بسیاری از والدین با دیدن خستگی مداوم یا تغییر ناگهانی اشتهای فرزندشان نگران می شوند و از خود می پرسند که آیا این فقط بی حالی ساده است یا نشانه مشکل جدی تری است؟ دیابت در کودکان یکی از آن نگرانی هایی است که ممکن است در ابتدا پنهان بماند، اما تعادل بدن آنها برای مدیریت انرژی را به هم می زند. زمانی که بدن کودک نتواند قند را به درستی جذب کند، زنگ های هشدار کوچکی در رفتار و ظاهر او ظاهر می شود که نادیده گرفتن آن خطرناک است. اما خبر خوب این است که با آگاهی و تشخیص به موقع می توان این مسیر را به خوبی مدیریت کرد. برای اینکه بدانید چه علائمی را باید جدی بگیرید و چگونه از سلامت آینده فرزندتان محافظت کنید، این مقاله را با پزشک خود دنبال کنید.
دیابت در کودکان چگونه است؟
بدن ما برای حرکت و رشد به انرژی نیاز دارد و این انرژی توسط قندی به نام گلوکز موجود در غذا تامین می شود. تصور کنید بدن کودک مانند خودرویی است که سوخت آن شکر است. برای اینکه این سوخت وارد موتور (سلول ها) شود، به کلیدی به نام انسولین نیاز دارد که توسط پانکراس ساخته می شود. در دیابت یا این سوئیچ ساخته نمی شود (نوع 1) یا قفل سلول ها شکسته شده است (نوع 2). در نتیجه قند به جای تامین سوخت در خون جمع می شود و باعث بی حالی و تشنگی می شود. با مدیریت صحیح، این خودرو دوباره شروع به حرکت می کند.
متن انگلیسی: برای اینکه بدانید فرزندتان ممکن است به دیابت مبتلا باشد، مراقب علائمی مانند تکرر ادرار، تشنگی بیش از حد، شب ادراری، افزایش گرسنگی، خستگی، تاری دید و کاهش وزن باشید. به شب ادراری، افزایش اشتها، خستگی، تاری دید و کاهش وزن توجه کنید.
انواع دیابت در کودکان به طور کلی به دو گروه اصلی دیابت نوع یک و دیابت نوع دو تقسیم می شود. در نوع 1، سیستم ایمنی به سلول هایی که انسولین تولید می کنند حمله می کند و در نتیجه بدن توانایی تولید انسولین کافی را از دست می دهد. این نوع شایع ترین نوع دیابت در دوران کودکی است و معمولا در سنین پایین تر دیده می شود.
در دیابت نوع 2، مقاومت به انسولین و اختلال عملکرد آن به تدریج ایجاد می شود و بیشتر در نوجوانان دارای اضافه وزن و سابقه خانوادگی دیده می شود. شکل دیگری از پیش دیابت وجود دارد که در آن قند خون در محدوده طبیعی و دیابتی قرار دارد و نیاز به پیگیری دارد. همچنین یک مورد بسیار نادر و خاص از دیابت نوزادی وجود دارد. انواع دیابت در کودکان عبارتند از:
پیش دیابت
دیابت نوع 1
دیابت نوع دو
دیابت نوزادی
1. پیش دیابت در کودکان
پیش دیابت وضعیتی است که در آن سطح قند خون بالاتر از حد طبیعی است اما همچنان کمتر از سطح تشخیصی دیابت است. این وضعیت معمولاً نشانه ای از اختلال متابولیسم گلوکز و افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع 2 در آینده است. عوامل خطر عبارتند از اضافه وزن، سابقه خانوادگی دیابت، سبک زندگی کم تحرک و تغذیه نامناسب.
2. دیابت نوع 1 در کودکان
دیابت نوع 1 یک بیماری خود ایمنی است که معمولا در کودکان و نوجوانان رخ می دهد. در این حالت سلول های بتای پانکراس که انسولین تولید می کنند توسط سیستم ایمنی از بین می روند و بدن قادر به تنظیم قند خون نیست. شروع معمولاً ناگهانی است و علائم دیابت نوع 1 در کودکان می تواند شامل مواردی مانند تشنگی، تکرر ادرار، کاهش وزن و خستگی باشد.
