درمان اختلالات پیچیده مغز و اعصاب همواره یکی از چالش‌های اصلی علم پزشکی بوده است. در این میان، رویکردهای نوین و غیرتهاجمی توانسته‌اند افق‌های جدیدی را در مسیر بهبودی بیماران بگشایند. دستگاه آر تی ام اس به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین فناوری‌ها در حوزه علوم اعصاب، با استفاده از پالس‌های مغناطیسی به تنظیم فعالیت نواحی خاصی از مغز کمک می‌کند. درک صحیح از کارکرد این فناوری پیشرفته، اولین قدم برای بهره‌مندی از مزایای درمانی آن است و دستگاه آر تی ام اس را به گزینه‌ای امیدبخش برای بسیاری از بیماران تبدیل کرده است.

دستگاه آر تی ام اس چیست و چگونه عمل می‌کند؟

تحریک مغناطیسی مغز یا rTMS (Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation) یک روش درمانی پیشرفته است که بدون نیاز به جراحی یا بیهوشی، فعالیت الکتریکی سلول‌های عصبی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. اساس کار این تکنولوژی، تولید میدان‌های مغناطیسی متمرکز و ارسال آن‌ها به نواحی مشخصی از قشر مغز است. این فرآیند به بهبود یا تعدیل عملکرد شبکه‌های عصبی درگیر در بیماری‌های مختلف مانند افسردگی، اضطراب و وسواس کمک شایانی می‌کند. در ادامه به بررسی دقیق‌تر جنبه‌های مختلف این فناوری می‌پردازیم.

مکانیسم عملکرد تحریک مغناطیسی مغز

عملکرد این تکنولوژی بر پایه قانون القای الکترومغناطیسی فارادی استوار است. در این روش، یک سیم‌پیچ (Coil) روی سر بیمار قرار می‌گیرد و پالس‌های مغناطیسی کوتاهی را تولید می‌کند. این پالس‌ها بدون مانع از جمجمه عبور کرده و در ناحیه هدف، یک جریان الکتریکی ضعیف را در سلول‌های عصبی (نورون‌ها) القا می‌کنند. این جریان الکتریکی موجب دپلاریزاسیون یا هایپرپلاریزاسیون نورون‌ها شده و در نتیجه، فعالیت آن‌ها را افزایش یا کاهش می‌دهد که به آن نورومودولاسیون (Neuromodulation) می‌گویند.

تفاوت rTMS با سایر روش‌های درمانی

برخلاف روش‌هایی مانند الکتروشوک درمانی (ECT) که نیازمند بیهوشی عمومی است و کل مغز را تحت تاثیر قرار می‌دهد، دستگاه آر تی ام اس کاملا غیرتهاجمی بوده و به صورت متمرکز فقط ناحیه مشخصی از مغز را هدف قرار می‌دهد. همچنین در مقایسه با دارو درمانی، این روش عوارض سیستمیک مانند مشکلات گوارشی یا افزایش وزن ندارد. بیمار در طول جلسه درمان کاملا هوشیار است و بلافاصله پس از اتمام جلسه می‌تواند به فعالیت‌های روزمره خود بازگردد.

کاربردهای اصلی دستگاه آر تی ام اس

این فناوری نوین و غیرتهاجمی، با هدف قرار دادن دقیق مدارهای مغزی، برای درمان طیف گسترده‌ای از اختلالات عصبی و روانپزشکی، به خصوص در مواردی که به دارو درمانی‌های معمول پاسخ مناسبی نداده‌اند، مورد تایید و استفاده قرار گرفته است.

مهم‌ترین کاربردهای درمانی آن شامل موارد زیر است:

• درمان افسردگی اساسی: به ویژه در بیمارانی که به داروهای ضد افسردگی مقاوم هستند
• کنترل علائم اختلال وسواس فکری-عملی (OCD): با هدف قرار دادن مدارهای مغزی مرتبط
• توانبخشی پس از سکته مغزی: برای بهبود عملکرد حرکتی و کاهش اسپاسم عضلانی

ایمنی و موارد منع درمان با rTMS

ایمنی روش آر تی ام اس بالا است اما برای همه افراد مناسب نیست. وجود هرگونه قطعه فلزی غیرقابل جابجایی در سر یا گردن، مانند کلیپس‌های آنوریسم یا کاشت حلزون گوش، یک منع استفاده قطعی محسوب می‌شود. همچنین افرادی با سابقه تشنج یا صرع باید این موضوع را حتما به پزشک خود اطلاع دهند. ارزیابی دقیق توسط متخصص پیش از شروع درمان، سلامت و ایمنی کامل بیمار را در طول فرآیند تضمین می‌کند.

فرآیند درمان با دستگاه آر تی ام اس چگونه است؟

فرآیند درمانی با این روش کاملا ساختاریافته و مبتنی بر نیازهای هر فرد طراحی می‌شود. این پروسه از ارزیابی‌های اولیه شروع شده و تا پایان جلسات درمانی تحت نظارت دقیق متخصص ادامه پیدا می‌کند. موفقیت درمان به شدت به تشخیص صحیح، تعیین دقیق ناحیه هدف و تنظیم پروتکل درمانی مناسب وابسته است. در ادامه مراحل مختلف این فرآیند درمانی را مرور خواهیم کرد تا تصویری روشن‌تر از آن به دست آورید.

