تعریف ساده توجه و تمرکز: مدت زمانی که فرد می تواند بدون هیچ تغییری به یک محرک توجه کند، میزان توجه نامیده می شود. گاهی طول مدت توجه کوتاه است و گاهی نیاز به توجه مداوم و طولانی‌تر به یک محرک وجود دارد، اما گاهی این روند در کودکان مشکل‌ساز می‌شود.

در این مقاله به توضیح نقص توجه و تمرکز و نقش گفتار درمانی می پردازیم و نقص توجه کاردرمانیرا ارزیابی می کنیم. با توجه به ظهور فناوری در ابعاد جدید، رسانه های اجتماعی متنوع با قابلیت های مختلف و کاربردهای کاربردی، دامنه توجه انسان بیش از پیش کاهش یافته است. میانگین فاصله توجه انسان تنها 8 ثانیه است.
اگرچه دامنه توجه انسان کاهش یافته است، اما سرعت تعاملات ما بسیار افزایش یافته است و در مدت زمان کوتاهی اخبار را با یک نگاه کوتاه می خوانیم و آن را می پسندیم،

ما نظر خود را ارسال می کنیم و این کار را برای چندین خبر دیگر نیز انجام می دهیم. اما به نظر می رسد که در طول سال ها، کاهش دامنه توجه باعث شده است که مغز اطلاعات را سریعتر پردازش کند.

یک کارمند اداری به طور متوسط 30 بار در ساعت و یک فرد متوسط 150 بار در روز تلفن خود را چک می کند. این فعالیت ها ویژگی خاصی را در انسان ایجاد کرده است و آن تلاش برای یافتن سریع ترین مسیر ممکن برای یافتن پاسخ سوالات و نیازهای آنهاست.

به‌جای خواندن یک متن کامل یا تماشای یک سخنرانی یا فیلم، به دنبال بسته‌های اطلاعاتی دقیق هستیم. این سبک نامیده می شود، اما در صورتی که در رشد کودک توجه خرد صرفاً تمرکز نباشد، توجه دیگری به آن نمی شود. پردازش سریع اتفاق نخواهد افتاد، بلکه امکان یادگیری نیز وجود دارد. و ارتباط موثر نیز مختل می شود.

آیا اثرات مشکلات توجه و تمرکز در کودکان را می دانید؟

1-مشکلات گفتاری-ذهنی، به عنوان مثال:

• کودک در وسط مکالمه در مورد موضوع دیگری صحبت می کند.
• کودک وسط صحبت شما می پرد تا حرف خودش را بزند که ربطی به موضوع ندارد.
• کودک در وسط قصه گفتن به جای ادامه دادن داستان، به جزئیاتی توجه می کند که لازم نیست.
• کودک به نوبت احترام نمی گذارد.
• کودک به جای پاسخ به سوال شما، موضوع دیگری را مطرح می کند.
• کودک در توجه و تمرکز روی کلیات موضوع ضعیف است.
• کودک در نتیجه گیری از یک موضوع ضعف دارد.

2- مشکلات یادگیری و تحصیلی.

3-مشکلات اعتماد به نفس.

4-مشکلات ارتباطی.

توجه یکی از عوامل مهم در رشد و تکامل گفتار و زبان کودکان است. برای بیان یک ایده یا احساس، ارتباط بین دو یا چند نفر، اغلب نیاز به توجه داریم. از سوی دیگر، کودکانی که مشکل توجه دارند،

ممکن است مشکلات گفتاری داشته باشند. به عنوان مثال، کودکانی که نمی توانند تمرکز داشته باشند ممکن است نتوانند گفتار را به درستی بیان کنند یا نتوانند به درستی به اطلاعاتی که به آنها داده می شود گوش دهند و به آنها پاسخ دهند. به همین دلیل توجه به رشد تمرکز و توجه کودکان می تواند به بهبود مهارت های گفتاری آنها کمک کند.

کدام ناحیه از مغز بر توجه و تمرکز تأثیر می گذارد؟

توجه یک فرآیند شناختی پیچیده است که در طول زمان توسط چندین ناحیه مغز کنترل می شود. اگر «توجه انتخابی» داشته باشیم و توجه خود را بر روی یک کار خاص متمرکز کنیم، مناطقی از مغز که به عنوان «مرکز توجه» شناخته می شوند، فعال می شوند. این مناطق عبارتند از:

1-قشر پیشانی:

این ناحیه در بالای مغز قرار دارد و برای برنامه ریزی، تصمیم گیری و کنترل اجرایی وظایف استفاده می شود.

قشر 2 موتوره:

این ناحیه در نواحی پشت قشر پیشانی قرار دارد و مربوط به کنترل حرکت دست‌ها و پاها و سایر اعضای بدن است.

