لوزه سوم یکی از قسمت های کمتر شناخته شده سیستم ایمنی است که در ابتدای راه هوایی و پشت بینی قرار دارد و معمولا نقش برجسته ای در دفاع بدن در دوران کودکی دارد. وقتی این بافت بیش از حد بزرگ شود، می تواند بر تنفس، خواب، رشد و حتی رفتار کودک تأثیر بگذارد و به همین دلیل است که باید از آن آگاه بود. در سال های اخیر مراجعه والدین برای خروپف شبانه، تنفس دهانی یا عفونت مکرر بینی و گوش در کودکان افزایش یافته است و بیشتر این موارد مربوط به لوزه سوم است. در این مقاله از پزشکتان، با شما هستیم تا لوزه سوم را با جزئیات بررسی کنیم و هر آنچه باید در مورد آن بدانید.
سومین لوزه کجاست؟
لوزه سوم یا آدنوئید در قسمت فوقانی حلق و پشت بینی قرار دارد و چون با چشم طبیعی دیده نمی شود، تشخیص مشکلات آن نیاز به معاینه تخصصی دارد. این موقعیت عمیق باعث می شود که بزرگ شدن آن به سرعت مجرای تنفسی پشت بینی را باریک کند و کودک را مجبور به تنفس از طریق دهان کند. مشکلی که حتی شکل و رشد استخوان های صورت را تحت تاثیر قرار می دهد.
یک آدنوئید بزرگ می تواند با ایجاد اختلال در تهویه گوش، احتمال عفونت گوش را افزایش دهد. این نقش و موقعیت حساس، اهمیت تشخیص و پیگیری به موقع مشکلات لوزه سوم را دو چندان می کند.
متن انگلیسی: آدنوئیدها تکهای از بافت هستند که در بالای گلو، درست در پشت بینی قرار دارند. آنها همراه با لوزه ها بخشی از سیستم لنفاوی هستند. سیستم لنفاوی عفونت را از بین می برد و مایعات بدن را در تعادل نگه می دارد. آدنوئیدها و لوزه ها با به دام انداختن میکروب هایی که از طریق دهان و بینی وارد می شوند کار می کنند. ترجمه فارسی: لوزه سوم تکهای از بافت است که در بالای گلو و درست پشت بینی قرار دارد. این بافت همراه با لوزه ها بخشی از سیستم لنفاوی بدن را تشکیل می دهد. سیستمی که وظیفه آن پاکسازی عفونت ها و حفظ تعادل مایعات بدن است. لوزه سوم و لوزه ها با گرفتن میکروب هایی که از دهان و بینی وارد می شوند به دفاع بدن در برابر بیماری ها کمک می کنند.
وظیفه سومین لوزه در بدن چیست؟
لوزه سوم بخش مهمی از سیستم ایمنی است که مانند یک فیلتر میکروب های ورودی از بینی و دهان را شناسایی و به بدن معرفی می کند و به همین دلیل در ساخت آنتی بادی و تقویت ایمنی در سال های اولیه زندگی نقش اساسی دارد. این فعالیت زیاد باعث می شود که لوزه سوم در کودکان بزرگتر و فعال تر شود، زیرا بدن آنها هنوز در حال یادگیری دفاع های ایمنی است.
اما همین فعالیت گاهی از حد طبیعی فراتر می رود و به دلیل تماس مکرر با میکروب ها، لوزه سوم بزرگ می شود. بزرگ شدن این لوزه ها می تواند باعث مشکلاتی مانند گرفتگی بینی، خروپف و اختلالات خواب شود. بنابراین لوزه سوم نقش دوگانه ای دارد: در حالت طبیعی از بدن محافظت می کند و در حالت بزرگ شده می تواند منشأ مشکلاتی شود.
لوزه سوم در کودکان
لوزه سوم در کودکان به طور طبیعی بزرگتر و فعال تر است زیرا سیستم ایمنی هنوز در حال رشد است و قرار گرفتن در معرض میکروب ها این بافت را تحریک می کند. در بسیاری از کودکان، بزرگ شدن لوزه سوم نشانه بیماری نیست، اما اگر علائمی مانند اختلالات تنفسی یا خواب ایجاد کند، نیاز به بررسی دارد.
