پزشک کودکان و واکسیناسیون در جهان امروز، که بیماری‌های عفونی تهدیدی مداوم برای سلامت کودکان محسوب می‌شوند، واکسیناسیون به عنوان سنگ بنای پیشگیری شناخته می‌شود. به لطف واکسن‌ها، بیماری‌هایی مانند فلج اطفال و سرخک که در گذشته باعث مرگ و میر هزاران کودک می‌شدند، اکنون در بسیاری از کشورها تحت کنترل درآمده‌اند. پزشک متخصص کودکان، به عنوان فردی آگاه به اصول پیشگیری، واکسیناسیون و ایمنی، راهنمای اصلی خانواده‌ها در این مسیر است. او نه تنها جدول واکسیناسیون را اجرا می‌کند، بلکه سلامت کلی کودک را در فرآیند ایمن‌سازی ارزیابی و مدیریت می‌نماید. واکسن چیست و چگونه عمل می‌کند؟ واکسیناسیون فرآیندی است که در آن سیستم ایمنی بدن با نمونه‌ای ضعیف‌شده یا غیرفعال از یک عامل بیماری‌زا (یا قطعاتی از آن) آشنا می‌شود تا در آینده بتواند به‌سرعت و با کارایی بالا با آن مقابله کند. واکسن‌ها بر سه اصل کلیدی استوار هستند: 1. تحریک ایمنی بدون بیماری‌زایی: کودک ایمنی پیدا می‌کند بدون اینکه بیمار شود. 2. حافظه ایمنی: سیستم ایمنی “یاد می‌گیرد” چگونه پاسخ دهد. 3. ایمنی جمعی: اگر تعداد زیادی از افراد واکسینه شوند، بیماری فرصت شیوع پیدا نمی‌کند. وظایف پزشک کودکان در فرآیند واکسیناسیون پزشک متخصص کودکان در فرآیند واکسیناسیون، نقشی جامع، چندبعدی و حیاتی ایفا می‌کند: ### ۱. تدوین و تفسیر جدول واکسیناسیون او بر اساس جدول استاندارد کشوری و ویژگی‌های فردی کودک (مانند وزن، سن، سابقه بیماری، شرایط ایمنی)، جدول واکسیناسیون را شخصی‌سازی می‌کند. ### ۲. ارزیابی قبل از واکسن پزشک باید بررسی کند: - کودک تب یا عفونت حاد ندارد؟ - واکسن قبلی واکنش غیرطبیعی داشته؟ - سابقه آلرژی شدید وجود دارد؟ - کودک نارس بوده یا دچار نقص ایمنی است؟ ### ۳. تزریق واکسن یا نظارت بر تیم تزریق تزریق واکسن باید طبق دستورالعمل‌های بین‌المللی و با حفظ زنجیره سرد انجام شود. پزشک موظف است تزریق ایمن را تضمین کند. ### ۴. مدیریت عوارض اگر کودک دچار تب، تورم یا علائم دیگر شد، پزشک با توصیه‌های دارویی یا حمایتی وارد عمل می‌شود. ### ۵. آموزش و مشاوره به والدین او والدین را از شایعات نادرست آگاه کرده، مزایای علمی واکسیناسیون را به زبانی ساده توضیح می‌دهد. واکسن‌های توصیه‌شده - واکسن آنفلوانزا (سالانه) - واکسن روتاویروس (ضد اسهال ویروسی) - واکسن پنوموکوک - واکسن واریسلا (آبله‌مرغان) - واکسن هپاتیت A - واکسن HPV برای نوجوانان دختر و پسر شرایط خاص و واکسن‌های ویژه پزشک کودک در شرایط خاص تصمیم‌گیری متفاوتی می‌کند: - کودکان نارس: اغلب با وزن کم واکسن می‌گیرند ولی زمان‌بندی دقیق اهمیت دارد - بیماران ایمنی‌ضعیف: برخی واکسن‌ها مثل ب‌ث‌ژ یا MMR باید حذف شوند - کودکان مهاجر یا بدون سابقه واکسن: جدول جبرانی تدوین می‌شود - کودکان در تماس با بیماران خاص: گاهی واکسن‌های زودتر یا اضافی تجویز می‌شود عوارض واکسن و پاسخ پزشک به نگرانی‌ها عوارض رایج و گذرا: - تب خفیف - درد، قرمزی و تورم محل تزریق - بی‌قراری یا گریه موقت - اختلال خواب عوارض نادر اما جدی: - تشنج تب‌دار - واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی) - گریه مداوم بیش از ۳ ساعت - ضعف شدید عضلات متخصص اطفال برای واکسیناسیون در تهران با بررسی سوابق، نوع واکسن، و علائم پس از آن، بهترین راه‌حل را پیشنهاد می‌دهد. همچنین والدین را درباره نشانه‌های خطر آموزش می‌دهد. آموزش والدین و مبارزه با شایعات در عصر اطلاعات، پزشک اطفال نقش مهمی در خنثی‌سازی شایعات غیرعلمی دارد: آیا واکسن اوتیسم می‌آورد؟ خیر آیا کودک بیمار نباید واکسن بگیرد؟ بسته به شدت بیماری آیا طبیعی بودن بهتر از واکسن است؟ مرگ و میر بدون واکسن بالا می‌رود آیا بدن خودش مقاوم می‌شود؟ برای بسیاری از بیماری‌ها، نه! آینده واکسیناسیون در جهان در سال‌های اخیر، پژوهش‌هایی برای تولید واکسن‌های جدید در جریان است: واکسن RSV ویروس تنفسی خطرناک برای نوزادان واکسن مالاریا برای کودکان آفریقایی واکسن کرونا برای کودکان و نوزادان تکنولوژی mRNA واکسن‌های ایمن‌تر و سریع‌تر پزشک اطفال باید همیشه با جدیدترین دستورالعمل‌ها و واکسن‌های تأییدشده آشنا باشد. #### جمع بندی بهترین متخصص اطفال در تهران برای واکسیناسیون، مدافع سلامت جسمی، روانی و ایمنی کودک است. در عرصه واکسیناسیون، او تنها تزریق‌کننده نیست، بلکه یک مربی، راهنما، تحلیل‌گر خطر و حامی کودک و خانواده محسوب می‌شود. با مراجعه منظم به پزشک متخصص اطفال، دکتر مهدی افشاری و رعایت جدول واکسن، ما نه‌تنها از سلامت فرزند خود محافظت می‌کنیم، بلکه با مشارکت در واکسیناسیون عمومی، به سلامت جامعه نیز خدمت می‌کنیم.