3- قشر شنوایی:

این ناحیه در پشت مغز و نزدیک گوش قرار دارد و برای پردازش اطلاعات شنوایی استفاده می‌شود.

4-قشر بینایی:

این ناحیه در نواحی میانی مغز قرار دارد و برای پردازش اطلاعات بصری استفاده می‌شود.

قشر جداری 5:

این ناحیه در ناحیه مرکزی مغز قرار دارد و مربوط به پردازش حساسیت سمت چپ و راست بدن است.

6-منطقه بروکا:

این ناحیه در پشت مغز قرار دارد و برای کنترل وضعیت بدن و تعادل استفاده می شود. این قسمت از مغز در قسمت جلویی قشر مغز و در ناحیه تمپورال چپ قرار دارد. این ناحیه نقش مهمی در تولید زبان دارد و برای فرآیند گفتار و تولید زبان ضروری است.

7- عقده های پایه مغز

عقده های پایه مغز یا گانگلیون های پایه نیز نقش مهمی در توجه و تمرکز دارند. این ساختارهای مغزی برای تنظیم حرکات ارادی و همچنین برای تنظیم توجه و تمرکز ناخودآگاه استفاده می شود.

گانگلیون‌های پایه مجموعه‌ای از ساختارهای مغزی هستند که در قسمت عمیق مغز و نزدیک هسته‌های تالاموس قرار دارند.

به عنوان مثال، اگر در حال انجام یک کار هستید و همزمان سعی می کنید به چیز دیگری توجه کنید، عقده های پایه به شما کمک می کنند توجه خود را روی آن کار متمرکز کنید و کار را به درستی انجام دهید.

8-کانال MLF (فاسیکولوس طولی میانی)

این یکی از مسیرهای ارتباطی مهم بین مخچه و هسته های عصبی مرکزی است که به حرکات چشم و تعادل و هماهنگی حرکات بدن مربوط می شود.

این کانال در داخل مغز از ناحیه تالاموس مغز شروع می شود، به سمت جلو حرکت می کند و در نهایت به عروق متصل به شبکیه می رسد. کانال MLF نقش مهمی در کنترل حرکات چشم و هماهنگی حرکات چشم ایفا می کند. این کانال بین هسته های مختلف عصبی مرکزی مانند هسته هشتم، هسته عصب اول و هسته های عصب بینایی ارتباط برقرار می کند و حرکات دو چشم را هماهنگ می کند.

به عنوان مثال، هنگام دیدن یک شی، این کانال به شما کمک می کند تا دو چشم خود را هماهنگ کنید و به شی مورد نظر توجه کنید. علاوه بر این، کانال MLF در کنترل تعادل و هماهنگی حرکات بدن نیز نقش دارد و حرکات بین نیمکره چپ و راست مغز را هماهنگ می کند.

از آنجایی که چشمان ما یکی از ابزارهای اصلی دریافت اطلاعات حسی از محیط اطراف است، حرکات آن بسیار مهم است، بنابراین MLF نقش مهمی در توجه و تمرکز دارد و به ویژه، این سیستم عصبی به هماهنگی حرکات چشم در فرآیند خواندن، دنبال کردن یک شی یا تمرکز بر نقطه ای خاص کمک می کند.

توجه چندحسی 10

در "توجه چند حسی" به اطلاعات دریافتی از چندین حس مختلف (مانند بینایی، شنوایی، لامسه، بویایی و چشایی) نیاز است و این هماهنگی به درک بهتر محیط اطراف کمک می کند.

بنابراین می توان نتیجه گرفت که کانال های حسی نقش مهمی در توجه و تمرکز دارند. در واقع، اطلاعات دریافتی از کانال های حسی به مغز کمک می کند تا توجه خود را به موضوعات مهم و مورد نیاز هدایت کند.

به طور کلی، این نکته را در نظر داشته باشید. اینکه هر لحظه توجه خود را روی چه موضوعی متمرکز کنیم، بر فعالیت مغز و عملکرد توجه تأثیر دارد.

آسیب به هر ناحیه مغز چه مشکلاتی در توجه و تمرکز ایجاد می کند؟

هر ناحیه از مغز عملکردهای خاص خود را دارد و آسیب به هر یک از این مناطق می تواند بر توجه و تمرکز افراد به روش های مختلف تأثیر بگذارد. به طور کلی، مشکلاتی که آسیب به نواحی مختلف مغز در توجه و تمرکز ایجاد می کند عبارتند از:

• آسیب به قشر پیشانی می تواند باعث کاهش توجه، ناتوانی در برنامه ریزی و تصمیم گیری و کاهش توانایی های اجرایی شود. آسیب به قشر حرکتی مغز می تواند توانایی کنترل حرکت و انجام کارهای پیچیده را کاهش دهد.
• آسیب به قشر شنوایی مغز می تواند توجه شنوایی و درک صداها را کاهش دهد.
• آسیب به قشر بینایی مغز می تواند باعث کاهش توجه بصری و تمرکز و درک تصاویر شود.
• آسیب به قشر حسی مغز می تواند باعث کاهش توجه حسی و درک احساسات شود.
• آسیب به نخاع مغز می تواند توجه و تمرکز بر کنترل حرکات ارادی و تنظیم تون عضلانی را کاهش دهد.

