انحراف بینی چیست؟ علائم و راه های درمان

• تاریخ انتشار : 1404/03/2
• بدون نظر

انحراف بینی یا به اصطلاح پزشکی انحراف تیغه بینی (Deviated Nasal Septum)، به وضعیتی گفته می شود که در آن تیغه میانی بینی که دو سوراخ بینی را از یکدیگر جدا می کند، از حالت صاف و مرکزی خارج شده و به یک سمت متمایل می شود.

این انحراف می تواند مادرزادی یا بر اثر ضربه به بینی ایجاد شود و در بسیاری از موارد منجر به مشکلات تنفسی و عفونت های مکرر سینوسی می گردد که با عمل سپتوپلاستی قابل درمان است و گاهی همزمان با عمل جراحی زیبایی بینی یا رینوپلاستی همراه است.

در این مقاله از سایت دکتر بهزاد فرخی قصد داریم به موضوع انحراف بینی، علائم و راه های درمان آن بپردازیم.

انحراف تیغه بینی چیست و چه نقشی در تنفس دارد؟

تیغه بینی (سپتوم) دیواره ای غضروفی و استخوانی است که فضای بینی را به دو حفره تقسیم می کند. تیغه بینی باید به صورت عمودی در مرکز بینی قرار داشته باشد تا هوا به طور متوازن در هر دو حفره جریان یابد. در صورت انحراف این تیغه، تنفس از یک یا هر دو حفره بینی مختل می شود.

علائم انحراف بینی

علائم انحراف بینی ممکن است خفیف یا شدید باشند. برخی افراد هیچ علامت مشخصی ندارند؛ در حالی که بعضی از افراد ممکن است با مشکلات جدی مواجه شوند. مهمترین علائم عبارتند از:

انسداد یک طرفه یا دوطرفه بینی

• تنفس سخت از راه بینی، به ویژه هنگام خواب
• خشکی دهان به دلیل تنفس دهانی
• سینوزیت های مکرر یا مزمن
• خروپف در خواب
• کاهش حس بویایی
• سردردهای سینوسی
• خونریزی های مکرر بینی
• احساس فشار در صورت یا اطراف چشم ها

طبق آمار، حدود ۸۰٪ از افراد تا حدی دچار انحراف تیغه بینی هستند؛ اما تنها درصدی از آن ها به درمان نیاز دارند.

علت های بروز انحراف بینی

• انحراف بینی به دلایل مختلفی بروز می دهد که در ادامه به برخی از آن ها اشاره شده است.
• مادرزادی (در زمان تولد یا در دوران رشد جنینی)
• آسیب یا ضربه به بینی (در دوران کودکی، حوادث ورزشی یا تصادف)
• رشد ناهماهنگ استخوان های صورت در سنین بلوغ

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورتی که علائم زیر را تجربه می کنید، بهتر است به متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید.

• انسداد مداوم بینی که زندگی روزمره را مختل می کند
• عفونت های مکرر سینوسی
• اختلال خواب یا آپنه خواب
• اختلال در بویایی یا چشایی
• نیاز به جراحی زیبایی همزمان با اصلاح ساختار بینی

روش های تشخیص انحراف بینی

تشخیص انحراف تیغه بینی معمولاً با معاینه فیزیکی توسط متخصص گوش، حلق و بینی انجام می شود. در صورت لزوم، ممکن است تست های تصویربرداری مانند سی تی اسکن (CT scan) یا اندوسکوپی بینی نیز درخواست شود تا میزان انحراف و تأثیر آن بر سینوس ها مشخص گردد.

راه های درمان انحراف بینی

درمان انحراف بینی به دو روش امکان پذیر است که به تشخیص پزشک متخصص و مشورت بیمار، بهترین و مناسب ترین روش برای بیمار انتخاب می شود.

1. درمان های غیرجراحی انحراف بینی (موقتی)

در موارد خفیف، برخی از علائم را می توان به صورت موقتی با روش های زیر کنترل کرد:

• اسپری های بینی کورتیکواستروئیدی (برای کاهش التهاب)
• آنتی هیستامین ها (در صورت همراهی با آلرژی)
• دکونژستان ها (ضداحتقان ها)

این روش ها فقط علائم را تسکین می دهند و انحراف تیغه بینی را اصلاح نمی کنند.

2. جراحی انحراف بینی (سپتوپلاستی – Septoplasty)

اگر شدت انحراف زیاد باشد و درمان دارویی مؤثر واقع نشود، جراحی سپتوپلاستی به عنوان راه حل قطعی توصیه می شود.

سپتوپلاستی چگونه انجام می شود؟

• به صورت سرپایی یا بستری کوتاه مدت انجام می شود.
• طی عمل، تیغه بینی اصلاح و در جای مناسب قرار داده می شود.
• زمان جراحی معمولاً بین ۳۰ تا ۹۰ دقیقه است.
• معمولاً نیاز به بیهوشی عمومی دارد.

