پیشگیری از پوسیدگی اطراف براکت: روش‌های خانگی و پروتکل کلینیکی

فهرست مطالب

درمان ارتودنسی گرچه لبخندی منظم و زیبا را به ارمغان می‌آورد، اما یکی از چالش‌های اصلی آن، پوسیدگی اطراف براکت‌ها و بروز لکه‌های سفید (White Spot Lesions) بر روی مینای دندان است. این ضایعات معمولا در محل تجمع پلاک میکروبی، اطراف براکت‌ها شکل می‌گیرند و اگر کنترل نشوند، پس از اتمام درمان ارتودنسی، جلوه‌ ی زیبای دندان‌ها را از بین خواهند برد. پیشگیری از پوسیدگی اطراف براکت تنها با مسواک‌ زدن معمولی امکان‌ پذیر نیست. این هدف نیازمند مجموعه‌ای از رفتارهای خانگی هدفمند، مواد محافظتی حاوی فلوراید و محیط کلینیکی استاندارد است.

علت و مکانیسم ایجاد پوسیدگی اطراف براکت

براکت‌ها، سیم‌ها و الاستیک‌های ارتودنسی سطح دندان‌ها را ناهموار کرده و باعث تجمع بیشتر پلاک میکروبی می‌شوند. با مصرف مواد قندی، باکتری‌ها قند را به اسید تبدیل می‌کنند. این اسید، یون‌های کلسیم و فسفات مینای دندان را خارج کرده و مینای دندان را دچار تخریب می‌کند. در آغاز، سطح دندان کدر و سفید می‌شود؛ این همان نشانه اولیه‌ ی دمینرالیزه شدن مینا است. در صورت بی‌ توجهی، ضایعه سفید به پوسیدگی قهوه‌ ای و سپس حفره تبدیل می‌شود.

روش‌های خانگی موثر و علمی برای پیشگیری از پوسیدگی اطراف براکت

1 – انتخاب مسواک مناسب ارتودنسی مسواک‌ و خمیر دندان اولین خط دفاعی در برابر پوسیدگی هستند. برای بیماران ارتودنسی بهترین گزینه عبارت است از: – مسواک ارتودنسی مخصوص (V‑Shape Brush) که الیاف وسط آن کوتاه‌تر است و اطراف براکت را کاملا تمیز می‌کند. – مسواک بین‌ دندانی (Interdental Brush) که برای پاک‌ سازی نواحی بین براکت و سیم به کار می‌رود. شست‌ و شوی کامل دندان ها از خط لثه تا براکت باید دست‌ کم دو دقیقه طول بکشد.

2 – استفاده از نخ دندان مخصوص براکت استفاده از نخ دندان معمولی دشوار است. نخ‌های ویژه ارتودنسی (Ortho Floss) یا Threader ها عبور نخ از زیر سیم را آسان می‌کنند. روزی یک بار نخ کشیدن بین دندان‌ها از تجمع پلاک پیشگیری کرده و تاثیر زیادی بر سلامت لثه دارد.

3 – خمیر دندان و دهان‌ شویه فلوراید دار فلوراید نقش کلیدی در معدنی‌ سازی مجدد مینا دارد. – خمیر دندانی با فلوراید 1000 تا 1500 ppm انتخاب کنید. – دهان‌ شویه شبانه با 0.05 درصد سدیم فلوراید برای کنترل پلاک توصیه می‌شود. – استفاده مداوم از دهان‌ شویه، احتمال ضایعات سفید اطراف براکت را تا 50٪ کاهش می‌دهد.

4 – رژیم غذایی مناسب در طول درمان ارتودنسی تغییر رژیم غذایی، نقش حیاتی دارد: – کاهش مصرف قندهای ساده: مانند نوشابه‌ها، شیرینی‌ها و آدامس‌های قندی. – جایگزینی میان‌ وعده‌ها: مثل میوه‌های تازه، مغزها و لبنیات کم‌ قند. – افزایش مصرف مواد حاوی کلسیم و فسفات (شیر، پنیر، ماست) برای بازسازی مینا. – مراقب نوشیدنی‌های اسیدی نظیر آب‌ میوه‌های صنعتی باشید که pH دهان را پایین می‌آورند.

