پوسیدگی دندان از لکه‌ های کوچک سفید روی دندان شروع می‌شود و در صورت عدم درمان به درد شدید، عفونت و حتی از دست رفتن دندان منجر می‌شود، آیا می‌دانستید بسیاری از افراد علائم اولیه پوسیدگی را نادیده می‌گیرند و با این کار مسیر درمان را طولانی‌ تر و پرهزینه‌ تر می‌کنند؟ در این مقاله به بررسی علل، علائم، روش‌ های پیشگیری و درمان پوسیدگی دندان پرداخته‌ایم تا بتوانید سلامت دندان‌ های خود را حفظ کرده و از درد و هزینه‌ های اضافی جلوگیری کنید.

پوسیدگی دندان چیست؟

هنگامی که دندان شما دچار پوسیدگی می شود، لایه سخت بیرونی توسط باکتری هایی مانند استرپتوکوک موتانس که در پلاک دندان زندگی می کنند و از قند و شیرینی تغذیه می کنند و با گذشت زمان با اسید های تولید شده توسط آنها سوراخ ها یا شکاف های ریزی درون دندان ایجاد می شود و باعث از بین رفتن مقاومت دندان در برابر سرما و گرما خواهد شد که دراصطلاح پزشکی به آن پوسیدگی دندان می گویند.

مطالب مرتبط: عفونت لثه

علت پوسیدگی دندان چیست؟

پوسیدگی دندان نتیجه ترکیبی از فعالیت باکتری‌ ها، مصرف قند و بهداشت ضعیف دهان است و این مشکل از لکه‌ های کوچک مینای دندان شروع شود و به درد، عفونت و حتی از دست رفتن دندان منجر می‌شود، شناخت عوامل موثر به پیشگیری و حفظ سلامت دندان‌ها کمک می‌کند:

تجمع پلاک دندانی

پلاک یک لایه چسبناک از باکتری‌ ها و ذرات غذا است که روی دندان‌ ها جمع می‌شود، باکتری‌ های موجود در پلاک با مصرف قند و نشاسته، اسید تولید می‌کنند که مینای دندان را ضعیف کرده و باعث ایجاد حفره می‌شود، اگر پلاک به موقع پاک نشود، پوسیدگی به تدریج به لایه‌ های عمیق‌تر دندان نفوذ می‌کند و منجر به درد شدید و عفونت می‌شود.

مصرف مکرر قند

خوردن مداوم مواد غذایی و نوشیدنی‌ های شیرین مانند آبمیوه‌ های صنعتی، شیرینی و نوشابه، باعث افزایش فعالیت باکتری‌ ها و تولید اسید می‌شود، حتی مصرف‌ های کوچک و مکرر قند مینای دندان را مستعد پوسیدگی می‌کند، زیرا دندان‌ ها فرصت کافی برای بازسازی خود و مقابله با اسید تولید شده ندارند.

بهداشت ضعیف دهان و دندان

مسواک نزدن منظم، عدم استفاده از نخ دندان و عدم مراجعه دوره‌ای به دندانپزشک باعث تجمع پلاک و باقی ماندن مواد غذایی بین دندان‌ها می‌شود، این شرایط محیطی ایده‌آل برای رشد باکتری‌ ها فراهم می‌کند و روند پوسیدگی دندان را سرعت می‌بخشد، مراقبت منظم دهان و دندان نقش کلیدی در پیشگیری دارد.

خشکی دهان و کمبود بزاق

بزاق نقش مهمی در شستشوی ذرات غذا و خنثی کردن اسیدها دارد، کاهش ترشح بزاق به دلایل مختلف مانند مصرف دارو، خاص یا کم‌ آبی، باعث افزایش خطر پوسیدگی می‌شود؛ دهان خشک محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها ایجاد کرده و مینای دندان سریع‌تر آسیب می‌بیند.

کمبود فلوراید و عوامل محیطی

فلوراید باعث استحکام مینای دندان و مقاومت آن در برابر اسید می‌شود، کمبود فلوراید در آب آشامیدنی یا عدم استفاده از خمیر دندان حاوی فلوراید، باعث افزایش حساسیت دندان به پوسیدگی می‌شود و همچنین عواملی مانند سن، ژنتیک و برخی بیماری‌ ها ریسک پوسیدگی را افزایش می‌دهند.

مشاهده پروفایل دکتر امیر مقدادی در مطب چی

علائم پوسیدگی دندان چیست؟

علائم پوسیدگی دندان بسته به مرحله بیماری متفاوت است، بعضی از شایع ترین علائم را در ادامه برای شما می آوریم:

• لثه های قرمز متورم
• لثه هایی که به راحتی خونریزی می کنند.
• دندان های حساس
• درد هنگام گاز گرفتن یا جویدن
• دندان درد
• طعم بد در دهان شما
• لایه سفید یا سیاه روی حفره دندان شما
• از دست دادن دندان

روش‌ های تشخیص پوسیدگی دندان

روش‌ های تشخیص پوسیدگی دندان شامل بررسی بالینی و استفاده از ابزارهای تخصصی دندانپزشکی است تا میزان و عمق پوسیدگی مشخص شود:

معاینه بالینی

در این روش دندانپزشک با مشاهده مستقیم دندان‌ها و لمس آن‌ها با ابزارهای مخصوص، لکه‌ها، حفره‌ها و تغییر رنگ مینای دندان را شناسایی می‌کند، معاینه بالینی ساده و سریع است و امکان بررسی سطح دندان‌ ها و نقاطی که دسترسی آسان دارند را فراهم می‌کند و این روش اولین گام تشخیصی است و پوسیدگی‌ های قابل مشاهده را مشخص می‌کند تا در همان جلسه درمان یا پیشگیری آغاز شود.

