به خلاصه این مقاله در این پادکست گوش دهید

کم خونی وضعیتی است که در آن توانایی خون برای حمل اکسیژن کاهش می یابد و می تواند علائمی مانند خستگی، ضعف و کاهش تحمل فعالیت ایجاد کند. همراه با این علائم، برخی از افراد درد اسکلتی را تجربه می کنند و این سوال را مطرح می کند که آیا ارتباطی بین کم خونی و درد استخوان وجود دارد؟ مطالعات پزشکی نشان می دهد که پاسخ به این سوال ساده نیست و به نوع کم خونی، شدت آن و شرایط زمینه ای فرد بستگی دارد. ارتباط کم خونی و درد استخوان در کم خونی های خاص یا بیماری های خونی جدی بیشتر دیده می شود و نه در همه بیماران. درک صحیح این رابطه می‌تواند به تشخیص دقیق‌تر علت درد و انتخاب مسیر صحیح بررسی کمک کند. در این مقاله با پزشک خود در مورد رابطه بین کم خونی و درد استخوانی خواهید آموخت.

ارتباط بین کم خونی و درد استخوان چیست؟

کم خونی، به ویژه کم خونی ناشی از فقر آهن، ممکن است با کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان همراه باشد، اما ارتباط مستقیم آن با درد استخوان نیاز به تحقیقات بیشتری دارد. کم خونی و درد استخوان را می توان از طریق مکانیسم های مختلف مرتبط دانست. انواع دیگر کم خونی مانند کم خونی داسی شکل نیز می تواند باعث درد شدید استخوان شود.

از دیدگاه پزشکی، ارتباط بین کم خونی و درد استخوان در کم خونی های خاص مانند کم خونی های همولیتیک، تالاسمی، کم خونی داسی شکل و برخی بیماری های مغز استخوان بیشتر دیده می شود. در این شرایط، مغز استخوان ممکن است بیش از حد کار کند، ساختار استخوان ممکن است تغییر کند یا جریان خون در استخوان مختل شود و در نتیجه استخوان درد ایجاد شود. از طرفی در کم خونی فقر آهن ساده، درد استخوان از علائم معمول و معمولی نیست و در صورت وجود، احتمال کمبود همزمان ویتامین D، بیماری های التهابی یا علل دیگر نیز باید بررسی شود. بنابراین پاسخ کوتاه این است که کم خونی می تواند با درد استخوان همراه باشد، اما همیشه علت اصلی آن نیست.

1. تاثیر کم خونی بر سلامت استخوان

کم خونی باعث خستگی و کاهش تحمل فعالیت می شود و می تواند به طور غیر مستقیم مشکل ساز باشد (مانند کاهش تحرک، افزایش خطر افتادن). اما شکنندگی و شکستگی استخوان معمولاً به دلایل خاص استخوان (مانند پوکی استخوان) مربوط می شود و باید جداگانه ارزیابی شود.

از سوی دیگر، کم خونی شدید ممکن است فعالیت بدنی را کاهش دهد و فرد ممکن است فعالیت کمتری داشته باشد، که می تواند درد اسکلتی- عضلانی را بدتر کند. بنابراین سلامت استخوان تنها به یک عامل بستگی ندارد و باید کل تصویر بدن را دید. از سوی دیگر، کم خونی ناشی از فقر آهن معمولاً بر عملکرد عضلات تأثیر می گذارد و ممکن است باعث ضعف عضلانی شود.

2. کم خونی و التهاب استخوان

برخی از انواع کم خونی، مانند کم خونی داسی شکل، از طریق التهابی که در استخوان ها ایجاد می کنند، باعث درد شدید استخوان می شوند. این انسداد علت درد شدید، تورم و التهاب در استخوان ها است. نکته مهم این است که در التهاب مزمن، بدن آهن را ذخیره می کند و تولید گلبول های قرمز کاهش می یابد، بنابراین ممکن است فرد هم کم خونی داشته باشد و هم درد اسکلتی. اگر درد با خشکی صبحگاهی، تورم مفاصل، تب خفیف طولانی مدت یا کاهش وزن همراه باشد، باید علت التهابی را بررسی کرد.

