دندان های عقب یا دندان های آسیاب، نقش کلیدی در جویدن و آسیاب کردن غذا دارند و به همین دلیل بیش از سایر دندان‌ها در معرض فشار، پوسیدگی، شکستگی یا سایش قرار می‌گیرند. هنگامی که این دندان‌ها دچار آسیب‌دیدگی جدی می‌شوند، معمولاً درمان‌های ترمیمی مانند عصب‌کشی و سپس روکش‌گذاری پیشنهاد می‌شود تا از شکستگی بیشتر جلوگیری شود و عملکرد طبیعی دندان حفظ گردد. انتخاب روکش مناسب برای دندان‌های عقب، نه‌تنها به افزایش طول عمر دندان کمک می‌کند، بلکه در راحتی بیمار، زیبایی لبخند و بهداشت دهان نیز تأثیرگذار است. در این مقاله به بررسی انواع روکش‌های دندان و مقایسه می‌پردازیم تا بهترین گزینه ممکن را برای حفظ سلامت و عملکرد این دندان‌های مهم معرفی کنیم. انواع روکش دندان ### ۱. روکش فلزی (تمام فلز) روکش‌های تمام فلزی از قدیمی‌ترین و مقاوم‌ترین انواع روکش دندان هستند که معمولاً از آلیاژهایی مانند طلا، نیکل یا کروم ساخته می‌شوند. این نوع روکش به‌دلیل استحکام بالا و مقاومت فوق‌العاده در برابر سایش و فشار، گزینه‌ای بسیار مناسب برای دندان‌های عقب، به‌ویژه دندان‌های آسیاب است. استفاده از فلز باعث می‌شود ضخامت روکش کمتر باشد و نیازی به تراش زیاد از بافت دندان نباشد. هرچند از نظر زیبایی، این نوع روکش ظاهر فلزی دارد و برای افرادی که به‌دنبال ظاهر طبیعی هستند، جذابیت کمتری دارد. به همین دلیل بیشتر در دندان‌هایی استفاده می‌شود که در معرض دید نیستند. **مزایا:** - دوام بسیار بالا و مقاومت عالی در برابر فشارهای جویدن. - نیاز به تراش کمتری از دندان نسبت به انواع دیگر. - احتمال بسیار کم شکست یا لب‌پر شدن. > همچنین بخوانید:عمر دندان عصب کشی شده بدون روکش و با روکش **معایب:** - ظاهر فلزی و نازیبا؛ به همین دلیل معمولاً فقط برای دندان‌های عقب استفاده می‌شود. - در برخی موارد ممکن است باعث حساسیت (حساسیت به فلز نیکل یا کروم) شود. مناسب برای: دندان‌های خلفی، به‌ویژه در بیمارانی که فشار جویدن بالایی دارند یا زیبایی برایشان اولویت ندارد. ### ۲. روکش زیرکونیا زیرکونیا ماده‌ای بسیار سخت و سفیدرنگ است که در سال‌های اخیر به‌دلیل ویژگی‌های منحصربه‌فردش در دندان‌پزشکی محبوبیت زیادی پیدا کرده است. روکش زیرکونیا علاوه بر مقاومت بالا در برابر فشار، از نظر زیبایی نیز شباهت زیادی به دندان طبیعی دارد و برخلاف روکش فلزی، کاملاً سفید و بدون فلز است. این روکش برای افرادی که به آلیاژهای فلزی حساسیت دارند نیز انتخابی مناسب است. از آنجا که زیرکونیا می‌تواند فشارهای زیاد ناشی از جویدن را به‌خوبی تحمل کند، یکی از بهترین گزینه‌ها برای دندان‌های خلفی به‌شمار می‌رود. **مزایا:** - مقاومت بسیار بالا، قابل رقابت با فلز. - ظاهر سفید و نیمه‌شفاف، نزدیک به دندان طبیعی. - بی‌ضرر برای بافت‌های دهان و سازگار با بدن. - بدون فلز، مناسب برای افراد با آلرژی به فلز. > مطالعه کنید:بهترین دکتر روکش