تشخیص به موقع بسیار مهم است، زیرا انسداد تنفسی می تواند بر رفتار و تمرکز، جسم و کیفیت خواب کودک تأثیر بگذارد. از سوی دیگر، این بافت معمولاً پس از 5 سالگی کوچک میشود، بنابراین موارد خفیف با دقت مدیریت میشوند، اما موارد شدید نیاز به درمان تخصصی دارند.
علائم بزرگی لوزه سوم
یکی از شایع ترین علائم بزرگی لوزه سوم تنفس دهانی است. به جای نفس کشیدن از طریق بینی، دهان کودک همیشه باز است و در خواب خرخر می کند و پف می کند. این باعث خشکی دهان، بوی بد دهان و حتی مشکلات دندانی می شود.
یکی دیگر از علائم مهم اختلال خواب است. کودک ممکن است مکرراً از خواب بیدار شود، بیقرار باشد یا مکث کوتاهی در تنفس داشته باشد. این کم خوابی می تواند روی تمرکز، خلق و خو و رشد او تاثیر منفی بگذارد. بسیاری از والدین ابتدا فکر می کنند که کودک بد می خوابد، در حالی که ریشه مشکل تنفس اوست.
مشکل سوم عفونت های مکرر گوش است. از آنجایی که لوزه سوم نزدیک به مسیر تهویه گوش قرار دارد، بزرگ شدن آن باعث به دام افتادن مایع می شود و احتمال عفونت را افزایش می دهد. اگر کودک اغلب از اوتیت رنج میبرد، احتمال لوزه سوم بزرگ باید بررسی شود.
علت بزرگی لوزه سوم
شایع ترین علت بزرگی لوزه سوم، عفونت های مکرر ویروسی و باکتریایی در دوران کودکی است. هر بار که بدن با میکروب جدیدی روبرو می شود، لوزه سوم برای دفاع کمی بزرگ می شود. اگر این روند زیاد تکرار شود، باعث می شود سایز لوزه سوم از محدوده طبیعی خارج شود.
دومین عامل آلرژی است. کودکان مبتلا به آلرژی فصلی یا حساسیت های تنفسی معمولا لوزه سوم بیش از حد فعال هستند. این تحریک مداوم باعث التهاب و بزرگ شدن می شود. در چنین کودکانی معمولا علائم دیگری مانند عطسه، آبریزش بینی و خارش بینی وجود دارد.
برخی از کودکان از بدو تولد لوزه سوم بزرگتری دارند یا به عفونتها حساستر هستند. این موارد معمولاً از سنین پایین خود را نشان می دهند و والدین زودتر متوجه علائم می شوند.
متن انگلیسی: آدنوئیدها تکهای از بافت لنفوئیدی هستند که در پشت مجرای بینی قرار دارند. مانند لوزه ها، آدنوئیدها با به دام انداختن باکتری ها و ویروس های مضری که در آنها تنفس می کنیم یا می بلعیم، به حفظ سلامت بدن کمک می کنند. آدنوئیدها (AD-eh-noyds) به عنوان مبارزه کننده عفونت برای نوزادان و خردسالان کارهای مهمی انجام می دهند. ترجمه فارسی: لوزه سوم نوعی بافت لنفاوی است که در عمیق ترین قسمت پشت بینی قرار دارد. درست مانند لوزه ها، لوزه سوم با گرفتن باکتری ها و ویروس های مضری که از طریق تنفس یا بلع وارد بدن می شوند، به سلامت ما کمک می کند. در نوزادان و کودکان خردسال، این بافت نقش مهمی در مبارزه با عفونت ها ایفا می کند و یکی از اولین خطوط دفاعی بدن است. target="_blank" rel="noreferrer noopener">سلامت کودکان
تشخیص لوزه سوم بزرگ
تشخیص لوزه سوم معمولاً با معاینه ساده دهان و گلو امکان پذیر نیست زیرا در دید مستقیم نیست. پزشک برای معاینه دقیق از آندوسکوپی بینی استفاده می کند. ابزار کوچک و ظریفی که از طریق بینی وارد می شود و تصویر واضحی از پشت بینی و لوزه سوم می دهد.
در برخی موارد، عکاسی از نازوفارنکس نیز مفید است. این عکس ها میزان انسداد و اندازه لوزه سوم را نشان می دهد، هرچند آندوسکوپی دقیق ترین روش تشخیص است. گاهی اوقات پزشک برای اطمینان از علت این علائم از آزمایشهای اضافی مانند تست شنوایی، تست آلرژی یا ارزیابی خواب استفاده میکند. این بیشتر زمانی انجام می شود که علائم شدید باشد یا کودک مشکلات خواب جدی داشته باشد.
