آب مروارید چیست و چرا ایجاد میشود؟ علل و عوامل خطر - دکتر محمد پریمن
دکتر محمد پریمان
تبریزجراح و چشم پزشک
آب مروارید چشم یکی از شایعترین بیماریهای چشمی در سراسر جهان است که بیشتر در سنین بالا دیده میشود. در این بیماری، عدسی شفاف چشم که مسئول نور بر روی شبکیه است، بهتدریجدر میشود و فرد مییابد. اگرچه در مراحل اولیه ممکن است فرد تنها تاری مختصر در نظر خود احساس کند، اما با گذشت زمان، آب مروارید میتواند به نابینایی قابل توجه باشد. در این مقاله بهطور جامع توضیح میدهیم که آب مروارید چیست، چگونه شکل میگیرد، چه عواملی باعث میشوند و چگونه میتوانم از آن جهان کرد.
فهرست محتوا
جهت مشاوره با بهترین جراح آب مروارید تبریز با ما تماس بگیرید.
آب مروارید چیست
عدسی چشم ساختاری شفاف و قابل قبول است که در پشت عنبیه (بخش رنگی چشم) قرار دارد و به نور روی شبکیه کمک می کند. این بیماری زمانی رخ میدهد که پرورشهای موجود در عدسی تغییر ساختار داده و بهصورت تودههایی تجمع یابند. این تجمع باعث میشود نور بهدرستی از عدسی عبور نکند و در نتیجه تصویر بر روی شبکیه بهصورت تار یا مات شکل بگیرد.
به زبان ساده، آب مروارید یعنی کدر شدن عدسی چشم. این کدری میتواند در بخش کوچکی از عدسی یا در کل آن ایجاد شود. با افزایش شدت کدورت، دید فرد بیشتر دچار اختلال میشود.
انواع آب مروارید
آب مروارید چشم انواع مختلفی دارد که بر اساس محل تشکیل کدری در عدسی تقسیمبندی میشود:
1. اب مروارید هستهای
این نوع در مرکز عدسی (هسته) ایجاد میشود و معمولاً با افزایش سن دیده میشود. در ابتدا ممکن است باعث بهبود موقتی شود، اما بهتدریج در نور کم مییابد.
2. آب مروارید قشری
در این حالت، کدری از لایههای بیرونی عدسی آغاز شده و به سمت مرکز پیش میرود. بیماران گروهی از خیرگی در نور و دیدی هنگام رانندگی در شب شکایت دارند.
3. اب مروارید چشم زیرکپسولی خلفی
این نوع در بخش پشتی عدسی و نزدیک به کپسول آن ایجاد میشود. معمولاً سریعتر سایر انواع پیشرفت میشوند و در افراد مبتلا به بیماریهایی که مصرف میکنند شایعتر هستند.
4. آب مروارید زیرکپسولی قدامی (Anterior Subcapsular Cataract)
در این حالت، کدری در جلویی عدسی، درست در زیر کپسول قدامی (جلویی) ایجاد میشود.
علت آن معمولاً آسیب یا ولی وجود چشمی است، اما میتوان در اثر واکنش داروهای خاص یا ضربه با نیز ممکن است همراه باشد.
5. اب مروارید مادرزادی
برخی نوزادان ممکن است با آب مروارید به دنیا بیایند یا در سالهای زندگی ابتدایی به آن مبتلا شوند. علل آن معمولاً ژنتیکی، مشکلات دوران بارداری یا مشکلات متابولیکی است.
6. آب مروارید تروماتیک یا ضربههای (Traumatic Cataract)
در اثر ضربه مستقیم به چشم، نفوذ جسم یا آسیب جراحی ممکن است ساختار عدسی تخریب شود و آب مروارید ایجاد شود. بسته به نوع و شدت ضربه، شکل ظاهری آب مروارید متفاوت است.
۷. آب مروارید ثانویه (کاتاراکت ثانویه)
این نوع در پی بیماریهای دیگر یا درمانهای دارویی به وجود میآید. برای مثال، گفتههای بیمارانی یا افرادی که به مدت داروهای کورتونی مصرف میشوند، بیشتر در مورد جراحی مرهمچنین هستند. می شود. این حالت معمولاً با لیزر درمان میشود.
8. آب مروارید پرتویی (Radiation Cataract)
این نوع در اثر قرار گرفتن طولانیمدت در معرض خطر اشعهای یونیزان یا اشعهی ماورای بنفش میشود.