مراقبت های بعد از عمل

• استراحت و عدم انجام فعالیت سنگین تا یک هفته
• استفاده از داروهای ضدالتهاب و آنتی بیوتیک طبق تجویز پزشک
• عدم فین کردن یا دست زدن به بینی
• رعایت بهداشت برای جلوگیری از عفونت

مزایای جراحی سپتوپلاستی

• بهبود تنفس از راه بینی
• کاهش خروپف و اختلالات خواب
• کاهش سینوزیت و عفونت های مکرر
• افزایش کیفیت زندگی و تمرکز روزانه

تفاوت انحراف بینی و پولیپ بینی چیست؟

اگرچه انحراف بینی و پولیپ بینی هر دو باعث انسداد مسیر تنفسی و مشکلات مشابهی مانند گرفتگی بینی یا خرناس کشیدن می شوند؛ اما در واقع دو عارضه کاملاً متفاوت با منشأ و درمان های گوناگون هستند. شناخت تفاوت این دو برای تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب ضروری است.

آیا انحراف تیغه بینی می تواند باعث خروپف یا آپنه خواب شود؟

بله. انسداد مجرای بینی در اثر انحراف، می تواند منجر به تنفس دهانی در خواب، خروپف شدید و حتی آپنه انسدادی خواب (OSA) شود که یک اختلال جدی و خطرناک در خواب است.

هزینه جراحی انحراف تیغه بینی چقدر است؟

هزینه این عمل در ایران بسته به نوع جراحی (با یا بدون جراحی زیبایی)، نوع بیمارستان، دستمزد جراح و بیمه متفاوت است. معمولاً اگر عمل صرفاً درمانی باشد و جنبه زیبایی نداشته باشد، تحت پوشش بیمه قرار می گیرد.

سؤالات متداول

در ادامه به برخی از سؤالات متداول کاربران پاسخ داده شده که می تواند برای شناسایی این مشکل کمک کننده باشد.

1. آیا انحراف بینی خود به خود درمان می شود؟

خیر. تیغه بینی به طور طبیعی به جای اصلی خود بازنمی گردد. فقط با جراحی اصلاح می شود.

2. آیا جراحی سپتوپلاستی درد دارد؟

در حین عمل، بیهوشی عمومی مانع احساس درد می شود. پس از عمل، کمی ناراحتی طبیعی است که با دارو کنترل می شود.

3. آیا سپتوپلاستی باعث تغییر ظاهر می شود؟

اگر صرفاً سپتوپلاستی انجام شود، ظاهر بینی تغییری نمی کند. اما در صورت ترکیب با رینوپلاستی، امکان تغییر ظاهر وجود دارد.

4. از کجا بفهمیم انحراف بینی داریم؟

علائمی مثل گرفتگی یک طرفه بینی، خرخر در خواب، سردردهای مزمن و مشکلات تنفسی می توانند نشان دهنده انحراف تیغه بینی باشند. تشخیص قطعی فقط با معاینه پزشک متخصص گوش و حلق و بینی ممکن است.

5. آیا انحراف تیغه بینی باعث تنگی نفس می شود؟

بله، به ویژه هنگام خواب یا فعالیت بدنی. این مشکل به دلیل مسدود شدن مسیر عبور هوا اتفاق می افتد.

6. درمان مشکلات انحراف بینی بدون جراحی ممکن است؟

در موارد خفیف، استفاده از اسپری ها، داروهای ضدالتهاب یا درمان های حمایتی می تواند کمک کننده باشد؛ اما در موارد متوسط تا شدید، تنها راه حل قطعی جراحی انحراف بینی (سپتوپلاستی) است.

7. آیا انحراف بینی روی ظاهر تأثیر دارد؟

اگر انحراف شدید باشد و به استخوان بینی فشار وارد کند، ممکن است باعث کجی ظاهری بینی نیز شود. در این حالت، جراحی سپتوپلاستی ممکن است با عمل زیبایی (رینوپلاستی) همراه شود.

8. انحراف بینی چه عوارضی دارد؟

سینوزیت مزمن، خرخر شبانه، بوی بد دهان، خون دماغ های مکرر، اختلال در خواب و افت تمرکز از جمله عوارض انحراف بینی درمان نشده هستند.

9. عمل سپتوپلاستی چند روز استراحت نیاز دارد؟

معمولاً ۵ تا ۷ روز استراحت نسبی کافی است. اغلب بیماران بعد از یک هفته می توانند به فعالیت های روزمره بازگردند؛ اما تا یک ماه باید از فعالیت های سنگین پرهیز شود.

10. آیا انحراف بینی در کودکان هم دیده می شود؟

بله، برخی نوزادان به صورت مادرزادی دچار انحراف بینی هستند یا ممکن است در اثر ضربه (مثلاً زمین خوردن یا آسیب در بازی) در کودکی دچار این مشکل شوند.

11. تفاوت انحراف بینی و پولیپ بینی چیست؟

انحراف بینی یک مشکل ساختاری مربوط به تیغه بینی است، در حالی که پولیپ بینی توده های نرم و غیرسرطانی ناشی از التهاب مزمن یا آلرژی هستند. جدول مقایسه ای کامل این دو مشکل در متن مقاله آمده است.

کلام آخر

انحراف تیغه بینی یکی از مشکلات رایج ساختاری در بینی است که در بسیاری از موارد بدون علامت است؛ اما در صورت بروز علائم، می تواند کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. تشخیص دقیق توسط پزشک متخصص و در صورت نیاز، سپتوپلاستی بهترین و مؤثرترین راه‌ درمان این مشکل است.