دندان در تهران **معایب:** - در نسخه‌های قدیمی‌تر کمی کدرتر از پرسلن. - هزینه بالاتر نسبت به دیگر روکش‌ها. **مناسب برای:** بهترین گزینه برای دندان‌ های عقب به دلیل ترکیب عالی از استحکام و زیبایی. ### ۳. روکش سرامیکی (تمام سرامیک یا پرسلن) روکش‌های تمام سرامیکی یا پرسلنی به‌دلیل شفافیت و شباهت زیاد به مینای دندان، معمولاً برای دندان‌های جلویی استفاده می‌شوند. این نوع روکش فاقد فلز بوده و از سرامیک خالص ساخته می‌شود، که آن را از نظر زیبایی، به گزینه‌ای ایده‌آل برای بیماران حساس به جلوه طبیعی تبدیل می‌کند. با این حال، مقاومت این روکش‌ها در برابر فشار کمتر از زیرکونیا یا روکش‌های فلزی است، به همین دلیل استفاده از آن‌ها در دندان‌های آسیاب (که فشار زیادی تحمل می‌کنند) معمولاً توصیه نمی‌شود، مگر در موارد خاص که فشار جویدن بالا نیست یا بیمار به زیبایی بیش از هر چیز دیگر اهمیت می‌دهد. **مزایا:** - زیبایی بسیار بالا، شبیه به دندان طبیعی. - بدون فلز، مناسب برای افرادی که حساسیت به فلز دارند. - تطابق رنگی عالی با سایر دندان‌ها. > بیشتر بخوانید: آیا روکش دندان تغییر رنگ میدهد؟ **معایب:** - شکننده‌تر از روکش‌های فلزی یا زیرکونیا، به‌ویژه در برابر فشار زیاد. - دوام کمتر نسبت به روکش های فلزی در دندان‌های آسیاب. **مناسب برای:** بیشتر دندان‌های جلویی؛ برای دندان‌های عقب فقط در موارد خاص (مثل جویدن سبک یا نیاز به زیبایی بالا در دندان پرمولر عقب). ### ۴. روکش سرامیکی با زیرلایه فلزی **(PFM)** این نوع روکش ترکیبی از دوام فلز و زیبایی سرامیک است. در این ساختار، لایه داخلی روکش از فلز ساخته شده تا استحکام کافی ایجاد کند، در حالی که روی آن با لایه‌ای از سرامیک پوشانده می‌شود تا ظاهری شبیه دندان طبیعی به آن ببخشد. روکش‌های PFM تا مدت‌ها یکی از رایج‌ترین انتخاب‌ها در دندان‌پزشکی بودند. با این حال، به‌دلیل امکان لب‌پر شدن لایه سرامیکی و نمایان شدن فلز زیرین به‌مرور زمان (به‌ویژه در خط لثه)، امروزه در برخی موارد جای خود را به زیرکونیا داده‌اند. با این وجود، همچنان انتخاب خوبی برای دندان‌های عقب محسوب می‌شوند، مخصوصاً در شرایطی که بودجه بیمار محدود است ولی به‌دنبال ترکیبی از مقاومت و ظاهر نسبتاً زیبا می‌باشد. **مزایا:** - استحکام خوب به دلیل پایه فلزی. - ظاهر نسبتاً زیبایی (به دلیل لایه سرامیکی). - رایج‌ترین نوع روکش در بسیاری از کشورها تا چند سال پیش. > مطالعه کنید: هزینه انواع روکش دندان **معایب:** - احتمال لب‌پر شدن لایه سرامیکی. - دیده شدن خط فلزی در لبه لثه به مرور زمان. - نیاز به تراش دندان بیشتر. **مناسب برای:** دندان های عقب و جلویی؛ به‌خصوص اگر هزینه زیرکونیا زیاد باشد. ### ۵. روکش رزینی (کامپوزیتی) روکش های رزینی یا کامپوزیتی از مواد پلاستیکی تقویت‌شده ساخته می‌شوند و معمولاً قیمت پایین‌تری نسبت به سایر گزینه‌ها دارند. این نوع