جراحی لثه، انواع روش ها و هدف درمان - دکتر جمیلیان
دکتر عبدالرضا جمیلیان
تهرانمتخصص ارتودنسی ، فلوشیپ ارتوسرجری
جراحی لثه یکی از درمان های تخصصی برای بهبود سلامت دهان و دندان و جلوگیری از پیشرفت بیماری های لثه است. این روش با هدف برداشتن بافت های عفونی، ترمیم التهاب لثه و بازسازی استخوان های اطراف دندان انجام می شود.
بسته به شرایط بیمار از تکنیک هایی مانند جراحی فلپ، پیوند لثه، استفاده از لیزر استفاده می شود. جراحی لثه علاوه بر افزایش طول عمر دندان ها، نقش مهمی در زیبایی لبخند و جلوگیری از بوی بد دهان دارد. مراقبت های صحیح بعد از عمل شامل بهداشت دهان و دندان و پیگیری منظم با دندانپزشک در وضعیت درمان بسیار موثر است. روش های جراحی لثه به دو نوع کلاسیک و مدرن تقسیم می شوند که در این پست توضیح داده شده است.
روش های کلاسیک و رایج جراحی لثه
یکی از رایجترین روشهای کلاسیک و متداول جراحی لثه، جراحی فلپ لثه است که در آن بافت لثه بهطور موقت برای تمیز کردن توده و باکتریهای زیر آن برداشته میشود و سپس بافت لثه دوباره بخیه میشود و در جای خود ثابت میشود.
در مواردی که استخوان فک تحلیل رفته است، از پیوند استخوان برای ترمیم و بازسازی استخوان آسیب دیده استفاده می شود. این روش کم تهاجمی بوده و با کمترین درد و تورم انجام می شود. روش بازسازی بافت هدایت شده (GTR) با استفاده از غشاهای مخصوص، رشد مجدد بافت نرم و استخوان را هدایت می کند و از رشد زودرس اپیتلیوم جلوگیری می کند تا زمان کافی برای بازسازی فراهم شود.
همچنین، پیوند لثه شامل پیوند رایگان لثه، پیوند بافت همبند، و پیوند ساقه است که با استفاده از بافت برداشت شده از سقف دهان یا لثه مجاور، نواحی تحلیل رفته را می پوشاند. در نهایت، برداشتن لثه برای برداشتن بافت اضافی یا ناسالم لثه و بهبود ظاهر و عملکرد آن انجام می شود. این روش ها به کنترل التهاب، بازسازی بافت لثه و استخوان و بهبود سلامت و زیبایی دندان ها کمک می کند.
1- جراحی فلپ (Flap Surgery)
در روش جراحی فلپ لثه، پریودنتیست بافت لثه را به صورت فلپ برداشته، توده و باکتری های زیر آن را تمیز می کند. سپس لثه را بخیه می زنند تا دوباره به دندان بچسبد. این روش در مواردی که عمق پاکت ها (فاصله بین دندان ها و لثه ها) بیش از 5 میلی متر باشد استفاده می شود.

2-جراحی لثه با پیوند استخوان
از روش پیوند استخوان برای ترمیم استخوان آسیب دیده در ناحیه فک استفاده می شود. مواد استخوانی ممکن است از بدن خود بیمار یا منابع مصنوعی باشد. این روش در صورتی استفاده می شود که بیمار از از دست دادن دندان رنج می برد یا به دلیل از دست دادن دندان یا بیماری های پریودنتیت دچار از دست دادن فک و استخوان شده است.
در جراحی لثه با پیوند استخوان، ابتدا بافت لثه باز می شود. سپس پیوند استخوان انجام می شود. در پایان لثه به جای خود برگردانده شده و بخیه می شود. پس از چند هفته، همجوشی استخوان به خوبی انجام می شود. در عین حال جراحی لثه با موفقیت و با دقت انجام می شود. این روش به روشی کم تهاجمی با حداقل درد و تورم انجام می شود. همچنین، روند بهبودی سریعتر از برخی روشهای دیگر است.
