بیش فعالی (ADHD) از اختلالاتی است که معمولاً در کودکی ظاهر می شود و اگر در بزرگسالی ممکن است آن ریشه در کودکی داشته باشد. طبق تحقیقات انجام شده، از هر 10 کودک، یک کودک بیش فعالی دارد و باید برای درمان به بهترین کلینیک روانپزشکی مراجعه کند.
چگونه بیش فعالی در فرد ایجاد می شود؟
آدرنالین و دوپامین هورمون هایی هستند که در مغز انسان تولید می شوند و مقدار آنها مشخص است. اگر ایم هورون به اندازه کافی در مغز ترشح نشود و کم باشد، فرد دچار بیش فعالی می شود. بیش فعالی علائم خاصی دارد که در افراد مختلف متفاوت است، زمانی که این علائم برای فرد خطرناک است و باعث می شود فرد در روابط اجتماعی خود دچار مشکل شود. در افراد مبتلا به بیش فعالی، سیستم عصبی فرد به طور کامل رشد نکرده است و احتمالا تا بزرگسالی ادامه خواهد داشت. معمولاً یکی از علائم کودکان بیش فعال، انجام کارهای خطرناک و عدم فکر کردن به عواقب آن است.
علائم بیش فعالی
معمولاً علائم بیش فعالی زمانی خطرناک تلقی می شود که فرد را از زندگی عادی اجتماعی دور کرده و آن را مختل کند. کودکان مبتلا به بیش فعالی علائم زیر را دارند:
- انرژی مضاعف دارند.
- دیر خسته می شوند و تحرک بالایی دارند.
- نشستن طولانی مدت برای آنها دشوار است.
- آنها نمی توانند به خوبی تمرکز کنند و توجه کنند.
- گوش دادن به درس و معلم برایشان سخت است و سر کلاس آرام نیستند. (در زمینه درمان اختلال یادگیری بیشتر بیاموزید)
- آنها در برقراری ارتباط با دیگران مشکل دارند.
- آنها بسیار فعال هستند
- از اختلال خواب رنج می برید
انواع بیش فعالی
روانپزشکان بیش فعالی را به سه دسته تقسیم می کنند:
در این نوع اختلال، فرد نمی تواند کار خود را به خوبی تمام کند و کار خود را نیمه کاره رها می کند و کوچکترین چیزی باعث اختلال در کار او می شود. معمولاً این افراد نمی توانند برای کار خود برنامه ریزی کنند و از قوانین و پیش رفتن طبق برنامه اجتناب کنند.
در بیش فعالی تکانشی، کودک بی قرار است و بیش از حد صحبت می کند. معمولا در این دسته از کودکان دیده می شود که عجله دارند و نمی توانند منتظر بمانند تا صحبت های طرف مقابل تمام شود و مدام بین دیگران صحبت می کنند. همچنین پیگیری نوبت در صف برای این افراد دشوار است. این کودکان حتی زمانی که نشسته اند، در جای خود حرکت می کنند و معمولا زخم های بیشتری روی دست و پاهایشان دیده می شود.
این نوع بیش فعالی ترکیبی از هر دو نوع بیش فعالی است که در بالا توضیح دادیم و در واقع فرد هر دو مدل را در خود دارد و باعث ایجاد اختلال در زندگی او می شود.
چگونه بفهمیم کودک بیش فعالی دارد؟
بیشتر مردم فکر می کنند که اگر کودکی بیش از حد عالی باشد و سر و صدای زیادی به راه بیاندازد، بیش فعال است، اما این اشتباه است و فردی بیش فعال است اگر تمرکز نداشته باشد و به سختی بتواند با همکلاسی ها و اطرافیانش ارتباط برقرار کند.
اگر علائم فوق را در فرزند خود مشاهده کردید، باید به روانشناس مراجعه کنید تا از سایر علائم و علائم افسردگی جلوگیری کنید.
این اختلال مستلزم بیان علائم است و برخلاف بیماری های جسمی، بیماری های روانی از طریق صحبت با بیمار شناسایی می شوند، بنابراین لازم است والدین و فرزندان با درمانگر همکاری کنند.