روش های درمان لوزه سوم بزرگ
درمان لوزه سوم بسته به شدت علائم و سن کودک متفاوت است. اکثر موارد خفیف با مراقبت و دارو کنترل می شوند و فقط موارد شدید نیاز به جراحی دارند. هدف اصلی درمان بازگرداندن تنفس، خواب و کیفیت زندگی کودک به حالت عادی است.
دکتر ابتدا سعی می کند علت التهاب را کنترل کند. به عنوان مثال، درمان آلرژی، کنترل عفونت یا اصلاح الگوهای تنفسی. بسیاری از کودکان با این اقدامات اولیه بهبود می یابند. زمانی که درمان ها و مراقبت های پزشکی کافی نباشد، جراحی پیشنهاد می شود. عمل لوزه سوم عمل سختی نیست و دوره نقاهت زیاد طول نمی کشد. اما تصمیم برای جراحی باید کاملا منطقی و بر اساس علائم کودک باشد.
روش درمان
نرخ اثربخشی و نتیجه
درمان آلرژی
کاهش بسیاری از علائم التهاب لوزه سوم و بهبود التهاب لوزه سوم موارد
کنترل عفونت با دارو
کاهش التهاب و علائم، بدون کوچک شدن مستقیم لوزه سوم
داروهای ضد التهابی بینی و آنتی هیستامین ها
کاهش تورم و باز کردن مجاری تنفسی منظم استفاده از
اسپری بینی کورتیکواستروئید
موثر در کاهش التهاب در عرض چند هفته و بهبود تنفس
آنتی بیوتیک در صورت نیاز
کاهش عفونت های مکرر و کنترل علائم فیزیولوژیکی همراه با نوسانات سرم
کاهش ترشحات و بهبود قابل توجه تنفس کودک
مراقبت در منزل و مرطوب سازی هوا
کاهش تحریک مخاطی و کاهش علائم تنفسی
کاهش وزن در کودکان مبتلا به اضافه وزن کمک و بهبود علائم آسانتر
جراحی لوزه سوم
در موارد شدید با بهبود سریع تنفس، خواب و قطع خروپف و پفکردن بسیار موثر است
در این جدول، تمامی روشهای درمانی تونسیل آورده شده است.
دوره نقاهت معمولاً بسیار کوتاه است. پس از جراحی، والدین معمولاً خیلی سریع متوجه تغییرات می شوند: تنفس آسان تر می شود، خواب بهبود می یابد و خروپف متوقف می شود. این عمل یکی از موفق ترین جراحی ها برای کودکان است.
2. درمان لوزه سوم بدون جراحی
در موارد خفیف تا متوسط، پزشک ابتدا روشهای غیرجراحی را امتحان میکند. یکی از روش های موثر درمان آلرژی است. زیرا بسیاری از کودکان به دلیل آلرژی دچار التهاب لوزه سوم می شوند. ضد التهاب های بینی و آنتی هیستامین ها در این موارد مفید هستند.
روش بعدی کنترل عفونت است. اگر کودک مکرر سرماخوردگی یا عفونت داشته باشد، گاهی اوقات دوره های کوتاه مدت آنتی بیوتیک یا داروهای ضد التهاب تجویز می شود. این درمانها معمولاً لوزه سوم را کوچکتر نمیکنند، اما التهاب و علائم را کاهش میدهند. اگر کودک اضافه وزن داشته باشد، کاهش وزن نیز می تواند علائم را بهبود بخشد. علاوه بر این موارد، مراقبت های خانگی مناسب می تواند علائم را کاهش دهد.
3. داروی لوزه سوم
داروها معمولاً شامل اسپریهای بینی کورتیکواستروئیدی با دوز پایین، آنتیهیستامینها و آنتیبیوتیکها در صورت نیاز هستند. این داروها تورم و التهاب را کاهش می دهند و به مجاری هوایی اجازه می دهند بیشتر باز شوند. اسپری بینی برای لوزه سوم معمولاً چند هفته طول می کشد تا عمل کنند.