روکش‌ها اغلب به‌صورت موقتی یا در کودکان با دندان‌های شیری استفاده می‌شوند. گرچه از نظر ظاهری شبیه دندان طبیعی هستند، اما در برابر سایش، فشار و تغییر رنگ مقاومت بالایی ندارند. بنابراین، به‌طور کلی برای دندان‌های آسیاب و استفاده بلندمدت توصیه نمی‌شوند. **مزایا:** - هزینه پایین‌تر نسبت به سایر انواع. - فرآیند ساخت و نصب آسان‌تر. **معایب:** - کمترین دوام و مقاومت. - به‌سرعت دچار ساییدگی یا شکستگی می‌شود. - تغییر رنگ با گذشت زمان. **مناسب برای:** گزینه موقتی یا برای کودکانی که دندان شیری دارند. بهترین نوع روکش برای دندان های عقب دندان‌های عقب، به‌ویژه دندان‌های آسیای اول و دوم، وظیفه اصلی جویدن و تحمل فشارهای شدید را بر عهده دارند. به همین دلیل، هنگام انتخاب روکش برای این دندان‌ها، **دو معیار کلیدی** باید در نظر گرفته شود: **مقاومت مکانیکی بالا** و **دوام طولانی‌مدت**. در عین حال، اگرچه زیبایی در دندان‌های پشتی نسبت به دندان‌های جلویی اهمیت کمتری دارد، اما در برخی بیماران که هنگام لبخند زدن یا صحبت کردن دندان‌های آسیاب نمایان می‌شود، ظاهر نیز اهمیت پیدا می‌کند. در بین انواع مختلف روکش‌ها، **روکش زیرکونیا** به‌عنوان بهترین انتخاب برای دندان‌های عقب شناخته می‌شود. این نوع روکش با برخورداری از مقاومت فوق‌العاده در برابر فشار و سایش، برای دندان‌هایی که تحت بار شدید جویدن هستند بسیار مناسب است. زیرکونیا علاوه بر استحکام بالا، ظاهری سفید و نزدیک به رنگ طبیعی دندان دارد، که آن را نسبت به روکش‌های تمام فلزی از نظر زیبایی نیز یک پله بالاتر قرار می‌دهد. همچنین، به‌دلیل نبود فلز در ساختار آن، احتمال ایجاد حساسیت در بیماران نیز بسیار پایین است. > همچنین بخوانید: علت ایا روکش دندان تغییر رنگ می دهد؟ از سوی دیگر، اگر بودجه بیمار محدود باشد یا زیبایی ظاهری در آن ناحیه اهمیت زیادی نداشته باشد، **روکش فلزی** (تمام فلز) همچنان یک گزینه عالی از نظر دوام و کارایی است. این نوع روکش، به‌ویژه در نواحی کاملاً عقب دهان که دیده نمی‌شوند، عملکرد بسیار خوبی دارد و به‌مراتب کمتر از سایر روکش‌ها دچار شکستگی یا ترک می‌شود. در نهایت، **روکش PFM** نیز می‌تواند گزینه‌ای میانه بین زیبایی و دوام باشد، اما در مقایسه با زیرکونیا، استحکام کمتر و احتمال لب‌پر شدن لایه سرامیکی آن بیشتر است. به‌طور خلاصه، اگر هدف اصلی دوام، عملکرد بلندمدت و مقاومت در برابر فشار است، **زیرکونیا بهترین انتخاب برای دندان‌های عقب است**، مگر آن‌که شرایط خاص یا محدودیت‌های مالی، انتخاب‌های دیگر را ضروری کند. بهترین نوع برای دندان های جلو دندان‌های جلو نقش بسیار مهمی در زیبایی لبخند، تکلم و اعتماد به‌نفس فرد دارند. برخلاف دندان‌های آسیاب که فشار زیادی را در فرآیند جویدن تحمل می‌کنند، دندان‌های جلویی بیشتر در معرض دید قرار دارند و میزان فشار مکانیکی وارد بر آن‌ها کمتر است. به همین