شاید به یاد بیاورید که در کودکی در مقابل یک کار اشتباه یا شینتت، از بزرگ‌ها کتک خورده باشید! تنبیه بدنی یکی از روش‌های تربیت و فرزندپروری سنتی است که بسیار از والدین و بزرگان برای تربیت کودک خود را به کار می‌بردند.
خانواده همیشه والدین و افرادی هستند که طرفدار تنبیه بدنی هستند و آن را کارساز می‌دانند! اما مسئله مهم این است که تنبیه بدنی برای کودکان بسیار بیشتر و مخرب از آن چیزی است که فکر می کنید.
در واقع اگر بخواهیم درباره تاثیر تنبیه بدنی برای کودک صحبت کنیم، باید بگویم با هر بار انجام آن، حتما منتظر عواقب تنبیه هم بمانید.
در این مطلب از وبلاگ افق سلامت، قصد داریم درباره تاثیرات تنبیه بدنی برای کودکان صحبت کنیم. اگر دوست دارید درباره این موضوع بیشتر بدانید و شیوه فرزندپروری خود را تغییر دهید، در ادامه این مطلب با ما همراه باشید.

تنبیه چیست؟

شاید بهتر باشد پیش از آن که درباره تنبیه بدنی برای کودک صحبت کنیم، دقیقا تنبیه را بدانیم.
به انجام یک محرک آزاردهنده برای کاهش یک رفتار نامطلوب یا از بین بردن آن، تنبیه می‌گویند. به عبارت ساده، وقتی رفتار نامطلوبی از کسی می بینید، گاهی برای از بین بردن آن رفتار و کاهش آن، دست به رفتارها و اعمالی می زنید که برای طرف مقابل آزاردهنده است. این کار در واقع راهی برای جلوگیری از تکرار آن است.
باید گفت که تنبیه به معنای عام آن امری منفی و مخرب نیست و اتفاقاً در بسیاری از موارد در روش های تربیتی لازم و ضروری است.
اما مجازات انواع و اشکال خاص دارد که البته شامل تنبیه بدنی نمی شود.

انواع تنبیه در روانشناسی

از نظر روانشناسی تنبیه انواع مختلفی دارد که استفاده از هر یک از این انواع در شرایط خاصی ضروری است. همچنین باید در نظر داشته باشید که هر کدام از این انواع باید طبق دستور خاصی اعمال شوند تا تاثیرگذار باشند و کودک را دچار مشکلات عاطفی و روانی نکنند. از انواع مجازات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

ذکر غیرمستقیم

اولین نوع تنبیه، هشدار غیر مستقیم به کودک است. مثلاً وقتی کودک برای اولین بار مرتکب عمل نادرستی می شود، والدین باید غیرمستقیم و بدون کلام او را متوجه عمل اشتباه خود کنند. مانند رویگردانی یا رویگردانی.

تغافل

از آنجایی که کودک به انجام کاری اشتباه ادامه می دهد، بهتر است والدین اشتباه او را نادیده بگیرند و وانمود کنند که آن را نمی بینند.

توصیه

وقتی والدین برای اولین بار رفتار ناخوشایند یا فعالیت نامناسبی از کودک خود مشاهده می کنند، بهتر است به مشاوره مراجعه کنند. یادآوری اشتباه به کودک به صورت کلامی و با ملایمت و محبت در بسیاری از موارد موثر است.

اشاره مستقیم

اگر کودک به بدرفتاری خود ادامه دهد، والدین باید از طریق هشدار مستقیم به تنبیه روی آورند. تذکر مستقیم به کودک باید به گونه ای باشد که والدین از رفتار او ناراحت شوند. والدین باید از کودک بخواهند که از بدرفتاری دست بردارد. فراموش نکنید که به هیچ وجه نباید کودک را تحقیر کنید و از هشدار مستقیم همراه با سرزنش و تخریب شخصیت استفاده کنید.

خشم کوتاه مدت

وقتی کودک بر رفتار اشتباه خود پافشاری می‌کند و هیچ یک از روش‌های قبلی در ترک او مؤثر نیست، والدین می‌توانند کودک را با خشونت غیرمستقیم تنبیه کنند.
این عصبانیت نباید بیش از دو یا سه ساعت طول بکشد. در این مدت، والدین باید به کودک فضایی بدهند تا درباره رفتار و عملکرد خود فکر کند.