مراحل پیش از شروع درمان

اولین قدم، مراجعه به یک متخصص مغز و اعصاب برای ارزیابی بالینی دقیق است. در این جلسه، پزشک سوابق پزشکی شما را بررسی کرده و در صورت لزوم، تصویربرداری‌های عملکردی مانند نقشه مغزی (QEEG) را تجویز می‌کند. نقشه مغزی به متخصص کمک می‌کند تا الگوی فعالیت الکتریکی مغز شما را تحلیل کند و ناحیه دقیق مغزی که نیاز به تحریک دارد را با دقت بالایی مشخص کند. پس از آن، پروتکل درمانی اختصاصی شما طراحی می‌شود.

تجربه یک جلسه درمانی با آر تی ام اس

در طول جلسه، شما روی یک صندلی راحت می‌نشینید و متخصص، سیم‌پیچ دستگاه را روی ناحیه مشخصی از سر شما قرار می‌دهد. با شروع درمان، پالس‌های مغناطیسی ارسال می‌شوند و ممکن است شما احساس ضربه‌های ریتمیک و ملایم یا صدای کلیک مانندی را روی پوست سر خود حس کنید. هر جلسه معمولا بین ۲۰ تا ۴۰ دقیقه طول می‌کشد و در تمام این مدت، شما کاملا بیدار و هوشیار هستید. درمان با آر تی ام اس دردناک نیست و به خوبی توسط بیماران تحمل می‌شود.

نکات مهم پس از جلسات درمانی

برای دستیابی به بهترین نتیجه درمانی و تضمین ایمنی، رعایت برخی نکات پس از هر جلسه ضروری است. پیگیری منظم و همکاری با تیم درمانی در یک مرکز rtms در تهران که معتبر باشد، نقش کلیدی در موفقیت درمان دارد.

این نکات مهم عبارتند از:

• گزارش هرگونه عارضه: عوارض جانبی معمولا خفیف و موقتی هستند اما باید به متخصص اطلاع داده شوند
• پایبندی به برنامه درمانی: حضور منظم در تمام جلسات تعیین شده برای تکمیل دوره درمان الزامی است
• ادامه سایر درمان‌ها: قطع نکردن داروها یا سایر روش‌های درمانی بدون مشورت با پزشک معالج

تعداد و فواصل جلسات درمانی

درمان با این روش معمولا یک فرآیند دوره‌ای است و در یک جلسه خلاصه نمی‌شود. یک دوره استاندارد اغلب شامل جلسات روزانه (پنج روز در هفته) برای مدتی بین چهار تا شش هفته ادامه می‌یابد. البته تعداد دقیق جلسات و فواصل آن‌ها به نوع اختلال، شدت بیماری و پاسخ فردی بیمار به درمان بستگی کامل دارد. پزشک متخصص پس از ارزیابی‌های اولیه، یک برنامه درمانی کاملا شخصی‌سازی شده برای هر بیمار طراحی می‌کند.

کلینیک مغز و اعصاب نورالی؛ گام نهایی در مسیر بهبودی با rTMS

دستگاه آر تی ام اس یک ابزار قدرتمند و دقیق برای مدولاسیون فعالیت مغز و درمان اختلالات مقاوم است که می‌تواند بدون عوارض جانبی شدید داروها، کیفیت زندگی را به شکل چشمگیری بهبود بخشد. با این حال، اثربخشی این درمان به تخصص تیم درمانی و کیفیت تجهیزات بستگی دارد. کلینیک مغز و اعصاب نورالی با بهره‌گیری از متخصصان مجرب در دپارتمان‌های نوروساینس، نورولوژی و سایکولوژی و همچنین استفاده از جدیدترین دستگاه‌ها، آماده ارائه خدمات تشخیصی و درمانی مبتنی بر rTMS، نقشه مغزی و نوروفیدبک است.

سوالات متداول

آیا درمان با دستگاه آر تی ام اس دردناک است؟

خیر، این روش دردناک نیست. بیماران تنها یک حس ضربه ملایم روی پوست سر خود احساس می‌کنند که به سرعت به آن عادت می‌کنند.

هزینه هر جلسه درمان با دستگاه آر تی ام اس چقدر است؟

هزینه به پروتکل درمانی و تعداد جلسات مورد نیاز بستگی دارد. برای اطلاع دقیق از هزینه‌ها بهتر است با کلینیک تماس بگیرید.

آیا درمان با دستگاه آر تی ام اس عوارض جانبی دارد؟

شایع‌ترین عارضه، سردرد خفیف و موقتی پس از جلسه است. عوارض جدی‌تر مانند تشنج بسیار نادر هستند و با ارزیابی دقیق اولیه قابل پیشگیری‌ می‌باشند.