روشهای پیشگیری از تحلیل لثه در سنین بالا - دندانپزشکی
دکتر بهاره سپهریان
تهرانجراح - دندانپزشک
فهرست مطالب
تحلیل لثه یکی از مشکلات شایع در افراد مسن است که نهتنها ظاهر لبخند را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه میتواند سلامت کلی دهان و حتی کیفیت زندگی را کاهش دهد. این وضعیت معمولاً بهصورت عقبنشینی لثه و نمایان شدن ریشه دندان بروز میکند و در صورت بیتوجهی، خطر لقشدن یا از دست رفتن دندانها را افزایش میدهد.
یکی از گزینههای درمانی برای افرادی که بهدلیل تحلیل شدید لثه و از دست دادن دندانها نیاز به جایگزینی دارند، [ایمپلنت دندان در افراد مسن] است که میتواند عملکرد جویدن و زیبایی لبخند را بازگرداند. بااینحال، بهترین رویکرد، پیشگیری از پیشرفت تحلیل لثه است. در این مقاله بهصورت جامع، به بررسی علل، عوامل خطر و روشهای پیشگیری از تحلیل لثه در سنین بالا میپردازیم.
تحلیل لثه چیست و چرا در سنین بالا شایعتر است؟
تحلیل لثه (Gum Recession) به عقبرفتگی بافت لثه از روی سطح دندان گفته میشود که موجب نمایانشدن بخش بیشتری از دندان یا حتی ریشه آن میشود. در سنین بالا، به دلایل مختلف، بافت لثه و استخوان پشتیبان دندانها مستعد تحلیل میشوند، از جمله:
- تغییرات فیزیولوژیک مرتبط با افزایش سن
- کاهش توان ترمیم بافتها
- سابقه طولانیتر در معرض بودن به عوامل مخرب مانند پلاک و جرم
- بیماریهای سیستمیک که با افزایش سن شایعتر میشوند (دیابت، پوکی استخوان و…)
مهمترین عوامل خطر تحلیل لثه در سالمندان
-
بیماریهای لثه (پریودنتال)
پریودنتیت و ژنژیویت از اصلیترین دلایل تحلیل لثه هستند. با افزایش سن، احتمال ابتلا به این بیماریها به دلیل تضعیف سیستم ایمنی و کاهش مراقبتهای بهداشتی دهان بیشتر میشود.
-
مسواکزدن نادرست
استفاده از مسواک با برس خیلی سفت یا تکنیک اشتباه میتواند باعث سایش مکانیکی لثه و عقبنشینی آن شود. تاثیر بهداشت لثه بر موفقیت درمانهای زیبایی دندان را نباید اصلا نادیده بگیرید.
-
دندانقروچه و فشار بیشازحد روی دندانها
عادتهایی مثل دندانقروچه (Bruxism) یا فشردن دندانها در طول روز فشار زیادی به لثه و استخوان پشتیبان وارد میکند.
-
تغییرات هورمونی و دارویی
بعضی داروهای فشار خون، ضدافسردگی یا داروهای قلبی میتوانند باعث خشکی دهان یا تغییر در بافت لثه شوند که در طولانیمدت خطر تحلیل را افزایش میدهد.
-
مصرف دخانیات
سیگار و سایر محصولات نیکوتیندار باعث کاهش جریان خون در لثه، تضعیف سیستم ایمنی و تسریع تحلیل لثه میشوند.
علائم اولیه تحلیل لثه
- افزایش حساسیت دندانها به سرما و گرما
- ظاهر بلندتر دندانها نسبت به گذشته
- ایجاد شیار یا فرورفتگی در نزدیکی خط لثه
- خونریزی لثه در زمان مسواک یا نخدندان
- بوی بد مداوم دهان
تشخیص زودهنگام این علائم توسط دندانپزشک میتواند از پیشرفت تحلیل جلوگیری کند.
روشهای پیشگیری از تحلیل لثه در سنین بالا
-
رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان
- مسواکزدن دو بار در روز با مسواک نرم و حرکات ملایم دایرهای
- استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید
- نخدندان یا مسواک بیندندانی برای حذف پلاک بین دندانها
- شستوشوی دهان با دهانشویه ضدباکتری در صورت توصیه دندانپزشک
نکته: سالمندان باید به دلیل حساسیت بیشتر لثهها، از فشار زیاد هنگام مسواکزدن خودداری کنند.
-
جرمگیری و معاینات منظم دندانپزشکی
با افزایش سن، احتمال تشکیل سریعتر جرم دندانی بیشتر میشود. جرمگیری هر ۶ ماه یکبار میتواند مانع التهاب و تحلیل لثه شود. همچنین، معاینه منظم باعث تشخیص سریع مشکلات و جلوگیری از پیشرفت آنها میشود.