بازسازی بافت هدایت شده (GTR)
در روش بازسازی هدایت شده بافت لثه از غشاهای مخصوصی برای هدایت رشد مجدد بافت نرم و استخوان استفاده می شود. این غشاها می توانند قابل جذب یا غیر قابل جذب باشند. این غشاء از رشد سریع اپیتلیوم جلوگیری می کند و زمان کافی را برای بازسازی استخوان و لثه فراهم می کند.
4-گرافت لثه (Gingival Grafting)
سه روش رایج در پیوند لثه وجود دارد:
- گرافت رایگان لثه (FGG): برداشتن مستقیم بافت از سقف دهان و پیوند آن به ناحیه پوسیده.
- گرافت بافت همبند: بافت زیرین از سقف دهان جدا می شود و برای پوشاندن ریشه دندان استفاده می شود.
- پیوند ساقه: در این حالت، بافت لثه مجاور به ناحیه مورد نظر منتقل میشود که یک طرف آن هنوز به محل اصلی متصل است.
- ژنژیوکتومی: در این مورد، برداشتن بافت اضافی یا بیمار برای بهبود ظاهر یا سلامت لثه انجام می شود.

روش های پیشرفته و نوآورانه جراحی لثه
در کلینیک های پیشرفته ارتودنسی و دندانپزشکی از روش های ابتکاری برای جراحی لثه استفاده می شود. این روش ها با تکنولوژی جدید و دستاوردهای علمی اجرا می شوند و منجر به نتایج درمانی با کیفیت و مطلوب می شوند. در ادامه به توضیح انواع روش های پیشرفته جراحی لثه
می پردازیم1-فناوری و هوش مصنوعی (هوش مصنوعی)
استفاده از هوش مصنوعی به گرفتن تصویر سه بعدی دقیق از ساختارهای دهان و فک کمک می کند. برنامه ریزی درمان لثه را بسیار پیشرفته تر می کند. ترکیب این فناوری با هوش مصنوعی امکان تشخیص زودهنگام بیماری و طراحی دقیق تر درمان را فراهم می کند.
جراحی لثه به کمک 2-لیزر (لیزر Gingivectomy)
این روش مدرن و هنری با حداقل تهاجم لیزر انجام می شود. در این روش لیزر باکتری ها را از بین می برد و بافت معیوب لثه را از بین می برد. لیزر با از بین بردن باکتری ها روند بهبود را تسریع می کند. در این روش لثه ها تحریک نمی شوند و بیمار احساس راحتی بیشتری می کند href="https://jamilian.net/%d9%84%db%8c%d9%81%d8%aa-%d9%84%d8%ab%d9%87-%da%86%db%8c%d8%b3%d8% aa-%d9%88-%da%86%d9%87-%d9%85%d8%b2%d8%a7%db%8c%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%af%d8%a7%d8%b1%d8%af/"> دارای لیفت لثه است.
مزایای کلیدی این روش به شرح زیر است:
- بدون بخیه و برش سنتی
- کاهش خونریزی و التهاب
- بازیابی سریعتر و درد کمتر
- دقت بالاتر در طراحی و اجرای درمان
با پیشرفتهای جدید، درمانهای لثه با دقت بیشتری انجام میشوند و میتوان بیش از 99 درصد از باکتریهای عامل را حذف کرد. href="https://jamilian.net/%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%84%D8%AB%D9%87/">بیماری لثه ارائه شده است.
3-استفاده از فاکتورهای رشد Wp-Araf (PRF)
پی آر پی ماده ای است که از خون خود بیمار استخراج می شود و تاثیر بسزایی در بازسازی بافت لثه و استخوان فک و دندان دارد. این روش باعث بهبودی سریعتر، کاهش عوارض و نتایج درمانی پایدارتر می شود.