در کودکان؟
3. دیابت نوع 2 در کودکان
دیابت نوع 2 در کودکان با مقاومت به انسولین و اختلال پیشرونده سلول های بتای پانکراس مشخص می شود. این نوع دیابت معمولا در نوجوانان و کودکان دارای اضافه وزن یا چاق و سابقه خانوادگی دیابت نوع 2 دیده می شود. علائم ممکن است آهسته و خفیف باشد، از جمله خستگی، تشنگی، تکرر ادرار و افزایش وزن غیر طبیعی.
4. دیابت نوزادی
دیابت نوزادی یک بیماری بسیار نادر و خاص است که برخلاف دیابت نوع 1 (که مربوط به سیستم ایمنی بدن است) منشاء کاملاً ژنتیکی دارد. این بیماری دقیقاً در 6 ماه اول تولد تشخیص داده می شود و به دلیل اختلال در ژن هایی که مسئول ساخت انسولین در پانکراس نوزاد هستند، رخ می دهد.
دو حالت کلی برای این بیماری وجود دارد:
نوع گذرا: که پس از چند ماه مراقبت به طور موقت بهبود می یابد اما ممکن است در آینده بازگردد.
نوع دائمی: نوزاد تا پایان عمر به مدیریت قند خون نیاز دارد.
بزرگترین تفاوت دیابت نوزادی با سایر انواع دیابت این است که بسیاری از این نوزادان به دلیل جهش ژنتیکی اصلا نیازی به تزریق انسولین ندارند و تنها با مصرف قرص های خوراکی خاص درمان و کنترل می شوند. بنابراین، آزمایش ژنتیک برای این نوزادان اولین و مهمترین مرحله درمان است.
دستههای دیابت
علائم خاص
نکات مهم برای والدین در درمان و کنترل
دیابت نوع 1ScessTudden
ادرار کاهش وزن خستگی
انسولین باید منظم و دقیق تزریق شود قند خون را روزانه کنترل کنید علائم هیپوگلیسمی را بشناسید کودک را در یادگیری مدیریت بیماری مشارکت دهید
دیابت نوع 2 در بازو یا پوست بازو
(مقاومت به انسولین) سابقه خانوادگی
اصلاح تغذیه کل خانواده افزایش فعالیت بدنی روزانه استفاده منظم از دارو بر اساس نسخه پایش وزن و فشار خون
پیش دیابت
معمولاً علائم بیش از حد بدون علامت مقاومت
فرصت طلایی برای پیشگیری اصلاح تغذیه (کاهش قندهای ساده و غذاهای فرآوری شده) افزایش فعالیت بدنی پایش دوره ای قند خون طبق نظر پزشک
دیابت نوزاد
مراجعه به تولد منظم
وزن قبل از تولد متخصص پیگیری رشد و تکامل انجام آزمایشات ژنتیکی طبق نظر پزشک
جدول انواع دیابت در دوران کودکی و روشهای کنترل آنها
علائم دیابت در کودکان چیست؟
علائم دیابت بسته به نوع دیابت ممکن است متفاوت باشد و تشدید شود. تشنگی بیش از حد، تکرر ادرار و کاهش وزن ناخواسته از علائم شایع هستند. خستگی مداوم، تاری دید و تحریک پذیری نیز ممکن است مشاهده شود. در دیابت نوع 1، شروع علائم معمولاً سریع و شدید است، در حالی که در دیابت نوع 2، علائم ممکن است به کندی ظاهر شوند و معمولاً با اضافه وزن همراه هستند.