-
اصلاح عادات غذایی
- مصرف غذاهای سرشار از ویتامین C (مانند مرکبات و فلفل دلمهای) برای سلامت بافت لثه
- استفاده از غذاهای حاوی کلسیم و ویتامین D برای تقویت استخوان فک زیرا تاثیر کلسیم و ویتامین D بر استحکام دندان بسیار زیاد است.
- پرهیز از مصرف بیشازحد قند و نوشیدنیهای اسیدی که میتوانند مینای دندان را ضعیف کنند
-
مدیریت بیماریهای سیستمیک
بیماریهایی مانند دیابت و پوکی استخوان در سالمندان میتوانند روند تحلیل لثه را تسریع کنند. کنترل این بیماریها با کمک پزشک و رعایت برنامه درمانی، نقش مهمی در پیشگیری دارد.
-
ترک دخانیات
ترک سیگار و سایر محصولات نیکوتیندار باعث بهبود جریان خون در لثه، افزایش توان ترمیم بافت و کاهش خطر بیماریهای لثه میشود.
-
استفاده از محافظ دندان در دندانقروچه
برای سالمندانی که دچار دندانقروچه هستند، استفاده از نایتگارد یا محافظ دندانی هنگام خواب میتواند فشار بر بافت لثه و استخوان را کاهش دهد.
-
اصلاح ترمیمها و پروتزهای نامناسب
پروتزهای دندانی یا روکشهایی که بهخوبی فیت نشدهاند میتوانند باعث آسیب مکانیکی به لثه شوند. در این موارد باید ترمیمها اصلاح یا تعویض شوند.
ارتباط تحلیل لثه و ایمپلنت دندان در سالمندان
وقتی تحلیل لثه و استخوان به حدی برسد که دندانها لق یا از دست بروند، سالمندان ممکن است برای جایگزینی آنها به ایمپلنت دندان در افراد مسن نیاز پیدا کنند. ایمپلنت میتواند با حفظ حجم استخوان فک، از تحلیل بیشتر جلوگیری کند و عملکرد جویدن و زیبایی را بازگرداند. بااینحال، برای موفقیت ایمپلنت، باید بیماریهای لثه کنترل شده و بهداشت دهان بهخوبی رعایت شود.
نقش تغذیه در جلوگیری از تحلیل لثه در سالمندان
- پروتئین کافی: برای ترمیم بافت لثه ضروری است.
- مواد معدنی: کلسیم، فسفر و منیزیم برای حفظ سلامت استخوان فک اهمیت دارند.
- آنتیاکسیدانها: مثل ویتامین E و پلیفنولها که میتوانند التهاب لثه را کاهش دهند.
اهمیت آموزش و آگاهی سالمندان
بسیاری از سالمندان به دلیل مشکلات بینایی، حرکتی یا حتی کمبود اطلاعات، بهداشت دهان را بهدرستی رعایت نمیکنند. آموزش عملی و استفاده از ابزارهای مناسب (مثل مسواک برقی یا نخدندان دستهدار) میتواند بسیار کمککننده باشد.
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
- هنگام مشاهده عقبنشینی لثه
- در صورت خونریزی مداوم لثه
- هنگام حساسیت شدید دندانها به سرما یا گرما
- بوی بد دائمی دهان
- لقشدن یا جابهجایی دندانها
جمعبندی
تحلیل لثه در سنین بالا یک مشکل شایع ولی قابل پیشگیری است. با رعایت بهداشت دهان، مراجعه منظم به دندانپزشک، اصلاح عادات غذایی و ترک دخانیات، میتوان خطر این مشکل را تا حد زیادی کاهش داد. در مواردی که تحلیل لثه منجر به از دست رفتن دندانها شود، ایمپلنت دندان در افراد مسن گزینهای مؤثر برای بازگرداندن عملکرد و زیبایی لبخند است. پیشگیری همیشه بهتر از درمان است، اما حتی در صورت بروز مشکل، با روشهای نوین دندانپزشکی میتوان کیفیت زندگی را بهبود بخشید.
آخرین بروزرسانی ۱ آذر ۱۴۰۴ خواندن مقاله >>عکس ایمپلنت دندان قبل و بعد | نتایج واقعی بیماران
خواندن مقاله >>ایمپلنت یا روکش؟ کدام برای دندان آسیبدیده بهتر است؟
خواندن مقاله >> خواندن مقاله >>آیا بروساژ به مینای دندان آسیب میزند؟ واقعیت یا شایعه؟
خواندن مقاله >>بروساژ دندان چیست و چه تفاوتی با جرمگیری دارد؟
خواندن مقاله >> 0 0 رای ها امتیازدهی به مقاله اشتراک در 0 نظرات قدیمیترین تازهترین بیشترین رأی بازخورد (Feedback) های اینلاین مشاهده همه دیدگاه ها