هشدار

در مرحله بعد، وقتی رفتار نامناسب مکرر کودک ادامه پیدا کرد، والدین باید از تنبیه هشدار دهنده استفاده کنند. در این تنبیه والدین باید مستقیماً به کودک تذکر داده و او را از محروم شدن از چیزهایی که دوست دارد آگاه کنند.
فراموش نکنید که در مورد مسائل مورد علاقه کودک هشدار دهید و مطمئن شوید که این هشدار قابل اجرا است. به عنوان مثال، به او بگویید که نمی تواند یک روز با اسباب بازی مورد علاقه اش بازی کند یا اینکه نمی تواند کارتون مورد علاقه اش را تماشا کند.

اقدامات مجازات

در نهایت، زمانی که هیچ یک از روش های بالا برای هشدار دادن به کودک بی فایده نبود، زمان تنبیه فرا می رسد. این بدان معناست که والدین باید به هشدارهای خود عمل کنند. یادتان باشد این مرحله را به نحوی موثر اجرا کنید تا برای کودک عادی و بی اثر نشود.
مهمترین نکته در مورد تنبیه کودک این است که تنبیه بدنی در آن جایی ندارد. حتی در مرحله آخر هم استفاده از تنبیه بدنی کودک بسیار اشتباه است.

عواقب تنبیه بدنی کودکان

تأثیر تنبیه بدنی بر کودکان به قدری مخرب است که اگر از آنها آگاه باشید، هرگز کودک خود را تنبیه بدنی نخواهید کرد. مهم ترین عوارض تنبیه بدنی کودکان را می توان در موارد زیر یافت:

از دست دادن اعتماد به نفس

اولین تأثیر تنبیه بدنی بر کودکان از دست دادن اعتماد به نفس در آنهاست. کودک پس از تنبیه بدنی برای مدت طولانی اعتماد به نفس خود را از دست می دهد و نسبت به اطرافیان خود احساس ناامنی و ترس می کند.

محرومیت از استقلال فردی

کودکی که تنبیه بدنی می شود از استقلال فردی خود محروم می شود. در واقع او همیشه فکر می کند که باید فردی مطیع باشد و هیچ اختیار و استقلالی از خود ندارد.

ظهور اضطراب و استرس

اضطراب و استرس یکی دیگر از اثرات استرس فیزیکی بر کودکان است. کودک برای انجام هر کاری استرس و اضطراب را تجربه می کند و دائماً از تنبیه بدنی می ترسد.

احساس رها شدن

تنبیه بدنی علاوه بر ترس و نگرانی، احساس تنهایی را به کودک منتقل می کند. کودک دائما احساس تنهایی، درماندگی و رها شدن می کند و تداوم این حالت و ادامه آن مشکلات زیادی را برای او در بزرگسالی ایجاد می کند.

بروز رفتار پرخاشگرانه و خشونت آمیز

بیشتر کودکانی که تنبیه بدنی را تجربه می کنند، عموماً این رفتار و خشونت را از والدین خود می آموزند و از آن به عنوان یک رفتار منظم و راه حلی برای مشکلات مختلف استفاده می کنند. او این رفتار پرخاشگرانه را نسبت به همه به خصوص همسالان خود اعمال می کند و به مرور زمان این رفتارها در او تقویت می شود.

عدم یادگیری روش های حل مسئله

مشکل گشایی یک توانایی بسیار مهم در کودک است که باید در سال های اولیه زندگی او آموخته شود و این توانایی و مهارت تقویت شود. با تنبیه بدنی این توانایی در کودک شکل نمی گیرد یا بسیار ضعیف می شود. در نتیجه کودک یاد می گیرد که هر مشکلی را با خشونت، پرخاشگری و ضرب و شتم حل کند.
همین موضوع می تواند کودک را در بزرگسالی به فردی بزهکار تبدیل کند که مدام درگیری ایجاد می کند و مسائل را بدون منطق و با دعوا پیش می برد.

ایجاد آسیب فیزیکی

در بسیاری از موارد، تنبیه بدنی منجر به صدمات جسمی، ضربه، خونریزی، شکستگی و در موارد شدیدتر، مرگ می‌شود. بنابراین تنبیه بدنی یکی از بدترین انواع تنبیه است که علاوه بر آسیب روحی به کودک، جسم و روح او را نیز تحت تأثیر قرار می دهد.

