به تواناییهای فرد برای عبور از لحظات سخت است. با تمرین مستمر، میتوان مسیر ذهنی مخرب را تغییر داد و نظم درونی را دوباره ساخت.
نشانههای طرحواره خویشتنداری ناکافی
بعضی افراد در طول روز مدام احساس بیقراری دارند و نمیتوانند تمرکزشان را حفظ کنند؛ انگار ذهنشان همیشه در حال پرسهزنی است. بیحوصلگی و بیرمقی در انجام وظایف روزمره یکی از نشانههای برجسته در این افراد است. حتی کارهای ساده هم برایشان سنگین و بیمعنا جلوه میکند.
چنین افرادی بهسختی میتوانند به روالهای مشخص و اهداف برنامهریزیشده پایبند بمانند. احساس ناتوانی در مدیریت زندگی، آنها را از پیگیری هدفهایشان بازمیدارد. واکنشهای هیجانی ناگهانی در شرایط احساسی، تصمیمگیریهای عجولانه و بعد از آن، پشیمانیهای مکرر نیز از جمله رفتارهای رایج در آنهاست.
یکی دیگر از خصوصیات بارز، ناتوانی در تحمل فشارهای عاطفی و ذهنی است. در برابر کوچکترین احساس ناراحتی یا اضطراب، بهجای مقابله، عقبنشینی میکنند و معمولاً از مسئولیتها شانه خالی میکنند.
نکته قابل توجه این است که اغلب این افراد آگاهانه چنین باورهایی ندارند که «باید هر احساسی را بروز بدهم» یا «حق دارم بدون فکر عمل کنم»، بلکه این رفتارها به شکل ناخودآگاه و خارج از اراده به سراغشان میآید.
در نهایت باید گفت که برخلاف بسیاری از الگوهای ذهنی نادرست، افراد دارای طرحواره خویشتنداری ناکافی، معمولاً میل به کنترل احساسات و پایبندی به انضباط دارند اما این خواستهها در عمل بهسختی دوام میآورند و در بیشتر مواقع، تلاشهایشان ناتمام باقی میماند.
ریشه شکلگیری طرحواره خویشتنداری ناکافی
مشکلات مربوط به خودکنترلی و انضباط شخصی معمولاً از همان سالهای اولیه زندگی جوانه میزنند. اگر نگاهی به گذشته بیندازیم، اغلب ردپای این موضوع را در نحوه تربیت کودک توسط والدین میتوان دید.
برخی کودکان در خانوادههایی بزرگ میشوند که قوانین و ساختاری برایشان تعریف نشده است. در این محیطها، کودک هر خواستهای داشته باشد، بیدرنگ برآورده میشود. در نتیجه، او هیچوقت با مفاهیمی مثل صبر، محدودیت، یا مدیریت خواستهها آشنا نمیشود. چنین کودکانی در آینده بهسختی میتوانند احساساتشان را کنترل کنند یا برنامهریزی بلندمدت داشته باشند، چون هیچوقت تمرینی برای این مهارتها نداشتهاند.
در سوی دیگر، کودکانی هستند که در خانوادههایی بسیار سختگیر بزرگ شدهاند. والدین آنها انتظارهای زیادی دارند، اما فرصت تجربه لذتهای طبیعی کودکی را به فرزندشان نمیدهند. آنها مدام کودک را وادار به درس خواندن و مسئولیتپذیری میکنند، بدون اینکه فرصتی برای بازی، خلاقیت یا استراحت باقی بگذارند. نتیجه این نوع تربیت، اغلب یک انفجار پنهان است؛ یعنی فرد در بزرگسالی، از کنترل و نظم فراری میشود و عطش کودکانهی تجربهنشدهاش را با بیقیدی و بیانضباطی جبران میکند.
در هر دو حالت، چیزی که شکل نمیگیرد، توانایی فرد برای تنظیم هیجانات، کنترل خواستهها و ایجاد نظم در زندگیاش است. بهعبارت سادهتر، فرد یا هیچوقت یاد نگرفته که خودش را کنترل کند یا آنقدر کنترل شده که حالا بهدنبال رهایی مطلق است.
تأثیر طرحواره خویشتنداری ناکافی در زندگی
طرحواره خویشتنداری ناکافی میتواند آرامآرام کیفیت زندگیتان را زیر سؤال ببرد. ذهن شما پر از ایدهها، خواستهها و اشتیاق است اما ناتوانی در هدایت این انرژی به مسیر مشخص، باعث میشود اغلب پروژههایتان ناتمام بماند. معمولاً با انگیزه زیاد وارد یک مسیر میشوید، اما خیلی زود همه چیز برایتان تکراری و خستهکننده میشود. نتیجه؟ رها کردن کارها و افتادن در چرخهای از عقبانداختن وظایف.
طرحواره خویشتنداری ناکافی نهتنها باعث بینظمی و ضعف در برنامهریزی میشود، بلکه تحملتان را نسبت به فشارهای احساسی و ناراحتیها کاهش میدهد. به جای اینکه با هیجانات ناخوشایند روبهرو شوید، اغلب تمایل دارید از آنها فرار کنید؛ انگار همیشه دنبال راهی هستید تا از بار روانیتان کم کنید اما نه با حل مسئله، بلکه با اجتناب.