علائم دیابت در کودکان شامل موارد زیر است:
علائم دیابت نوع 1 در کودکان: تشنگی شدید، تکرر ادرار، کاهش وزن سریع، خستگی، تهوع و استفراغ
علائم دیابت نوع 2 در کودکان: تشنگی خفیف تر و تکرر ادرار، خستگی، اضافه وزن، تاری دید
علائم رایج: خستگی، تحریک پذیری، کاهش رشد یا قدرت بدنی
علائم پوستی دیابت در کودکان
علائم دیابت در کودکان و علائم دیابت در کودکان و نوجوانان معمولاً با تشنگی بیش از حد و تکرر ادرار شروع می شود. علاوه بر اینها، علائم پوستی دیابت در کودکان مانند خشکی شدید، خارش یا تیرگی در ناحیه گردن و زیر بغل دیده می شود. همچنین خستگی مفرط، کاهش وزن ناگهانی و تاری دید از علائم جدی دیابت در این گروه سنی است.
علائم دیابت در کودکان زیر 5 سال
علائم دیابت در کودکان زیر 2 سال و علائم دیابت در کودکان زیر 3 سال اغلب با خیس شدن غیرعادی پوشک و بی قراری شدید همراه است. تشخیص علائم دیابت در کودکان زیر 5 سال به دلیل ناتوانی در ابراز تشنگی ممکن است با بوی شیرین دهان یا ادرار مشخص شود. والدین باید به مواردی مانند عفونتهای قارچی مقاوم، تأخیر در بهبود زخم و خوابآلودگی غیرطبیعی در این سن توجه ویژه داشته باشند.
متن انگلیسی: خطر ابتلا به دیابت نوع 2 در کودکان در صورتی افزایش مییابد که والدین یا خواهر و برادری مبتلا به این بیماری باشند. سایت mayoclinic
چه زمانی شب ادراری در کودکان نشانه دیابت در کودکان است؟
اگر شب ادراری کودکان با تکرر ادرار، احساس خستگی و کمبود انرژی در کودکان و تشنگی شدید همراه باشد، این نوع بیش ادراری در کودکان می تواند به عنوان یک شب ادراری در کودکان در نظر گرفته شود. علائم این بیماری معمولا دیر ظاهر می شود. بنابراین، در صورت مشاهده علائم دیابت در کودکان مانند ادرار شبانه همراه با تکرر ادرار و تشنگی زیاد، سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
دیابت از چه سنی در کودکان شروع می شود؟
دیابت می تواند در هر زمانی از تولد تا پایان نوجوانی ظاهر شود، اما الگوهای شروع آن در سنین مختلف متفاوت است. به طور کلی، دیابت سن نمی شناسد و هر زمان که تعادل متابولیک بدن مختل شود، ممکن است ظاهر شود:
شیرخوارگی (تا 6 ماه): بسیار نادر است و معمولاً به دلیل جهش های ژنتیکی (دیابت نوزادی) رخ می دهد
سن پیش دبستانی (4 تا 7 سال): یکی از اوج های اصلی دیابت نوع 1 به دلیل قرار گرفتن در معرض عوامل محیطی و ویروس ها
نوجوانی (10 تا 14 سال): شایع ترین سن دیابت نوع 1 و شروع تدریجی دیابت نوع 2 به دلیل تغییرات هورمونی و وزن
خود ایمنی و ژنتیکی است و نوع 2 مربوط به مقاومت به انسولین است.
نکات مهم در مورد علائم دیابت در کودکان برای والدین
والدین قهرمانان اصلی مدیریت دیابت هستند. پذیرش روانی بیماری بسیار مهم است تا کودک احساس گناه نکند. همیشه قند خون خود را طبق دستور پزشک چک کنید و در صورت افت قند خون، یک منبع قند سریع (مانند آب میوه) همراه خود داشته باشید. خانواده را به سمت تغذیه سالم سوق دهید تا کودک احساس انزوا نکند. همچنین به مسئولان مدرسه از وضعیت کودک اطلاع دهید. به یاد داشته باشید که دیابت مانع از ورزش کردن، مطالعه یا موفقیت کودک نمی شود. فقط نیاز به برنامه ریزی دقیق تری دارد.