متن انگلیسی:
برخی از افراد مبتلا به کم خونی داسی شکل نیز درد مزمن ناشی از آسیب استخوان و مفاصل دارند.
ترجمه متن:
افراد مبتلا به کم خونی داسی شکل درد مزمن ناشی از آسیب به استخوان ها و مفاصل را تجربه می کنند. href="https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sickle-cell-anemia/symptoms-causes/syc-20355876." target="_blank" rel="noreferrer noopener">میوکلینیک

3. کمبود آهن و تاثیر آن بر مغز استخوان

گاهی ارتباط بین کم خونی و درد استخوان به صورت کاهش سلامت مغز استخوان است که باعث علائم کم خونی مغز استخوان می شود. در برخی از سرطان های خون و مغز استخوان، مانند لوسمی یا میلوما، درد استخوان می تواند یکی از علائم هشدار دهنده باشد، زیرا سلول های غیرطبیعی در داخل مغز استخوان رشد می کنند و فضای طبیعی را تحت فشار قرار می دهند. درد ممکن است عمیق، مداوم و گاهی اوقات در شب بدتر باشد و ممکن است با علائمی مانند کبودی غیر قابل توضیح، عفونت های مکرر یا ضعف شدید همراه باشد. کم خونی آپلاستیک معمولاً با خستگی، عفونت های مکرر و خونریزی و کبودی ظاهر می شود. در صورت وجود درد استخوان، علل دیگر (از جمله بدخیمی های مغز استخوان یا علل غیر هماتولوژیک) باید بررسی شوند.

4. کم خونی و درد استخوان در کودکان و نوجوانان

انواع مختلف کم خونی در کودکان و نوجوانان می تواند باعث مشکلاتی در رشد و سلامت استخوان شود. دردهای دوره ای و مزمن استخوان و مفاصل در کودکان و نوجوانان مبتلا به بیماری سلول داسی شکل شایع است. با این حال، درد استخوان در این سن علل متعددی دارد و نیاز به ارزیابی بالینی دارد. علت کم خونی و درد استخوان در این بیماری التهاب و انسداد رگ های خونی است. علاوه بر اینها، اگر کودک مبتلا به استخوان درد رنگ پریدگی، بی حالی شدید، کبودی آسان یا تب های مکرر داشته باشد، باید بیماری های خون و مغز استخوان بررسی شود.

علائم درد استخوان ناشی از کم خونی

اگرچه بسیاری از افراد مبتلا به کم خونی اصلاً درد استخوانی ندارند، اما زمانی که کم خونی با درد استخوان همراه باشد، معمولاً چندین علامت دیگر نیز همراه با آن دیده می شود. درد واقعی استخوان اغلب عمیق است و بیشتر در استخوان های بلند مانند ران و ساق پا یا در لگن و پشت احساس می شود. شدت درد ممکن است با فعالیت بدتر شود، اما دردهای هشداردهنده گاهی در حالت استراحت باقی می مانند. اگر درد با علائم کم خونی مانند ضعف و تپش قلب همراه باشد، احتمال ارتباط بیشتر است. علائم زیر را می توان در کم خونی شدید یا بیماری های مغز استخوان همراه با درد استخوان مشاهده کرد:

• درد استخوانی عمیق و مداوم، به ویژه در لگن، پشت یا استخوان‌های بلند
• بدتر شدن درد در شب یا با درد نقطه ای و حساسیت آشکار
• خستگی شدید، تنگی نفس همراه با فعالیت، تپش قلب یا سرگیجه
• رنگ پریدگی آشکار، کبودی آسان یا خونریزی لثه و بینی
• تب های مکرر، تعریق شبانه یا کاهش وزن بی دلیل