والدین باید طبق تجویز پزشک مصرف کنند و خودسرانه دوز را قطع نکنند. این داروها در صورت استفاده صحیح بی خطر هستند. گاهی اوقات پزشک دارو را همراه با شستن بینی توصیه می کند. ترکیب این دو روش در کنترل التهاب بسیار موثر است و به تنفس بهتر کودک کمک می کند.
4. مراقبت در منزل در بزرگی لوزه سوم
مهمترین مرحله در خانه شستن بینی با سرم فیزیولوژیک است. این عمل ساده التهاب را کاهش می دهد و باعث ترشح کمتر پشت بینی می شود. شستشوی منظم تاثیر بسزایی در تنفس کودک دارد. هوای محیط باید مرطوب باشد. استفاده از نبولایزر سرد هنگام خواب به جلوگیری از خشک شدن مخاط بینی کمک می کند.
هوای خشک معمولاً علائم را بدتر می کند و کودک را بی قرار می کند. از طرفی تقویت سیستم ایمنی کودک با تغذیه مناسب، خواب کافی و دوری از دود سیگار بسیار مهم است. این عوامل با هم به کاهش التهاب کمک می کنند و به بدن کمک می کنند با عفونت ها بهتر مبارزه کند.
عوارض لوزه سوم
اگر سومین لوزه بزرگ درمان نشود، میتواند بر رشد کلی کودک تأثیر بگذارد. یکی از مشکلات رایج اختلال خواب مزمن است که باعث کاهش تمرکز، بی قراری و حتی افت تحصیلی می شود. خواب خوب برای رشد مغز ضروری است. مشکل دیگر تغییر فرم صورت است.
وقتی کودک برای مدت طولانی از طریق دهان نفس می کشد، شکل فک و دندان تغییر می کند. این وضعیت به عنوان آدنوئید شناخته می شود و ممکن است بعداً نیاز به درمان ارتودنسی داشته باشد. عفونت های مکرر گوش، کم شنوایی، سینوزیت مکرر و بوی بد دهان از دیگر عوارض هستند. این مشکلات کیفیت زندگی کودک را کاهش می دهد و باید جدی گرفته شود.
پیشگیری از لوزه سوم
پیشگیری کامل امکان پذیر نیست، اما علائم آن را می توان با کاهش تحریک و عفونت های مکرر کاهش داد. شستن بینی یکی از بهترین روش هاست. به خصوص در فصول آلوده یا در زمان سرماخوردگی. درمان سریع آلرژی باعث کاهش التهاب لوزه سوم می شود.
والدینی که فرزندشان آلرژی دارد باید درمان آلرژی را جدی بگیرند تا این عضو دائماً تحریک نشود. مراقبت از سلامت عمومی کودک، دوری از دود سیگار، تغذیه مناسب و خواب کافی نیز در تقویت سیستم ایمنی بدن نقش دارد. بدن قوی کمتر مستعد ابتلا به عفونتهای مکرر است و این بدان معناست که لوزه سوم آرامتر و بدون التهاب باقی میماند.
نتیجه گیری
لوزه سوم بخش کوچک اما بسیار مهمی از سیستم ایمنی کودک است. وجود آن برای دفاع بدن لازم است، اما اگر بزرگ شود مشکلات زیادی ایجاد می کند; از جمله اختلال خواب، تنفس دهان، عفونت گوش و حتی مشکلات رشد. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می تواند از بسیاری از این مشکلات جلوگیری کند. درمان همیشه جراحی نیست. بسیاری از کودکان با دارو، کنترل آلرژی و مراقبت های خانگی بهتر می شوند. زمانی که انسداد شدید باشد یا سایر درمانها جواب نداده باشند، جراحی نشان داده میشود. در نهایت توجه به علائم کودک و معاینه به موقع توسط پزشک بهترین راه برای حفظ سلامت اوست. والدین در صورت مشاهده تنفس دهانی، خروپف یا مشکلات خواب باید آن را جدی بگیرند.
پزشک شما مراقب سلامتی شماست!
سوالات متداول
اثر قابل توجهی ندارد. بدن دارای ساختارهای ایمنی دیگری است که جای آن را پر می کند. به همین دلیل جراحی از نظر ایمنی مشکلی ایجاد نمی کند. با این حال، این روش ممکن است باعث کاهش جزئی در پاسخ ایمنی موضعی در گلو یا بینی شود، اما خطرات سیستمیک جدی ایجاد نمی کند.
لوزه سوم در کودکان
لوزه سوم در کودکان