چاپ 4-3D
فناوری چاپ سه بعدی را می توان برای تولید ابزارهای جراحی سفارشی و دقیق استفاده کرد. همچنین راهنماهای جراحی نیز با استفاده از این فناوری طراحی و تولید می شوند که ایمنی و دقت جراحی لثه را افزایش می دهد.
امروزه فناوری های جامع و چندگانه به کمک علم پزشکی آمده اند. استفاده همزمان از تصویربرداری دیجیتال، میکروسکوپ جراحی و سایر ابزارها استاندارد جدیدی برای افزایش دقت و کاهش عوارض جراحی لثه ایجاد کرده است.
آماده سازی، بهبود و مراقبت پس از جراحی لثه
قبل از جراحی لثه، ارزیابی دقیق توسط پریودنتیست شامل عکس، معاینه و بررسی سوابق پزشکی انجام می شود. بهبود سلامت دهان و دندان شامل جرم گیری و صاف کردن ریشه است.
بهبود و مراقبت پس از جراحی لثه شامل موارد زیر است:
- درد را با داروها و مراقبت های حمایتی مانند کمپرس سرد کنترل کنید.
- نگهداری بخیه های قابل جذب یا ارجاع برای برداشتن بخیه در 7-10 روز.
- معمولاً چند هفته دیگر به فعالیت های روزانه بازگردید.

عوارض جانبی احتمالی پس از جراحی لثه
یکی از مهمترین عوارض احتمالی جراحی لثه را می توان تورم، خونریزی یا عفونت خفیف در نظر گرفت. به خاطر داشته باشید که در صورت مشاهده علائم شدید، مراجعه به متخصص ضروری است.
هزینه های جراحی لثه بسیار متفاوت است و ممکن است توسط بیمه پوشش داده شود. برای اطلاع از نحوه بازپرداخت هزینه ها با دفتر بیمه خود تماس بگیرید.
عوارض جانبی شایع جراحی لثه معمولاً خفیف است. که بین 24 تا 48 ساعت طول می کشد. تورم، کبودی و خونریزی خفیف همراه با حساسیت موقت دندان ها به سرما و گرما در یک تا دو روز اول قابل مشاهده است.
عوارض کمتر شایع جراحی لثه شامل عفونت، شل شدن بخیهها و تاخیر در بهبودی (به ویژه در افراد سیگاری یا دیابت کنترلنشده و کسانی که داروهای رقیقکننده خون مصرف میکنند).
تغییرات ظاهری ممکن است پس از جراحی لثه رخ دهد. مانند عقبرفتن لثهها و بلندتر نشان دادن دندانها، ایجاد فضای تاریک بین دندانها یا کمی شلی موقت.
برای جلوگیری از عوارض جراحی لثه باید بهداشت دهان و دندان را به دقت رعایت کرد. مصرف داروها طبق نسخه تجویز شده و پیگیری ویزیت پس از جراحی لثه برای کاهش خطرات ضروری است. اگر خونریزی شدید، تب، افزایش درد یا ترشح، همراه با بوی بد دارید، فوراً با دندانپزشک خود تماس بگیرید.
جراحی لثه چگونه انجام می شود
جراحی لثه معمولاً با بی حسی موضعی بدون درد یا بیهوشی انجام می شود. در این روش ابتدا دندانپزشک یا پریودنتیست لثه را به صورت کنترل شده بیرون می کشد تا دسترسی کامل به ریشه و استخوان دندان فراهم شود. سپس بافت های عفونی و توده های عمیق تمیز می شوند و در صورت نیاز سطح استخوان صاف یا بازسازی می شود.
بسته به نوع مشکل، ممکن است از پیوند لثه، پیوند استخوان یا غشاهای بازسازی بافت استفاده شود. در تکنیکهای جدید، لیزر جایگزین تیغه جراحی میشود و با حداقل خونریزی، بخیههای کمتر و بهبودی سریعتر همراه است. پس از انجام کار، لثه در جای خود بخیه میشود و بیمار با مراقبتهای خانگی ساده در عرض چند هفته بهبود مییابد.