سرگیجه

علائم مرتبط با کم خونی و درد استخوان	الگوی درد	علائم همراه	چرا این یک هشدار است؟ درد	خستگی، کمر، استخوان‌های بلند	خستگی شدید	احتمال درگیری مغز استخوان
درد بدتر در شب	در شب یا در هنگام استراحت	درد و حساسیت به لمس نقطه‌ای	توسط احتمال بیماری‌های جدی تب	مستمر یا دوره ای	تب های مکرر	احتمال التهاب یا عفونت
درد همراه با کبودی آسان	متغیر	کبودی، خونریزی لثه/بینیBlod اختلالات
درد همراه با کاهش وزن	تدریج	کاهش وزن غیرقابل توضیح	احتمال بیماری زمینه ای مهم
درد همراه با تنگی نفس	در اثر فعالیت	با فعالیت	کم خونی شدید

علل درد استخوان ناشی از کم خونی

علت درد استخوان ناشی از کم خونی بر اساس نوع کم خونی و شرایط فرد طبقه بندی می شود. در برخی از کم خونی ها، مغز استخوان برای جبران تولید خون بیش از حد فعال می شود و این می تواند منجر به احساس درد یا فشار در استخوان ها شود. در برخی دیگر، یک علت شایع مانند التهاب مزمن یا بیماری های خونی همزمان باعث کم خونی و درد استخوان می شود. بنابراین، تشخیص صحیح زمانی اتفاق می‌افتد که هم آزمایش خون بررسی شود و هم تاریخچه دقیقی از نوع درد گرفته شود.

از سوی دیگر، برخی از علل هشداردهنده تر هستند و باید سریعتر بررسی شوند، مانند بیماری های مغز استخوان یا کم خونی ارثی شدید. در مواردی که مغز استخوان سلول های خونی کافی تولید نمی کند، ممکن است علائمی مانند خستگی و افزایش خطر عفونت ظاهر شود. در این موارد احتمال افزایش خطر ابتلا به پوکی استخوان وجود دارد که البته این رابطه همچنان نیاز به تحقیقات بیشتری دارد. همچنین کمبودهای تغذیه ای همراه مانند ویتامین D می تواند درد استخوان را تشدید کند و همزمان با کم خونی دیده شود. شایع‌ترین یا مهم‌ترین علل کم‌خونی و درد استخوان شامل موارد زیر است:

کم خونی های همولیتیک و ارثی مانند سلول داسی شکل و تالاسمی بیماری های مغز استخوان مانند لوسمی، میلوما یا آپلازی
• کم خونی در زمینه التهاب مزمن یا بیماری های خود ایمنی
• کمبودهای تغذیه ای همزمان مانند کمبود ویتامین D یا B12 و فولات
• عفونت های طولانی مدت یا بیماری های مزمن کلیوی که تولید خون را مختل می کند

نحوه تشخیص درد استخوان ناشی از کم خونی

یکی از راه‌های تشخیص کم‌خونی و درد استخوان انجام یک تست کم خونی است. کم خونی در CBC بر اساس هموگلوبین زیر محدوده طبیعی تشخیص داده می شود. طبیعی بودن یا نبودن گلبول های سفید خون و پلاکت ها به علت زمینه ای بستگی دارد. در کمبود آهن، فریتین و آهن سرم معمولاً کم و TIBC زیاد است. TIBC پایین بیشتر نشان دهنده کم خونی التهابی یا بیماری مزمن است و باید علت اصلی آن بررسی شود. انواع دیگر کم خونی در یک آزمایش تخصصی تر شناسایی می شوند. اما برای تعیین علت درد استخوان، ممکن است به آزمایش‌های تصویربرداری و ارزیابی‌های بالینی بیشتری نیاز باشد.