عدم یادگیری مهارت های اجتماعی

کودکی که با تنبیه روبرو می شود، مهارت های اجتماعی و روابط بین فردی را نمی آموزد. به همین دلیل، در برقراری ارتباط با افراد دیگر بسیار ناقص است.

آیا تربیت کودک بدون تنبیه بدنی امکان پذیر است؟

شاید تعجب کنید، اما بسیاری از والدین بر این باورند که بزرگ کردن کودک بدون استفاده از تنبیه بدنی ممکن نیست. اگه اینجوری نباشه بچه ها مثل خمیر نرمی هستند که در سال های اول زندگی در دستان ما در جایگاه والدین، بزرگترها، معلمان و... شکل می گیرد.
بنابراین رفتاری که کودک نشان می دهد در بسیاری از موارد به رفتار ما بستگی دارد. بسیاری از مواقع رفتار کودک دلایل بسیار ساده و حتی بی گناهی دارد که با یک هشدار کوتاه می توان آن ها را اصلاح کرد.
بنابراین نیازی به تنبیه بدنی کودک نیست و با روش های صحیح می توان آن را اصلاح کرد.
برای رسیدن به این هدف فقط باید به کودک به درستی آموزش داد و نحوه رفتار و تربیت صحیح را به او آموزش داد.

اگر هیچ یک از روش های تنبیه صحیح موثر نبود، چه کاری باید انجام دهیم؟

بسیاری از والدین می پرسند که اگر هیچ یک از روش های تنبیه صحیح مؤثر نبود، چه باید کرد؟
در پاسخ به این سوال باید گفت که اگر واقعاً از همه روش های صحیح تنبیه استفاده کرده اید اما واقعاً جواب درستی دریافت نکرده اید، باز هم نباید به سراغ تنبیه بدنی کودک بروید.
در بسیاری از موارد، رفتار غیرعادی کودک نشان دهنده مشکل اساسی تری است و بسیاری اوقات تشخیص آن به سادگی امکان پذیر نیست. در این شرایط حضور یک متخصص در حوزه کودک احساس می شود. بنابراین اگر از هر روشی برای تربیت فرزند خود استفاده می کنید و به نتیجه مطلوب نمی رسید، به جای توسل به تنبیه بدنی، از مشاور کودک کمک بگیرید.
وجود مشاور متخصص کودک به شما کمک می کند تا ریشه رفتارها و مشکلات کودک را بیابید و بیماری های روانی احتمالی را در او تشخیص دهید.
به عنوان مثال، تنبیه بدنی کودک بیش فعال بدون اینکه بدانیم کودک بیش فعالی دارد، اختلال او را تشدید می کند.

بهترین مرکز والدین

هیچ والدینی نمی خواهند به فرزندشان صدمه بزنند یا آسیب ببینند. اما گاهی این اتفاق به دلایل مختلفی می افتد که مهم ترین آنها ناآگاهی و عدم اطلاع رسانی است. بنابراین بهتر است در زمینه پرورش و تقویت سلامت روان خود و فرزندتان حرکت کنید و از این طریق روش های صحیح فرزندپروری را بیاموزید.
برای رسیدن به این هدف می توانید از کلینیک های معتبر و درمانگران متخصص کمک بگیرید. بهترین کلینیک روانشناسی و مشاوره در زمینه تربیت فرزندان را می توانید با جستجو در اینترنت و یا پرسش از افراد مجرب در این زمینه پیدا کنید.
فراموش نکنید که به درمانگران و مراکزی که امکان بررسی سوابق آنها وجود دارد بروید.

کلام آخر

تأثیر تنبیه بدنی بر کودکان فراتر از آن چیزی است که بسیاری از ما تصور می کنیم. تنبیه بدنی در کودک می تواند آسیب های روحی شدیدی به او وارد کند و بر آینده او تأثیر منفی بگذارد.
اعمال تنبیه بدنی برای کودک ممکن است در لحظه او را از انجام رفتار نادرست خود باز دارد، اما به هیچ وجه موثر نیست و حتی به رفتارهای بدتر در او تبدیل می شود. به عنوان والدین، اگر می خواهید فرزندانی سالم تربیت کنید، باید از تأثیر تنبیه بدنی بر کودکان آگاه باشید و روش های صحیح را جایگزین آن کنید.