رادیوگرافی دندان

رادیوگرافی ابزار مهمی برای تشخیص پوسیدگی‌ های بین دندانی یا زیر سطحی است که با چشم دیده نمی‌شوند و این عکس‌ ها عمق و محل دقیق پوسیدگی را نشان می‌دهند و به دندانپزشک کمک می‌کنند تا درمان مناسب را برنامه‌ ریزی کند، استفاده منظم از رادیوگرافی در معاینات دوره‌ای، به شناسایی مشکلات اولیه و جلوگیری از پیشرفت پوسیدگی کمک می‌کند.

تست حساسیت دندان

با این روش، واکنش دندان به سرما، گرما یا فشار بررسی می‌شود تا میزان آسیب پالپ و حساسیت دندان مشخص شود و دندان‌ های پوسیده نسبت به تحریکات حرارتی و مکانیکی حساسیت نشان می‌دهند و این تست به دندانپزشک کمک می‌کند تا تشخیص دهد پوسیدگی تا چه عمقی پیش رفته و آیا نیاز به درمان ریشه یا سایر روش‌ های تخصصی وجود دارد یا خیر.

نور فلورسانس یا دستگاه‌ های دیجیتال

برخی ابزارهای مدرن از نور فلورسانس یا فناوری دیجیتال برای شناسایی پوسیدگی‌های اولیه و مخفی استفاده می‌کنند. این روش‌ها قادرند تغییرات کوچک مینای دندان را قبل از ایجاد حفره قابل مشاهده تشخیص دهند. استفاده از این دستگاه‌ها باعث می‌شود درمان زودهنگام انجام شود، نیاز به تراش زیاد دندان کاهش یابد و از پیشرفت پوسیدگی جلوگیری شود.

اقدامات پیشگیرانه از پوسیدگی دندان

• با مسواک زدن دو بار در روز با خمیر دندان حاوی فلوراید، نخ دندان کشیدن روزانه و مراجعه به دندانپزشک برای معاینات و مراقبت دندان از پوسیدگی آن جلوگیری کنید.

• رژیم غذایی سرشار از مواد قندی، نشاسته ای و نوشیدنی های اسیدی به جدی تر شدن این مشکل کمک می‌کند، از این رو عادات غذایی سالم به جلوگیری از پوسیدگی کمک می‌کند؛ یک رژیم غذایی متعادل همراه با میوه ها، سبزیجات و غلات کامل داشته باشید و از غذاهای شیرین و نشاسته ای خودداری کنید و همچنین آب فراوان بنوشید.

• اگر دهان خشکی دارید، بیشتر در معرض این خطر هستید، بزاق به شستشوی غذا و خنثی کردن اسیدهای تولید شده توسط باکتری های پلاک کمک می کند و نوشیدن آب زیاد در طول روز به هیدراته نگه داشتن دهان کمک می کند.
• جویدن آدامس بدون قند، مکیدن آب نبات بدون قند یا استفاده از دهانشویه مخصوص افزایش رطوبت در دهان نیز می تواند به تحریک جریان بزاق کمک کند.

• سیگار همچنین این خطر را افزایش می دهد، زیرا تولید بزاق را کاهش می دهد و مبارزه با عفونت را برای دهان سخت تر می کند، ترک سیگار بهترین راه برای کاهش خطر پوسیدگی و سایر مشکلات شدید دندانی است.

گزینه های درمانی برای پوسیدگی دندان چیست؟

• در مراحل اولیه، دندانپزشک شما فلوراید تراپی را توصیه می‌کند، که این کار به ترمیم مینای دندان شما کمک کرده و گاهی اوقات آسیب را معکوس می‌کند.

• هنگامی که این مشکل ایجاد شده است، پر کردن دندان گزینه درمانی اولیه است و در طول این درمان، دندانپزشک شما پوسیدگی را برمی دارد و حفره را با مواد پرکننده دندان مانند رزین کامپوزیت، چینی، فلز یا ترکیبی از مواد مختلف می‌بندد.

• در صورت وجود عفونت در پالپ دندان، درمان ریشه دندان ضروری است و درمان ریشه شامل برداشتن بافت عفونی، تمیز کردن داخل دندان و سپس آب بندی آن است.

• در موارد شدیدتر که دندان کاملا پوسیده شده است، کشیدن دندان ممکن است ضروری باشد پس از آن، ایمپلنت یا بریج دندان برای بازیابی دندان از دست رفته توصیه می‌شود.

مهم نیست که در چه مرحله ای قرار گرفته اید، به محض مشاهده علائم بالا یا دیگر علائم مانند دندان درد شدید باید به دندانپزشک مراجعه کنید و دستورالعمل های دندانپزشک خود را دنبال کنید و برای اطمینان از عدم بازگشت پوسیدگی دندان، قرار ملاقات های بعدی را برنامه ریزی کنید و درمان زودهنگام از شدیدتر شدن مشکل جلوگیری می‌کند.

سوالات متداول

در نهایت…

پوسیدگی دندان یکی از عواملی است که باعث می شود احساس درد شدید و مشکل در خوردن غذاهای خیلی گرم یا خیلی سرد داشته باشید، دلیل اصلی این مشکل وجود باکتری هایی در میان دندان ها است که باعث از بین رفتن مینای دندان ها می شود، برای جلوگیری از به وجود آمدن این مشکل بهتر است که مسواک روزانه خود را فراموش نکنید و یا در صورت درد گرفتن دندان سریعا به پزشک مراجعه کنید تا این مشکل قبل از وخیم شدن حل شود.