نکات مهم دیابت در کودکان برای والدین عموماً شامل موارد زیر است:
شناسایی اولیه علائم
بررسی منظم قند خون
رعایت رژیم غذایی و ورزش
آموزش بیماری و انسولین به کودک
ارتباط با تیم پزشکی
پیشگیری از عوارض حاد و طولانی مدت
علت دیابت در کودکان چیست؟
بیشتر موارد دیابت در کودکان دیابت نوع 1 است. دیابت نوع 1 یک بیماری خودایمنی با استعداد ژنتیکی است و عوامل محیطی نیز در بروز آن نقش دارند. در دیابت نوع 1 در کودکان، سیستم ایمنی به سلول های پانکراس حمله می کند و آنها را از بین می برد.
با تخریب سلولهای مسئول تولید انسولین، بدن دیگر نمیتواند هورمون انسولین تولید کند. گلوکز غذا در خون جمع می شود و قند خون بالا می رود. از دیگر دلایل ابتلا به این بیماری می توان به عفونت اشاره کرد که علائم آن چند هفته پس از ابتلا به بیماری ظاهر می شود.
رژیم غذایی و سبک زندگی ناسالم، ورزش نکردن و کم تحرکی از علل دیابت نوع 2 در کودکان و بزرگسالان است. ژنتیک یکی از علل این بیماری است. دیابت نوع 2 با تغییر عادات زندگی و انتخاب سبک زندگی سالم قابل پیشگیری و کنترل است. این نوع از این بیماری ممکن است برای مدت طولانی بدون علائم و نشانه باشد.
علت دیابت در کودکان معمولاً موارد زیر است:
عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی
عوامل محیطی و ویروسی (مانند برخی عفونت ها)
اضافه وزن و چاقی دوران کودکی
سبک زندگی کم تحرک و رژیم غذایی پرکالری
سابقه خانوادگی دیابت نوع 2
روش تشخیص دیابت در کودکان
برای تشخیص این بیماری، پزشک متخصص انواع آزمایشات قند خون مانند آزمایش گلوکز ادرار، تست تحمل گلوکز و آزمایش قند خون را برای دیابت نوع 2 تجویز می کند. از آنجایی که علائم دیابت نوع 2 دیرتر ظاهر می شود، ممکن است چندین ماه طول بکشد تا این نوع دیابت در کودکان تشخیص داده شود. به طور کلی، تست تشخیص دیابت در کودکان که توسط متخصص غدد اطفال تجویز می شود، شامل موارد زیر است:
تست A1C
آزمایش قند خون ناشتا (fbs)
تست تحمل گلوکز (OGTT)
آزمایش قند خون دو ساعته
آزمایش قند خون تصادفی
چرا کودکان به دیابت مبتلا می شوند؟ نکات مهم را در این ویدیو ببینید.
قند خون کودکان چقدر باید باشد؟
میزان قند خون طبیعی در کودکان بسته به سن متفاوت است. در نوزادان و کودکان زیر 5 سال، قند خون باید بین 70 تا 100 میلی گرم در دسی لیتر باشد. برای کودکان 6 تا 9 ساله، محدوده قند طبیعی برای کودکان 80 تا 140 میلی گرم در دسی لیتر است و برای کودکان بالای 10 سال، سطح طبیعی قند خون بین 70 تا 120 میلی گرم در دسی لیتر است.
جدول سطح قند خون کودکان
سطح قند خون در کودکان، به ویژه در موارد دیابت نوع 1 یا 2، نیاز به نظارت دقیق برای جلوگیری از عوارض دارد. سطوح نرمال معمولاً بین 70 تا 180 میلی گرم در دسی لیتر (3.9 و 10 میلی مول در لیتر) حفظ می شود. هیپوگلیسمی (کمتر از 70 میلی گرم در دسی لیتر) می تواند علائمی مانند لرزش یا گیجی ایجاد کند و نیاز به درمان فوری دارد. هایپرگلیسمی (بیش از 180) نیز خطر ابتلا به کتواسیدوز را افزایش می دهد.
می توانید جدول قند خون طبیعی در کودکان سالم و سایر محدوده های قند خون کودک را مشاهده کنید.