5 – حفظ pH دهان با عادات ساده روزانه پس از هر وعده‌ی غذا، شست‌ و شوی دهان با آب معمولی به کاهش اسید دهان کمک می‌کند. جویدن آدامس بدون قند (حاوی زایلیتول) نیز ترشح بزاق را افزایش داده و محیط دهان را خنثی می‌کند. بزاق سرشار از بافرهای بی‌ کربنات است و یکی از عوامل طبیعی محافظت از مینا است.

6 – تکنیک صحیح مسواک‌زدن اطراف براکت – مسواک باید با زاویه‌ی 45 درجه نسبت به خط لثه قرار گیرد. – ابتدا از قسمت زیر سیم و براکت، سپس از سطح بالایی پاکسازی شود. – حرکات دورانی کوچک باعث نفوذ بهتر موها در اطراف براکت می‌شود. – سطح جویدنی و پشتی دندان‌ها نباید فراموش شود.

7 – محصولات remineralizing خانگی (CPP‑ACP و نانوهیدروکسی‌ آپاتایت) کرم‌ها و خمیر دندان‌های حاوی کازئین فسفو پپتید/فسفات کلسیم آمرف (CPP‑ACP) یا نانوهیدروکسی‌آپاتایتدر بازسازی مینا موثرند. استفاده شبانه از این محصولات پس از مسواک، فرایند دمینرالیزیشن را تقویت می‌کند.

8- چک‌ لیست روزانه مراقبت خانگی برای بیماران ارتودنسی – دو تا سه بار مسواک‌ زدن کامل در روز با خمیر فلوراید دار – استفاده از نخ دندان مخصوص یک بار در روز -دهان‌ شویه فلوراید دار شبانه – اجتناب از خوراکی‌های چسبنده و شیرین – شست‌ و شوی دهان بعد از هر وعده – مراجعه منظم ماهی یک‌ بار برای ارزیابی توسط دندان‌ پزشک

پروتکل کلینیکی استاندارد برای دندان‌ پزشکان

1 – ارزیابی اولیه ریسک پوسیدگی قبل از نصب براکت، وضعیت بهداشت دهان بیمار باید بررسی شود. در بیماران با شاخص پلاک بالا، آموزش دقیق‌تر و فلورایدتراپی پیشگیرانه لازم است.

2 – انتخاب چسب ارتودنسی با آزادسازی فلوراید بسیاری از Adhesive های مدرن فلوراید آزاد می‌ کنند، که غلظت موضعی فلوراید را در کناره‌ های براکت بالا می‌ برد. استفاده از آن‌ ها یکی از روش‌ های موثر علمی در کاهش ضایعات سفید است.

3 – اعمال رزین سیلانت محافظ در اطراف براکت پوشاندن نواحی شکستگی مینا با رزین‌های رقیق (Resin Sealant) قبل یا بعد از چسباندن براکت باعث جلوگیری از نفوذ پلاک می‌شود. این لایه شفاف تا چند ماه باقی می‌ماند و محافظی نامرئی ایجاد می‌کند.

4 – فلورایدتراپی حرفه‌ای در کلینیک پس از هر ویزیت یا هر 3 ماه یک‌ بار، دهان بیمار با وارنیش‌های فلوراید 5٪ سدیم درمان می‌شود. این روش می‌تواند تا 60٪ از احتمال پوسیدگی اطراف براکت بکاهد.

5 – پولیش حرفه‌ای و جرم‌ گیری دوره‌ ای وجود پلاک و لکه‌های سفید با ابزار الکتریکی کم‌ سرعت (Polishing Cup) پاک‌ سازی می‌شود. این کار علاوه بر زیبایی، در پیشگیری از رشد مجدد باکتری‌ها موثر است.

6 – آموزش مداوم بیمار هر بیمار باید در هر جلسه معاینه، نحوه صحیح مسواک‌ زدن و مراقبت از براکت‌ها را دوباره یادآوری شود. تکرار آموزش، رفتار بهداشتی را تثبیت می‌کند.

7 – بررسی رادیوگرافیک در فواصل مشخص تصاویر Bite‑Wing می‌ توانند ضایعات اولیه بین دندانی را قبل از قابل‌ مشاهده شدن آشکار کنند. تشخیص زودرس معادل درمان ساده‌ تر است.