9. آب مرواریدی (Diabetic Cataract)
در بیماران مبتلا به دیابت کنترلشده، قند بالا میتواند باعث تجمع سوربیت عدسی شود. این تجمع باعث جذب آب، تغییر ساختارهای عدسی و در نتیجه کدورت میشود.
این نوع معمولاً در سنین پایینتر از سایر انواع ظاهر میشود و میتوان هر دو چشم را درگیر کند.
مراحل پیشرفت آب مروارید چشم
آب مروارید مانند سایر بیماریها مراحل پیشرفت دارد. در هریک از مراحل عدسی چشم به اندازههای متفاوت پوشیده میشود
جهت مشاوره با به جراح بلفاروپلاستی تبریز با ما تماس بگیرید
1. آب مروارید نابالغ (نابالغ یا آب مروارید خفیف)
- تعریف: مرحلهی اولیه آب مروارید است که در آن بخشهایی از عدسی هنوز شفاف هستند. نور تا حدی عبور میکند و بیمار فقط اندکی تار میشود.
- مشخصه ظاهری در عکس: کدورت فقط در نواحی محدودی از عدسی دیده میشود و هنوز شفاف وجود دارد.
- معادل در طبقهبندی فارسی: آب مروارید خفیف یا در حال شکلگیری.
2. آب مروارید بالغ (بالغ یا رسیده)
- تعریف: در این مرحله کل عدسی کدر میشود و دیگر شفافیتی باقی نمیماند. بیمار دید بسیار ضعیفی دارد و فقط نور را حس میکند.
- ظاهر در عکس: عدسی کاملاً سفید و مات شده است.
- معادل فارسی: آب مروارید رسیده است.
3. آب مروارید بیش از حد (بیشرسیده یا کهنه)
- تعریف: مرحلهی نهایی است که عدسی بسیار خوب و راحت میشود. گاهی اوقات در داخل عدنش میکند و باعث میشود چشم میشود.
- ظاهر در عکس: عدسی ممکن است چروکیده یا جمع شده باشد، گاهی رنگ قهوهای یا خاکستری تیره دارد.
- معادل فارسی: آب مروارید کهنه یا بیشرسیده.
علت آب مروارید چیست
علت دقیق بروز آب مروارید در همه موارد خاص نیست، اما بهطور کلی ترکیبی از روندهای طبیعی پیری و عوامل محیطی در ایجاد آن نقش دارند. در سنین بالا، پرورشدهندههای عدسی دچار تغییرات اکسیداتیو میشوند و در نتیجه شفافیت خود را از دست میدهند. با این، عوامل متعددی میتوانند این روند را انجام دهند.
عوامل خطر و زمینهساز
سن بالا
شایعترین علت این بیماری افزایش سن است. تقریباً همه افراد بالای 60 سال درجاتی از کدورت عدسی را تجربه میکنند، ممکن است به درمان نیاز نداشته باشند.
قرار گرفتن در معرض نور خورشید
اشعه فرابنفش (UV) موجود در نور خورشید میتواند به پرورشهای عدسی آسیب بزند. افرادی که بدون عینک آفتابی مناسب هستند در فضای باز فعالیت دارند، بیشتر در معرض خطر هستند.
دیابت
قند خون بالا باعث تغییر مایع درون عدسی و تسریع فرآیند کدورت آن میشود. سیستمی باید کنترل دقیقتری بر قند خون خود داشته باشد تا احتمال بروز آب مروارید کاهش یابد.
مصرف طولانیمدت داروهای کورتونی
داروهای استروئیدی، بهویژه در مصرفهای مزمن یا دوزهای بالا، میتوانند باعث ایجاد آب مروارید زیرکپسولی خلفی شوند.
سیگار و الکل
سیگار کشیدن و مصرف مداوم الکل هر دو باعث افزایش رادیکالهای آزاد در بدن میشوند و این امر تخریب سلولهای عدسی را تسریع میکند.
آسیب یا جراحی قبلی چشم
ضربه به چشم یا انجام جراحیهایی مانند جراحی شبکیه میتواند باعث تغییر در وضعیت عدسی و احتمال ابتلا به این بیماری چشمی را افزایش دهد.
سابقه خانوادگی
اگر یکی از اعضای خانواده به آب مروارید مبتلا باشد، احتمال بروز آن در سایر افراد خانواده نیز بالاتر است. نقش ژنتیک در برخی از انواع آب مروارید مادرزادی نیز به خوبی اثبات شده است.
سایر عوامل
کمبود تغذیهای، چاقی، فشار خون بالا و قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص نیز میتوانند نقش تسریعکننده داشته باشند.