روشهای مؤثر برای غلبه بر طرحواره خویشتنداری ناکافی
اولین قدم، ایجاد نظم و ساختار در زندگی روزمره است. چون کسانی که این الگو را دارند معمولاً در تنظیم برنامه مشکل دارند، لازم است که به شکل جدیتر برای خود چارچوبهایی مشخص کنند. بهتر است هر صبح که از خواب بیدار میشوید، یک فهرست از فعالیتهای روزانه خود تهیه کنید و تلاش کنید طبق آن پیش بروید.
تقسیم وظایف بزرگ به بخشهای کوچکتر کمک میکند تا انجام کارها آسانتر و قابل مدیریتتر شود. همچنین از گرفتار شدن در دام کمالطلبی پرهیز کنید و اجازه دهید که پیشرفت به جای کمال، هدف اصلی باشد.
برای انگیزه بیشتر، عواقب عقب انداختن کارهایتان را یادداشت کنید تا به اهمیت انجام بهموقع آنها پی ببرید.
در نهایت، مشورت با رواندرمانگر متخصص در حوزه طرحوارهها میتواند حمایت و راهنماییهای لازم را برای تغییر این الگوی ذهنی در اختیار شما بگذارد.
کلینیک پیروزی با بهرهگیری از روشهای تخصصی و متدهای روز روانشناسی، به افراد کمک میکند تا طرحواره خویشتنداری ناکافی را شناسایی و اصلاح کنند. در این مرکز، با ارائه راهکارهای عملی و حمایتهای روانی، بیماران یاد میگیرند چگونه کنترل بهتری روی رفتارها و هیجانات خود داشته باشند و با افزایش توانمندیهای درونی، کیفیت زندگیشان بهبود یابد.
دریافت نوبت:
جهت دریافت مشاوره فردی از متخصصین و مشاورین کلینیک پیروزی کافیست با شمارههای زیر تماس بگیرید:شماره تماس یپروزی:
۰۲۱۷۷۴۳۱۶۴۹
شماره تماس قیطریه: 02126456903
ساعات کار
روزهای هفته 8:00 – 17:00 پنج شنبه با هماهنگی جمعه تعطیلتماس:۰۲۱-۷۷۴۳۱۶۴۹
آخرین مطالب
چرا بعضی ها از صمیمیت فرار می کنند؟ آشنایی با سبک دلبستگی اجتنابی
بهزادی2025-10-16T21:31:24+00:00اکتبر 16th, 2025|بدون ديدگاه
چرا بعضی ها از صمیمیت فرار می کنند؟ آشنایی با سبک دلبستگی اجتنابی یکی از الگوهای رفتاری که ریشه در دوران اولیه زندگی دارد، سبک دلبستگی اجتنابی است. شیوه ای که افراد برای برقراری [...]
تاثیر بخشش خیانت بر سلامت روان و روابط عاطفی
amini2025-08-25T16:04:14+00:00آگوست 21st, 2025|بدون ديدگاه
آیا می توان خیانت را بخشید؟ نگاهی روان شناسانه به بخشش خیانت مواجهه با خیانت در یک رابطه عاطفی می تواند یکی از سنگین ترین و پیچیده ترین تجربه های زندگی باشد. وقتی اعتماد [...]
بازدید روزانه : 3ثبت قرار ملاقات
شما میتوانید از طریق این دکمه، جلسه مشاوره تنظیم نمایید…
ایجاد قرار ملاقات amini2025-07-26T00:14:21+00:00آدرس کلینیک
Tehran Province, Tehran, Piroozi St, MFVR+298, Iranشعبه ۱:
شعبه پیروزی
تهران، خیابان پیروزی، ابتدای بلوار ابوذر، پلاک 1278، طبقه 3 – واحد 7
تماس با ما
شنبه تا چهارشنبه: ساعت 9 الی ۲۱
شماره تماس یپروزی:
۰۲۱۷۷۴۳۱۶۴۹
شماره تماس قیطریه: 02126456903
شعبه ۲:
شعبه قیطریه
بلوار اندرزگو، بین بلوار کاوه و بلوار قیطریه، روبهروی مسجد مفتخر پلاک ۱۳۴، طبقه دوم، واحد ۳
کلینیک پیروزی همیشه کنار شماست تا به رشد و سلامت روانی خود دست یابید…
درباره ما
کلینیک پیروزی، مرکزی است که به رشد شخصی و توسعه فردی اختصاص دارد و روانشناسان ماهر در اینجا نقش بسیار مهمی ایفا میکنند. این حوزه به تربیت افراد برای رسیدن به اهداف و پیروزی در زندگی اختصاص دارد. روانشناسان ما با استفاده از تکنیکهای روانی مدرن و تجارب خود، به ارائه راهکارهایی برای مشکلات روحی و اجتماعی مراجعه کنندگان میپردازند.
خدمات ما
خدمات ما
کلینیک پیروزی
© کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به کلینیک پیروزی میباشد.