با مراجعه به صفحه حسادت در کودکان، اطلاعات بیشتری در این زمینه کسب کنید.
سن تشخیص بیش فعالی
معمولاً والدین برای کشف بیش فعالی در کودکان زیر 7 سال با مشکل مواجه می شوند، اما در برخی از کودکان به دلیل کم خوابی و گریه زیاد، بیش فعالی آنها در همان سال مشخص می شود.
اگر در دوران کودکی به این اختلال توجه نشود، می تواند در بزرگسالی ظاهر شود و زندگی شخصی و کاری فرد را تحت تاثیر قرار دهد. این اختلال در بزرگسالی بیشتر به صورت آرام نبودن و قرار ملاقات خود را نشان می دهد.
علت بیش فعالی
دلایل زیادی برای بیش فعالی وجود دارد و در اکثر موارد بررسی شده، علت 60 درصد بیش فعالی ژنتیکی است. یکی دیگر از دلایلی که باعث می شود فرد دچار بیش فعالی شود، داشتن یکی از اعضای خانواده مبتلا به استرس، افسردگی و ... است. بسیاری از والدین تصور می کنند که مصرف شکلات و کافئین می تواند باعث بیش فعالی شود، در حالی که روانشناسان این موضوع را رد کرده و تنها این موارد را عامل تشدید این اختلال می دانند. در ادامه به بررسی عوامل دیگری که باعث بیش فعالی می شوند می پردازیم:
- مصرف مواد مخدر، سیگار و الکل در دوران بارداری مادر
- تحمل استرس زیاد در دوران بارداری توسط مادر
- وقوع زایمان زودرس و نارس بودن نسبی نوزاد
- محیط زندگی آلوده به هوای سرب
- نداشتن رژیم غذایی مناسب در دوران بارداری
- از مسمومیت بارداری در دوران بارداری رنج می برید
- بیماری تصادفی که در آن مغز مادر در دوران بارداری آسیب می بیند
آیا رفتار والدین در ایجاد بیش فعالی تأثیر دارد؟
بسیاری از افراد تصور می کنند که با رفتارهای متفاوت والدین ممکن است کودک دچار بیش فعالی شود، اما این فرض اشتباه است، اما عواملی که در بالا ذکر شد در بیش فعالی تاثیر دارند. تنها تاثیر والدین بر بیش فعالی، تشدید یا بهبود آن است، به همین دلیل روانپزشک به والدین کودکان بیش فعال آموزش می دهد تا از تشدید آن جلوگیری کنند.
مدیریت بیش فعالی
برای مدیریت این اختلال، لازم است فرد از دارو و RF تراپی استفاده کند، اما ایجاد تغییراتی در زندگی فرد نیز می تواند در بهبودی تاثیر داشته باشد. بنابراین با دانستن و رعایت نکات زیر می توانید از تشدید بیش فعالی پیشگیری کنید:
- کاهش میزان چربی مصرفی در غذاها و مصرف بیشتر میوه ها و سبزیجات
- رفتن به کلاس های ورزشی برای آزاد کردن انرژی
- استفاده از لپ تاپ و تلفن همراه به صورت برنامه ریزی شده
- داشتن برنامه خواب مناسب
درمان بیش فعالی
با توجه به اینکه این بیماری به دلیل اختلال در تولید هورمون در مغز ایجاد می شود، لذا درمان از طریق مصرف دارو یکی از درمان های مناسب است، اما این دارو باید توسط روانپزشک تجویز شود. البته نکته مهم این است که دارو باید همراه با روان درمانی مصرف شود تا نتیجه دقیق تری به ما بدهد.
نتیجه گیری
بیش فعالی اختلالی است که در کودکی در فرد ایجاد می شود و درمان آن باید در دوران کودکی انجام شود، در غیر این صورت تا بزرگسالی ادامه خواهد داشت و باعث ایجاد مشکلاتی در زندگی فرد می شود.