> 180
3.9 تا 10
محدوده هدف برای بیش از 70 درصد مواقع در روز. قبل از غذا: 70 تا 144، بعد از غذا: کمتر از 180
هیپوگلیسمی (کم)
کمتر از 70
کمتر از 3.9
علائم خفیف; کمتر از 54 میلی گرم در دسی لیتر، شدید و خطرناک است و نیاز به مداخله فوری دارد.
هیپرگلیسمی (بالا)
بیش از 180
بیش از 10
کمتر از 25% زمان مجاز. بیش از 250 میلی گرم در دسی لیتر خطر ابتلا به کتواسیدوز را افزایش می دهد.
خطرناک
کمتر از 54 (هیپو) یا بیش از 250 با علائم (هیپر)
کمتر از 3 (هیپو) یا بیش از 13.9می تواند منجر به علائم شود (hypo) کما یا کتواسیدوز؛ این نیاز به معاینه پزشکی فوری دارد.
شما در حال مشاهده جدول سطح قند خون در کودکان هستید.
آیا درمان قطعی دیابت در کودکان امکان پذیر است؟
در حال حاضر، هیچ درمان قطعی برای دیابت نوع 1 در کودکان به معنای ریشه کنی کامل وجود ندارد، زیرا سیستم ایمنی سلول های تولید کننده انسولین را از بین برده است. اما با فناوری های جدید مانند پمپ انسولین، کودک زندگی عادی خواهد داشت. در برخی از کودکان مبتلا به دیابت نوع 2، کاهش وزن و فعالیت بدنی می تواند قند خون را بهبود بخشد، اما بسیاری از آنها به دارو نیاز خواهند داشت. دانشمندان در حال تحقیق بر روی سلول های بنیادی و پانکراس مصنوعی هستند تا در آینده نزدیک درمان قطعی برای همه کودکان ارائه دهند.
آخرین درمان دیابت نوع 1 در کودکان
جدیدترین رویکردها در دیابت نوع 1 کودکان شامل استفاده از پمپ های انسولین و سیستم های پایش مداوم گلوکز (CGM) است. این فناوری ها امکان کنترل دقیق قند خون و کاهش نوسانات ناگهانی را فراهم می کند.
رژیم غذایی مناسب برای دیابت کودکان
غذای مناسب در زمان مناسب نقش بسیار مهمی در کنترل این بیماری دارد. در کنار فعالیت و تزریق انسولین، رژیم غذایی اولین نقش را در کنترل و درمان دیابت نوع 1 در کودکان دارد. کربوهیدرات ها مهم ترین مؤلفه برای حفظ یک رژیم غذایی متعادل در بیماران دیابتی هستند، به ویژه برای کسانی که دیابت نوع 1 دارند تا به گلوکز تبدیل شوند.
کربوهیدرات ها دو نوع کربوهیدرات قند و کربوهیدرات نشاسته دارند که نشاسته در سیب زمینی، پاستا، نان و لوبیا یافت می شود. کربوهیدرات و قند در غذاهای شیرین. مقدار کربوهیدرات مورد نیاز هر فرد بسته به سطح فعالیت، سن و وزن او متفاوت است.
در رژیم غذایی مناسب برای این بیماری، یک سوم غذاها و نوشیدنی های مصرفی باید کربوهیدرات های نشاسته ای باشد. 3 وعده غذایی در روز باید شامل موارد زیر باشد:
مواد مغذی غیر نشاسته ای مانند هویج، سبزیجات، فلفل، گوجه فرنگی و کلم بروکلی
نشاسته هایی مانند ذرت، سیب زمینی و نخود سبز
میوه هایی مانند سیب، موز، انگور، انواع توت ها، خربزه و پرتقال
غلات کامل مانند برنج، لوبیا، ذرت، جو، کینوا، گندم، نان، ماکارونی
عوارض دیابت در کودکان
دیابت در کودکان در صورت عدم کنترل کافی می تواند عوارض کوتاه مدت و طولانی مدت ایجاد کند. در کوتاه مدت، هیپوگلیسمی و کتواسیدوز دیابتی شایع هستند و نیاز به مداخله پزشکی فوری دارند. در دراز مدت، قند خون بالا مزمن می تواند منجر به آسیب عروقی، کلیوی، عصبی و چشمی شود.