روش های درمان درد استخوان ناشی از کم خونی

درمان درد استخوان ناشی از کم خونی در درجه اول به علت و نوع کم خونی بستگی دارد. در بیشتر موارد، درد استخوان را می توان با مدیریت علائم کم خونی یا درمان کم خونی نیز درمان کرد. به عنوان مثال در کم خونی و دردهای استخوانی ناشی از فقر آهن با مصرف مکمل های آهن و تغییر رژیم غذایی می توان کم خونی و درد استخوان ناشی از آن را درمان کرد. در کم خونی های ارثی یا همولیتیک، درمان تخصصی تر است و ممکن است نیاز به داروهای خاص، مدیریت بحران یا پیگیری منظم هماتولوژی داشته باشد. در بیماری های مغز استخوان درمان کاملا متفاوت است و بستگی به تشخیص دارد.

برای کاهش درد استخوان ناشی از کم خونی، اقدامات حمایتی نیز مهم است، اما باید با دقت و با توجه به شرایط فرد انجام شود. استراحت کافی، هیدراتاسیون کافی و پرهیز از فعالیت های سنگین در دوره های درد می تواند کمک کننده باشد و در صورت نیاز، مسکن ها باید با نظر پزشک انتخاب شوند، به خصوص اگر خونریزی یا مشکلات پلاکتی وجود داشته باشد. اگر کم خونی شدید یا علامت دار باشد، درمان تزریقی یا حتی تزریق خون ممکن است در شرایط خاصی ضروری باشد. دوره کلی درمان کم خونی معمولاً شامل موارد زیر است:

• درمان علت کم خونی مانند آهن، B12 یا فولات در صورت کمبود تایید شده
• درمان بیماری زمینه ای مانند التهاب مزمن یا بیماری های مغز استخوان در صورت تشخیص
• اصلاح کمبودهای همزمان مانند ویتامین D برای کاهش درد اسکلتی
• کنترل درد با روشهای ایمن و با توجه به وضعیت خونی و نظر پزشک

متن انگلیسی:
این فرضیه وجود دارد که کمبود مزمن آهن باعث تحلیل استخوان و خطر پوکی استخوان می شود، بنابراین بهبودی کامل از کم خونی و پیشگیری از آن باید به منظور بهبود کیفیت زندگی از جمله بهبود کیفیت زندگی از جمله تقویت استخوان ها انجام شود. سلامتی

عوارض درد استخوان ناشی از کم خونی

اگر کم خونی و درد استخوان به دلیل کمبودهای تغذیه ای باشد، معمولاً هیچ عارضه جدی با درمان باقی نمی ماند. اما اگر درد استخوان نشانه یک بیماری زمینه ای باشد، نادیده گرفتن آن می تواند منجر به تشخیص دیرهنگام مشکل اصلی و کاهش کیفیت زندگی شود. درد مداوم می تواند خواب را مختل کند، فعالیت روزانه را کاهش دهد و باعث اضطراب و خستگی بیشتر شود که به نوبه خود علائم کم خونی را تشدید می کند. بنابراین، عارضه مهم نه تنها خود درد، بلکه از دست دادن زمان برای تشخیص علت است.

در کم‌خونی شدید یا بیماری‌های مغز استخوان، عوارض ممکن است جدی‌تر باشد و منجر به کاهش ایمنی، خونریزی یا ضعف شدید شود. در کم خونی های ارثی مانند کم خونی داسی شکل، عوارض دردناک می تواند عود کند و نیاز به مراقبت منظم دارد. اگر درد استخوان با تب، کبودی، کاهش وزن یا ضعف شدید همراه باشد، این ترکیب از علائم نیاز به بررسی سریع دارد. برخی از عوارض کم خونی و درد استخوان عبارتند از:

• تشدید ضعف و کاهش تحمل فعالیت با اختلال خواب و تمرکز
• تداوم یا بدتر شدن درد و محدودیت حرکت و فعالیت های روزانه
• افزایش خطر عفونت یا خونریزی در صورت بیماری های خونی
• تکرار دوره های درد شدید و بستری در کم خونی های ارثی
• تشخیص دیرهنگام بیماری های زمینه ای مهم و دشوارتر کردن درمان
• اپوسی استخوان و افزایش خطر شکستگی استخوان
• آسیب عصبی و گزگز و بی حسی در صورت کمبود طولانی مدت B12
• تغییر شکل استخوان ها

کم خونی می تواند باعث خستگی، ضعف، مشکلات قلبی و مشکل در تمرکز شود.

