خیلی از آدم ها وقتی داخل آینه لبخند می‌زنند، اولین چیزی که توجهشان را جلب می‌کند می‌کند فضای خالی بین دندان‌هاست؛ فاصله‌ای که گاهی کاملا طبیعی است و گاهی باعث می‌شود لبخند آنطور که باید، یکدست و زیبا دیده نشود. این در دندانپزشکی به آن استما هم مشکل می‌شود، فقط یک موضوع نیست و در مواردی که می‌تواند روی جویدن، نتیجه صدمات یا حتی لثه اثر بگذارد.

این است که درمانش خیلی خوب نیست و ارتودنسی دندان دار یکی از مطمئن‌ترین روش‌ها برای رفع این فاصله‌هاست. ارتودنسی کمک می‌کند دندان‌ها آرام و اصولی به سمت موقعیت صحیح حرکت می‌کنند، طوری که در پایان درمان هم لبخند زیباتر شود و هم عملکرد دندان‌ها بهتر باشد.

در ادامه این مطلب، با ایجاد فاصله بین دندان‌ها، بهترین روش‌های ارتودنسی برای بستن این فضاها، مدت زمان درمان، مزایا، مراقبت‌ها و نکات مهمی که قبل از شروع درمان باید آشنا می‌شوید.

فاصله بین دندان یا دیاستما چیست؟

فاصله بین دندان‌ها، که در دندانپزشکی به آن دیاستما گفته می‌شود، یعنی یک فضای خالی قابل مشاهده بین دو دندان است. این فاصله بیشتر بین دو دندان جلویی فک بالا دیده می‌شود، اما ممکن است بین هر دو دندانی در دهان هم ایجاد شود.

دیاستما یک «بیماری» نمی‌شود و بیشتر یک ویژگی ظاهری است. اما اگر این فاصله زیاد باشد یا دلیل ایجاد مشکلی در ساختار فک و دندان‌ها باشد، می‌توان روی زیبایی لبخند، فرم قرارگیری دندان‌ها و حتی ممکن است حروف تأثیر بگذارد.

به زبان ساده دیاستما یعنی دو دندان به جای اینکه کنار هم بنشینند، کمی از هم فاصله گرفته‌اند.

دلایل ایجاد فاصله بین دندان‌ها (دیاستما)

فاصله بین دندان‌ها معمولاً یک دلیل مشخص نیست. بیشتر وقت‌ها، چند عامل در کنار هم باعث می‌شوند بین دندان‌ها شکاف ایجاد شود. این فاصله می‌تواند نتیجه تفاوت اندازه فک و دندان‌ها، عادات دهانی، یا مشکلات لثه باشد. مهم‌ترین ایجاد ایجاد دیاستما را می‌توان به شکل زیر دسته‌بندی کرد:

1. تفاوت اندازه دندان‌ها و فک

گاهی دندان‌ها نسبت به اندازه فک کوچکتر هستند. همین موضوع باعث می‌شود فضاهای خالی بین آن‌ها باقی بماند. این یکی از شایع‌ترین علت‌های فاصله بین دندانی است.

2. وراثت

اندازه فک و فرم دندان‌ها معمولاً از والدین به ارث می‌رسد. اگر در خانواده‌تان چند نفر فاصله بین دندان‌ها وجود داشته باشد، احتمال اینکه شما این ویژگی را داشته باشید بیشتر می‌شود.

3. عادت‌های کودکی

مکیدن انگشت، به‌خصوص اگر طولانی‌مدت باشد، می‌توان به دندان‌های جلویی فشار بیاورد و باعث ایجاد دندان‌ها به سمت جلو متمایل‌شده و از هم فاصله گرفتن شود.

4. رانش زبان هنگام بلع

در بلع طبیعی، زبان باید به سقف فشار وارد کند. اما در برخی افراد، زبان به جای آن به دندانهای جلویی فشار می آورد. این فشار به مرور زمان دندان‌ها را از هم دور می‌کند و از ایجاد می‌شود.

5. بیماری‌های لثه

التهاب و آسیب می‌تواند بافت نگهدارنده دندان را تضعیف کند. وقتی استخوان و لثه آسیب می‌بینند، دندان‌ها می‌گیرند و از جای خود فاصله می‌گیرند. در این موارد، درمان لثه قبل از درمان زیبایی است.

مطلب مفید: التهاب لثه در ارتودنسی

6. از دست دادن دندان

وقتی یک دندان کشیده یا از دست می‌رود، فضای خالی ایجاد شده محیط را برای حرکت دندان‌های مجاور فراهم می‌کند. این جابه‌جایی طبیعی طبیعی دندان‌ها را بر هم می‌زند و باعث ایجاد فاصله در بخش‌های دیگر دهان هم می‌شود.