به طور کلی، آسیب به هر ناحیه ای از مغز می تواند توانایی های شناختی و عصبی فرد را کاهش دهد و این توانایی ها شامل توجه و تمرکز است.

مرحله سنی رشد توجه در کودکان چیست؟

رشد توجه در کودکان فرآیندی طولانی و پیچیده است و در طی آن، کودکان توانایی های متفاوتی در ارتباط با توجه و تمرکز پیدا می کنند. در زیر مراحل سنی رشد توجه در کودکان را برای شما توضیح می دهیم:

- از تولد تا 3 ماهگی:

در این مرحله، کودک توانایی برقراری ارتباط چشمی با اطرافیان خود را به دست می‌آورد و به تدریج شروع به تمرکز بر چیزهایی می‌کند که در میدان دید او هستند.

- از 3 تا 6 ماه:

در این مرحله، کودکان توانایی بیشتری برای برقراری ارتباط چشمی با افراد اطراف خود و بهبود توانایی خود در تمرکز بر اشیاء و افراد اطراف خود پیدا می‌کنند.

- از 6 تا 9 ماه:

در این مرحله، کودکان تمایل خود را برای برقراری ارتباط چشمی با افراد اطراف خود افزایش می دهند و توانایی خود را برای تمرکز بر اشیاء و افراد اطراف خود بهبود می بخشند. در واقع در این مرحله آگاهی کودک نسبت به افراد و محیط افزایش می یابد و توانایی بیشتری در شناخت اشیاء و اشیاء اطراف خود به دست می آورد و در واقع سرآغاز شناخت و توجه آگاهانه ای که از مرحله قبل شروع شده بود پدیدار می شود.

- از 9 تا 12 ماه:.

در این مرحله علاوه بر بهبود مراحل قبلی، کودک باید با تمرکز بیشتری بازی های ساده انجام دهد.

- از 1 تا 2 سال:

در این مرحله، کودک بیشتر می‌تواند روی بازی‌ها و فعالیت‌های ساده تمرکز کند و توانایی خود را برای برقراری ارتباط چشمی با افراد اطرافش بهبود می‌بخشد.

- از 2 تا 3 سال:

در این مرحله، کودکان بیشتر می توانند روی فعالیت های پیچیده تمرکز کنند و می توانند برای چند دقیقه به یک فعالیت مشترک توجه کنند. همچنین، آنها توانایی بیشتری برای برقراری ارتباط چشمی با افراد اطراف خود دارند.

در نهایت باید به این نکته اشاره کرد که همه کودکان در مراحل مختلف رشد، از نظر سرعت و نحوه پیشرفت متفاوت هستند و رشد آنها باید بر اساس نیازهای خاص آنها مورد توجه قرار گیرد.

کمبود توجه در چه کودکانی دیده می شود؟

کمبود توجه را می توان در هر کودکی مشاهده کرد، اما برخی از کودکان به دلایل مختلف دچار کمبود توجه بیشتری هستند و به عنوان افراد مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش فعالی شناخته می شوند، البته در نظر داشته باشید که کمبود توجه گاهی به تنهایی و بدون بیش فعالی دیده می شود. این اختلال ممکن است ارثی باشد یا به دلیل عوامل محیطی مانند تغذیه نامناسب، ورزش نکردن، استفاده از دارو یا استفاده بیش از حد از وسایل دیجیتال باشد. علاوه بر این، کودکان مبتلا به اختلالاتی مانند اوتیسم، اختلالات یادگیری، اختلالات اضطرابی و افراد دارای ناتوانی بینایی ممکن است از کمبود توجه رنج ببرند.

راههای بهبود توجه و تمرکز کودک چیست؟

برای بهبود توجه کودک، چندین استراتژی وجود دارد که می توانید از آنها استفاده کنید:

1- تشویق کودک به نگاه کردن

کودک را تشویق کنید به چشمان شما نگاه کند: این می تواند به کودک کمک کند توجه خود را روی شما متمرکز کند.

2-پاسخ به نگاه کودک:

وقتی کودک به شما نگاه می کند، به او لبخند بزنید و با او صحبت کنید.