نقش بزاق در محافظت طبیعی از دندان

بزاق نه تنها باعث شست‌ و شوی مکانیکی دندان‌ها می‌شود، بلکه حاوی مواد ضد باکتری، فلوراید طبیعی و آنزیم‌هایی است که رشد میکروب‌ها را کنترل می‌کنند. کمبود بزاق (به‌ دلیل مصرف دارو یا استرس) خطر پوسیدگی را افزایش می‌دهد. مصرف آب فراوان، جویدن آدامس زایلیتول و پرهیز از سیگار به بهبود ترشح بزاق کمک می‌کند.

علائم اولیه پوسیدگی اطراف براکت و شناسایی زودهنگام

ضایعات اولیه به شکل نقاط سفید مات در لبه براکت دیده می‌شوند. در این مرحله، هنوز حفره‌ای وجود ندارد و فرایند قابل برگشت است. بیمار باید در صورت مشاهده هرگونه تغییر رنگ یا زبری سطح دندان، سریعا به دندان‌ پزشک اطلاع دهد. تداوم بهداشت، استفاده از خمیر و کرم فلورایدی یا CPP‑ACP و حذف خوراکی‌های قندی می‌تواند این نقاط را ترمیم کند.

درمان‌های خانگی در مرحله‌ی اولیه پوسیدگی

وقتی لکه‌های سفید تازه ایجاد شده‌اند، درمان خانگی بسیار موثر است: – استفادهٔ شبانه از MI Paste یا Remin Pro (حاوی CPP‑ACP). – دهان‌ شویه فلوراید 0.05٪ هر شب. – پرهیز از مسواک زدن خشن که مینا را نازک تر می‌کند. در عرض چند ماه، جلای مینا بازمی‌گردد و احتمال پیشرفت ضایعه از بین می‌رود.

درمان‌های تخصصی در صورت پیشرفت ضایعه

اگر پوسیدگی به مرحله قهوه‌ ای برسد یا حفره‌‌ دار شود، درمان‌ تخصصی لازم است: – میکروابرِیژن و پولیش سطحی: برای حذف لایه سطحی مینا. – رزین نفوذی (ICON): برای پر کردن منافذ بدون تراشیدن دندان. – ترمیم کامپوزیت: در مراحل پیشرفته‌ تر. در تمام این روش‌ها، هدف بازسازی ظاهری دندان و جلوگیری از پیشرفت بیشتر پوسیدگی است.

جمع‌ بندی نهایی

پیشگیری از پوسیدگی اطراف براکت نیازمند ترکیب سه فاکتور است: 1 – بهداشت دقیق خانگی (مسواک، نخ دندان ، فلوراید) 2- رژیم غذایی کنترل‌دشده و pH مناسب دهان 3 – پیگیری کلینیکی منظم

فراموش نکنیم که درمان ارتودنسی تنها زمانی موفق است که در پایان، دندان‌ها سالم و بدون لک باقی بمانند. رعایت این توصیه‌ها موجب می‌شود لبخند زیبا بعد از برداشتن براکت‌ها، درخشان و براق باشد. کلینیک دکتر فروغی با بهره‌ گیری از به‌ روزترین مواد فلوراید دار، رزین‌های آزادکننده یون و آموزش‌های شخصی‌ سازی شده برای بیماران ارتودنسی، از بروز ضایعات سفید و پوسیدگی اطراف براکت پیشگیری می‌کند. در این مرکز، پروتکل کلینیکی مطابق با استانداردهای جهانی تنظیم شده و هر بیمار با توجه به نوع دستگاه و میزان ریسک پوسیدگی، برنامه بهداشت اختصاصی دریافت می‌کند. اگر به دنبال تجربه‌ای بدون نگرانی از لکه‌ها و پوسیدگی در دوران ارتودنسی هستید، کلینیک دکتر فروغی در تبریز یکی از گزینه‌ های مورد اعتماد برای مراقبت کامل دهان و دندان است.

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید! [کل: 0 میانگین: 0] قبلیقبلتأثیر سیگار و قهوه بر رنگ و سلامت دندان‌ها در طول درمان ارتودنسی بعدیاستفاده از ارتوسرجری (جراحی فک همراه با ارتودنسی) : مراحل، ریسک‌ها و روند بهبودیبعدی