7. بزرگ بودن لبیال فرنوم

لبیال فرنوم همان بافت نازکی است که لثه فک بالا را به لب بالا وصل می کند. اگر این بافت از حد بزرگ باشد، می‌توان بین دو دندان جلویی قرار گرفت و اجازه داد دندان‌ها کنار هم جمع شوند. در این شرایط معمولی با جراحی کوچک فرنکتومی و ارتودنسی مشکل به طور کامل رفع می‌شود.

درمان فاصله بین دندان با ارتودنسی

وقتی صحبت از رفع فاصله بین دندان‌ها می‌شود، ارتودنسی یکی از دقیق‌ترین و ماندگارترین روش‌های درمان است. چون به جای اینکه فقط ظاهر دندان‌ها را اصلاح کند، مشکل را به هدف می‌گیرند و دندان‌ها را به موقعیت درستشان برمی‌گرداند.

ارتودنسی با اعمال کنترل‌شده، دندان‌ها را به سمت جای مناسبشان حرکت می‌دهد. این حرکت باعث می‌شود شکاف‌ها کاملاً بسته شود و در عین حال، نحوه قرارگیری دندان‌ها، قوس فک و حتی نحوه بستن دهان به داخل بسته شود.

ارتودنسی برای چه نوع فاصله‌هایی مناسب است؟

ارتودنسی تقریباً برای تمام انواع دیاستما پاسخ می‌دهد، اما در زیر بهترین نتیجه را دارد:

• فاصله‌های مادرزادی یا ارثی
• شکافهایی‌ که به دلیل تفاوت‌های دندان و فک ایجاد شده‌اند
• فاصله ناشی از عادت‌هایی مثل رانش زبان یا انگشت مکیدن
• فاصله‌های ناشی از کشیدن یک دندان

اگر فاصله به دلیل لثه باشد، ابتدا باید بیماری لثه درمان شود و سپس ارتودنسی شروع شود.

انواع ارتودنسی برای بستن فاصله دندان

رایج ترین نوع ارتودنسی برای دندان فاصله دار عبارت است از:

ارتودنسی ثابت

این روش معمولی ترین و قوی ترین روش درمان است. براکت‌های ارتودنسی با فشار پیوند دندان‌ها را به سمت هم می‌کشند و تمام شکاف‌ها را می‌بندند. برای فاصله‌های زیاد این روش انتخاب اول متخصص ارتودنسی است.

ارتودنسی نامرئی (اینویزیلاین)

اگر فاصله‌ها کم یا متوسط باشد، ارتودنسی نامرئی می‌تواند گزینه خوبی باشد. مزیتش این است که در طول درمان کمتر می‌شود و بیمار راحت تر است، اما برای مواردی که باید نظر متخصص را پرسید.

مدت زمان بسته شدن فاصله دندان‌ها

این کاملاً به اندازه فاصله، نوع ارتودنسی و وضعیت فک دارد، اما معمولا:

• فاصله‌های کوچک: ۴ تا ۶ ماه
• فاصله‌های متوسط: ۶ تا ۱۲ ماه
• فاصله‌های بزرگ یا همراه با مشکلات فکی: ۱۲ ماه به بالا

نکته مهم این است که بعد از پایان درمان، حتما باید از ریتینر استفاده شود تا دوباره باز گردد.

مطلب مفید: ارتودنسی چقدرطول میکشد؟

مزایای ارتودنسی برای بستن فاصله دندان

ارتودنسی دندان فاصله دار مانند هر درمان دیگری را دارد که مهم ترین آن ها عبارتند از:

• لبخند تر و جذاب تر
• افزایش اعتماد به نفس
• بهبود نحوه جویدن و صحبت کردن
• کاهش احتمال گیر کردن غذا و مشکلات لثه
• حفظ سلامت دندان‌ها در طولانی‌مدت

معایب ارتودنسی برای بستن فاصله دندان

علاوه بر مزایا، این روش معایب خود را دارد که مهم ترین آن موارد زیر است.

• ایجاد درمان یا درد خفیف در روزهای اول
• نیاز به رعایت دقیق بهداشت دهان
• محدودیت در خوردن برخی از خوراکی‌ها
• احتمال برگشت در عدم استفاده از ریتینر

سخن پایانی

فاصله بین دندان‌ها چیزی نیست که باید با آن کنار بیایید باشید. امروز ارتودنسی با روش‌های مختلف و کاملاً قابل کنترل، یکی از بهترین و مطمئن‌ترین راه‌ها برای بستن این فاصله‌هاست. اگر دلیل ایجاد دیاستما درست تشخیص داده شود و درمان زیر نظر متخصص انجام شود، نتیجه‌اش هم لبخندی منظم‌تر است و هم بهتر دهان و دندان است.