دلیل، **زیبایی ظاهری و شباهت به دندان طبیعی**، مهم‌ترین معیار در انتخاب روکش برای این ناحیه محسوب می‌شود. در میان انواع مختلف روکش‌ها، **روکش تمام سرامیکی (All Ceramic یا Porcelain)** بهترین گزینه برای دندان‌های جلویی است. این نوع روکش از نظر رنگ، شفافیت، درخشش و انتقال نور، بیشترین شباهت را به مینای طبیعی دندان دارد. به‌طوری‌که حتی از نزدیک نیز به‌سختی می‌توان آن را از دندان واقعی تشخیص داد. علاوه بر زیبایی، روکش سرامیکی فاقد فلز است، بنابراین باعث ایجاد تیرگی یا سایه فلزی در لبه لثه نمی‌شود؛ مشکلی که گاهی در روکش‌های فلزی یا PFM دیده می‌شود. روکش‌های تمام سرامیکی برای بیمارانی که لثه‌های حساسی دارند یا به فلز آلرژی دارند نیز بسیار مناسب‌اند. با وجود اینکه این نوع روکش‌ها نسبت به زیرکونیا یا فلز از مقاومت کمتری برخوردارند، در دندان‌های جلویی به‌خوبی عمل می‌کنند؛ چرا که این ناحیه تحت فشار شدید نیست. > مشاوره رایگان در بهترین مرکز با بهترین متخصص عصب کشی دندان در پاسداران در مواردی که بیمار نیاز به زیبایی بالا دارد و در عین حال به دنبال مقاومت بیشتر نیز هست، برخی دندان‌پزشکان از **روکش‌های لیتیوم دی‌سیلیکات (e.max)** استفاده می‌کنند که ترکیبی از زیبایی سرامیک و استحکام بالاتر نسبت به پرسلن معمولی را ارائه می‌دهد. به طور خلاصه، **روکش تمام سرامیکی بهترین انتخاب برای دندان‌های جلوست**، به‌ویژه زمانی که هدف اصلی، ایجاد ظاهری طبیعی، یکدست و زیبا باشد. اگر بیمار از نظر عملکرد جویدن دچار مشکل نیست و فقط به دلایل زیبایی قصد درمان دارد، این نوع روکش بیشترین تطابق با انتظارات خواهد داشت. **جمع بندی نهایی:** انتخاب بهترین نوع روکش دندان به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله محل دندان در دهان، میزان فشار وارده هنگام جویدن، نیازهای زیبایی‌شناسی، شرایط بالینی بیمار و بودجه مالی او. برای دندان‌های عقب که بیشتر تحت فشارهای مکانیکی هستند، مقاومت و دوام روکش اولویت دارد؛ در این شرایط، روکش زیرکونیا به‌عنوان انتخابی ایده‌آل شناخته می‌شود، چرا که ضمن برخورداری از استحکام بالا، زیبایی قابل قبولی نیز دارد. در مواردی که زیبایی اولویت کمتری دارد، روکش‌های تمام فلزی همچنان یکی از مقاوم‌ترین گزینه‌ها محسوب می‌شوند. در مقابل، برای دندان‌های جلو که در خط لبخند قرار دارند، زیبایی ظاهری بیشترین اهمیت را دارد. روکش‌های تمام سرامیکی با شفافیت و شباهت بسیار بالا به مینای دندان طبیعی، بهترین انتخاب برای این ناحیه محسوب می‌شوند. همچنین روکش‌های لیتیوم دی‌سیلیکات نیز برای افرادی که علاوه بر زیبایی به‌دنبال استحکام بیشتری هستند، گزینه‌ای بسیار مناسب هستند. در نهایت، توصیه می‌شود انتخاب نوع روکش با مشورت دقیق دندان‌پزشک و بر اساس شرایط اختصاصی هر فرد انجام شود تا ضمن حفظ عملکرد طبیعی دندان، از نظر زیبایی و دوام نیز بهترین نتیجه حاصل شود.