شدت و نوع عوارض دیابت به نوع دیابت و کنترل قند خون بستگی دارد. در دیابت نوع 1، خطر کتواسیدوز و عوارض خودایمنی بیشتر است، در حالی که در نوع 2، عوارض متابولیک و قلبی عروقی شایع تر است:
نوع یک: کتواسیدوز، هیپوگلیسمی، آسیب طولانی مدت عروقی، مشکلات کلیوی و چشمی
نوع دوم: مقاومت به انسولین، افزایش فشار خون، چاقی، مشکلات قلبی و کبدی
اثرات کوتاه مدت دیابت در کودکان
عوارض کوتاه مدت دیابت در کودکان معمولاً ناشی از نوسانات شدید قند خون است. هیپوگلیسمی می تواند با لرزش، تعریق، خستگی، سردرد و حتی غش همراه باشد و نیاز به اصلاح سریع با مصرف قند ساده دارد. کتواسیدوز دیابتی یک وضعیت تهدید کننده زندگی است و بیشتر در دیابت نوع 1 رخ می دهد.
اگر به این بیماری مبتلا شوید، احتمالاً عوارض جانبی زیر را مشاهده خواهید کرد:
ضربان قلب
قند خون پایین
عرق کردن
رنگ پریده
اضطراب
بی حسی لب ها و نوک انگشتان
خواب آلودگی
سردرگمی و ضعف
سردرد
کاهش وزن
گفتن غیرقابل شمارش
اثرات بلند مدت دیابت کودک
برای جلوگیری از عوارض طولانی مدت دیابت، باید قند خون خود را به طور منظم کنترل کنید. از جمله عوارض دراز مدت دیابت می توان به آسیب رگ های خونی کوچک و بزرگ اشاره کرد که به دلیل عدم کنترل قند خون در طولانی مدت ایجاد می شود. میکروواسکولار (تخریب عروق خونی کوچک) و ماکروواسکولار (تخریب عروق خونی بزرگ) از عوارض طولانی مدت دیابت هستند.
پیشگیری از دیابت در کودکان
پیشگیری از دیابت در کودکان به نوع بیماری بستگی دارد. دیابت نوع 1 معمولاً به دلیل خودایمنی قابل پیشگیری نیست، اما تشخیص زودهنگام آنتی بادی ها و نظارت مداوم می تواند عوارض حاد را کاهش دهد. در دیابت نوع 2، پیشگیری از طریق حفظ وزن سالم، رژیم غذایی متعادل، فعالیت بدنی منظم و کاهش عوامل خطر محیطی امکان پذیر است.
برای جلوگیری از این بیماری، میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
تشویق کودک به داشتن عادات غذایی سالم، ایجاد تعادل در غذا خوردن، کاهش مصرف قند و کربوهیدرات های تصفیه شده
کنترل وزن مناسب
حرکت و فعالیت بدنی، ورزش منظم
زمان تماشای تلویزیون و بازی های رایانه ای را کاهش دهید
نتیجه گیری
دیابت در کودکان یک بیماری پیچیده است که نیاز به تشخیص زودهنگام و مدیریت مداوم دارد. والدین باید به علائم هشداردهنده توجه کنند و در صورت مشاهده تشنگی زیاد، تکرر ادرار، کاهش وزن، خستگی یا تغییرات پوستی سریعاً به پزشک مراجعه کنند. بررسی منظم قند خون، تغییر سبک زندگی، آموزش به کودک و همکاری با تیم پزشکی می تواند بیماری را کنترل کرده و از عوارض طولانی مدت جلوگیری کند. تشخیص به موقع به بهترین پزشک دیابت اطفال در تهران یا شهرستان ها، پزشک عمومی یا متخصص اطفال و مدیریت صحیح می تواند سلامت، رشد و کیفیت زندگی کودک را بهبود بخشد.
1. پیش دیابت در کودکان
در کودکان؟