3-استفاده از بازی های تمرکز:

بازی هایی که نیاز به تمرکز دارند می توانند به کودک کمک کنند تا تمرکز بیشتری داشته باشد. نمونه‌هایی از این بازی‌ها شامل پازل، بازی‌های پازل و بازی‌های فانتزی است.

4-تحریک حس بینایی:

با نشان دادن تصاویر شاد و رنگارنگ، می توانید حس بینایی کودک را تحریک کنید و به او کمک کنید تمرکز بیشتری داشته باشد.

5- ارائه تمرین توجه:

برای کودکان مبتلا به کمبود توجه، تمرینات توجه می تواند مفید باشد. این تمرین‌ها می‌توانند شامل فعالیت‌هایی مانند یافتن تفاوت بین تصاویر، شمارش اشیاء در یک تصویر، یا حل پازل‌های ساده باشند.

6- ارجاع به کارشناسان:

اگر در مورد توجه فرزندتان نگرانی دارید، بهتر است با متخصصان مشورت کنید. این افراد می توانند شما را راهنمایی کنند و راه حل هایی برای بهبود توجه فرزندتان ارائه دهند.

توجه به رشد توجه و تمرکز کودکان می‌تواند مهارت‌های گفتاری را بهبود بخشد و یادگیری کودک را تسهیل کند.

بهترین زمان برای شروع کار بر روی کمبود توجه به شدت و نوع کمبود توجه بستگی دارد. به طور کلی، مداخلات اولیه می تواند رفتار و توانایی های توجه کودکان را بهبود بخشد.

اگر مشکلی در توجه و تمرکز کودک خود مشاهده کردید، بهتر است به متخصص اطفال یا روانپزشک مراجعه کنید تا بتوانید بهترین راه حل را برای کمک به کودک خود بیابید. گفتار درمانگر و کاردرمانگر می توانند در درمان و رفع این آسیب به شما کمک کنند.

نقش گفتار درمانی در بهبود توجه و تمرکز کودک چیست؟

گفتاردرمانی یکی از روش های درمانی برای بهبود گفتار، زبان و مهارت های ارتباطی کودکان است. گفتار درمانی همچنین می تواند به بهبود توجه و تمرکز کودکان کمک کند. به عنوان مثال، گفتار درمانی می تواند توانایی کودک در تمرکز و توجه را با ارائه تمریناتی برای بهبود توانایی های گوش دادن بهبود بخشد.

همچنین گفتار درمانی می تواند با ارائه تمریناتی برای بهبود مهارت های زبانی و گفتاری کودکان، ارتباط بین کودک و دیگران را تقویت کرده و بهبود رفتار و توانایی های گفتاری کودک را تسهیل کند. گفتار درمانی ممکن است شامل تمرین هایی برای بهبود توانایی های شنیداری، تمرکز و توجه، تلفظ، بیان، درک زبان، توانایی های خواندن و نوشتن و توانایی های ارتباطی باشد. بنابراین گفتار درمانی را می توان به عنوان یک روش درمانی موثر برای بهبود توجه و تمرکز کودکان مبتلا به مشکلات توجه شناخت.

نقش کاردرمانی در بهبود توجه و تمرکز کودک چیست؟

کاردرمانی به عنوان یک روش موثر برای بهبود توجه و تمرکز کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه-بیش فعالی عمل می کند. این فرآیند درمانی شامل تمرین هایی برای بهبود مهارت های شنیداری و بهبود مهارت های بینایی و تمرکز و توجه است. به طور کلی، برنامه‌های کاردرمانی می‌توانند به کودکان در بهبود مهارت‌های ارتباطی، اجتماعی و توجه کمک کنند.

همچنین درمان های دیگری مانند درمان دارویی، روان درمانی و تغذیه می تواند در بهبود توجه و تمرکز کودکان موثر باشد. با این حال، برای انتخاب بهترین روش درمانی برای کودکان، بهتر است با پزشک یا متخصصین توانبخشی مثل کاردرمانگر و گفتاردرمانگر مشورت کنید .
اگر نیاز کودک خود را تشخیص دهید با مداخله‌ی به هنگام باعث رشد و تقویت ذهنی و کلامی کودک می‌شوید.

کلینیک گفتاردرمانی و کاردرمانی آبا با بیش از بیست سال سابقه‌ی درمانی به کودکان شما جهت رفع مشکل توجه و تمرکز کمک می‌نماید.تشخیص به موقع کلید اصلی برای کمک به کودکتان است.
می‌توانید با شماره ۰۹۱۰۲۲۴۲۶۴۸ به صورت پیامک در تماس باشید و مشاوره‌ی مورد نیاز را از تیم گفتاردرمانی و کاردرمانی آبا دریافت کنید.

کلمات کلیدی:توجه و تمرکز ،نقص توجه و تمرکز، گفتاردرمانی، کاردرمانی