پیشگیری از درد استخوان و کم خونی

راه اصلی پیشگیری از درد استخوان ناشی از کم خونی، تشخیص و درمان به موقع این بیماری است. در مواردی که علت کم خونی فقر آهن است، می توانید با داشتن رژیم غذایی مناسب و مصرف منظم مکمل های آهن با نظر پزشک از کم خونی و درد استخوان پیشگیری کنید. با این حال، گاهی اوقات نمی توان از درد استخوان و کم خونی در سایر انواع کم خونی از جمله کم خونی آپلاستیک و کم خونی داسی شکل به طور کامل پیشگیری کرد. در زنان مدیریت خونریزی شدید قاعدگی و پیگیری آزمایشات مهم است و در کودکان نظارت بر تغذیه و رشد مناسب و در صورت بروز علائم ضروری است.

اگر رژیم غذایی شما پروتئین کم یا مواد مغذی کمی دارد، احتمال کمبود آهن، B12 و فولات بیشتر است و بدن شما در برابر دردهای اسکلتی آسیب پذیرتر خواهد بود. همچنین برای کاهش درد استخوان توجه به ویتامین D، فعالیت بدنی مناسب و خواب کافی نقش مهمی دارد. اگر یک بیماری زمینه ای مانند بیماری کلیوی یا التهاب دارید، پیگیری منظم می تواند به کنترل کم خونی مزمن و کاهش احتمال درد کمک کند. در افرادی که سابقه خانوادگی کم خونی های ارثی دارند، مشاوره و نظارت دوره ای می تواند از بروز بحران های شدیدتر جلوگیری کند. اقدامات پیشگیرانه کاربردی شامل موارد زیر است:

• پیروی از رژیم غذایی برای افراد مبتلا به کم خونی
• مصرف مکمل آهن و ویتامین‌های خونساز در صورت نیاز با نظر پزشک
• درمان و پیگیری علت خونریزی مزمن مانند خونریزی گوارشی یا قاعدگی شدید
• ارزیابی و اصلاح ویتامین D و سبک زندگی برای سلامت استخوان
• انجام CBC و آزمایشات لازم در صورت بروز علائم کم خونی یا درد استخوانی مداوم
• در صورت بروز علائم هشداردهنده مانند درد شبانه، تب یا کاهش وزن به پزشک مراجعه کنید

نتیجه گیری

کم خونی و درد استخوان همیشه به هم مرتبط نیستند، اما در برخی از انواع کم خونی و در برخی بیماری های زمینه ای، این دو علامت با هم دیده می شوند. اگر کم خونی شما خفیف است و ناشی از کمبود آهن است، احتمال کمتری دارد که درد استخوان ناشی از خود کم خونی باشد و باید به دنبال علل دیگر مانند کمبود ویتامین D یا مشکلات عضلانی مفصل بود. از سوی دیگر، اگر کم خونی شدید یا همراه با علائم هشداردهنده مانند تب، کبودی، کاهش وزن یا درد شبانه باشد، بررسی بیماری های خون و مغز استخوان اهمیت ویژه ای دارد. نکته کلیدی این است که کم خونی و درد استخوان باید بر اساس علت گرا بررسی شود. در نهایت بهترین راه این است که با آزمایش خون نوع کم خونی را مشخص کنید و بر اساس آن درمان هدفمند انجام دهید.

پزشک شما مراقب سلامتی شماست!